Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Otwarcie postępowania upadłościowego a ochrona dłużnika przed egzekucją

Kolmers Legal
Kancelaria prawna dla biznesu
Radca prawny Aneta Jużak
Dzień ogłoszenia upadłości tworzy nową prawną rzeczywistość dla dłużnika./Fot. Shutterstock
Dzień ogłoszenia upadłości tworzy nową prawną rzeczywistość dla dłużnika./Fot. Shutterstock
Zabezpieczenie majątku niewypłacalnego dłużnika, wobec którego sąd upadłościowy postanowił ogłosić upadłość, jest kwestią kluczową zarówno w postępowaniu upadłościowym, jak i w postępowaniu restukturyzacyjnym. Możliwość wstrzymania toczących się egzekucji komorniczych ma ogromne znaczenie dla utrzymania majątku dłużnika, który ma stanowić masę upadłości lub bazę dla wykonywania postanowień przyszłego układu z wierzycielami. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że wstrzymanie działań egzekucyjnych przeciwko dłużnikowi może stanowić również szansę na dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa.

Na wstępie należy podkreślić, że konsekwencje opisane w prawie upadłościowym wywołuje dopiero postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika – samo zaś złożenie wniosku w tym przedmiocie nie ma wpływu na możliwość kontynuowania czy wszczynania przeciw dłużnikowi postępowań egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1182/10). Jednak zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (dalej jako: „PrUp”) po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości sąd niezwłocznie orzeka w przedmiocie zabezpieczenia – z urzędu lub na wniosek. Zabezpieczenie takie może obejmować zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 39 PrUp).

Polecamy: Kodeks pracy 2019 - komentarz

Kluczowe znaczenie w zakresie dalszych konsekwencji zbiegu postępowania upadłościowego z postępowaniem egzekucyjnym ma art. 52 PrUp, zgodnie z którym data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości.

Istnieje spór w doktrynie co do rozstrzygnięcia, czy datą otwarcia postępowania upadłościowego jest początek dnia, w którym zapada postanowienie o ogłoszeniu upadłości, czy koniec tego dnia. Doktryna obecnie, poza odosobnionym stanowiskiem SSA Stanisława Gurgula, również w oparciu o postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r. w sprawie pod sygnaturą II CK 364/03, przyjmuje stanowisko, że postanowienie o ogłoszeniu upadłości wywiera skutek z początkiem dnia, w którym zostało wydane, a skutki wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości powstają od godziny 00:00, czyli z początkiem dnia umieszczonego w postanowieniu sądu upadłościowego jako dzień jego wydania. W tej sytuacji pozew przeciwko upadłemu dłużnikowi wniesiony w dacie postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest pozwem wniesionym po ogłoszeniu upadłości.

Kwestie oddziaływania postępowania upadłościowego na postępowanie egzekucyjne reguluje ogólnie art. 144 PrUp. Treść art. 144 ust. 1 i 2 PrUp nie pozostawia wątpliwości, że stroną postępowań cywilnych i administracyjnych dotyczących masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym, a nie sam upadły dłużnik. Wszelkie konsekwencje podejmowanych przez syndyka czynności dotykają wprost osoby upadłego. Od powyższej zasady istnieją jednak wyjątki. Przepisów tych nie stosuje się do postępowań w sprawach o należne od upadłego alimenty oraz renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo utratę żywiciela oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Dotyczy to także sądowego postępowania egzekucyjnego. Okoliczność ta wynika z odebrania dłużnikowi prawa do samodzielnego zarządu zgromadzonym majątkiem i obowiązku przekazania go syndykowi.

Dzień ogłoszenia upadłości tworzy nową prawną rzeczywistość dla dłużnika. Od tego dnia upadły dłużnik jest chroniony przez szczególną regulację wynikającą z art. 146 PrUp. Brzmienie tego przepisu zapewnia zawieszenie wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko masie upadłości, czyli aktywom stanowiącym majątek upadłego w dniu ogłoszenia upadłości. Z kolei uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu upadłości powoduje umorzenie postępowań egzekucyjnych. Podkreślenia wymaga fakt, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego uniemożliwia jedynie podejmowanie dalszych czynności – dokonane pozostają w mocy. Dopiero umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności zgodnie z właściwymi przepisami. Zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie przysądzeniu własności nieruchomości, jeżeli przybicia prawomocnie udzielono przed ogłoszeniem upadłości, a nabywca egzekucyjny wpłaci w terminie cenę nabycia.

Polecamy serwis: Upadłość

Zawieszenie wszelkich postępowań egzekucyjnych skierowanych do majątku wchodzącego w skład masy upadłości następuje z mocy samego prawa w dniu wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Dotyczy to również postępowania wszczętego przez innego wierzyciela niż ten, który złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Zbędne jest wydawanie przez organ egzekucyjny jakiegokolwiek postanowienia w tym przedmiocie, ewentualnie zaś wydane postanowienie będzie miało jedynie deklaratoryjny charakter (umorzenie następuje z mocy samego prawa, tj. decyzji ustawodawcy, a nie jest czynnością organu egzekucyjnego, por. wyrok SN z dnia 31 marca 2000 r., III CKN 872/00). W doktrynie oraz judykaturze podnosi się, że regulacja art. 146 PrUp przesądza o prymacie postępowania upadłościowego nad egzekucyjnym (por. uchwała SN z dnia 16 maja 1996 r., III CZP 44/96).

W takiej sytuacji na podstawie art. 826 KPC następuje ipso iure uchylenie wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych, co powoduje upadek podstawy prawnej do przekazania wierzycielowi uzyskanych w egzekucji sum pieniężnych. Istotną kwestią pozostaje okoliczność, że zawieszenie postępowania nie uchyla dokonanych czynności, w związku z czym sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym, a jeszcze niewydane, przelewa się do masy upadłości po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. W orzecznictwie przyjęto, że skutki zawieszenia oceniać należy według art. 179 § 2 i 3 w zw. z art. 13 § 2 KPC, co prowadzi do wniosku, że w okresie zawieszenia organ egzekucyjny nie podejmuje żadnych czynności, a zatem także nie przekazuje wierzycielowi egzekwującemu uzyskanych wcześniej, a do czasu ogłoszenia upadłości nierozdysponowanych, kwot.

W przypadku naruszenia przez organ egzekucyjny obowiązku wynikającego z art. 146 ust. 2 PrUp, polegającego na przekazaniu wierzycielom wyegzekwowanych kwot już po ogłoszeniu upadłości dłużnika, syndykowi przysługują dwa roszczenia. Jedno przeciwko wierzycielom o zwrot otrzymanych z naruszeniem powyższego przepisu kwot (na podstawie art. 405 KC) i drugie, odszkodowawcze, przeciwko organowi egzekucyjnemu o naprawienie szkody wyrządzonej bezprawnym działaniem organu egzekucyjnego (na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz art. 417 § 1 KC). Nie przysługuje syndykowi natomiast roszczenie o zwrot na podstawie art. 146 ust. 2 PrUp przez organ egzekucyjny kwoty przekazanej wierzycielom już po ogłoszeniu upadłości dłużnika (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 20.04.2010 r., I ACa 39/10).

Naganna, zdaniem niektórych, w tym względzie jest także praktyka komorników, którzy potrącają własne wynagrodzenie z kwoty przekazywanej do masy upadłości (P. Zimmerman, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne, Warszawa 2016, s. 294.). Po ogłoszeniu upadłości organ egzekucyjny nie może z wyegzekwowanych wcześniej środków części z nich rozdysponować na swoją rzecz tytułem pokrycia należnych kosztów egzekucyjnych (por. wyrok SN z dnia 18.06.2004 r., II CK 364/2003). Należy podkreślić, że prawo nie przewiduje możliwości tego typu potrącenia. W orzecznictwie przyjęto, że opłaty egzekucyjne pobrane przez komornika na jego rzecz po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego stanowią korzyść majątkową uzyskaną przez organ egzekucyjny bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 405 w zw. z art. 410 § 2 KC. Koszty egzekucyjne i wydatki postępowania, stanowiące należność wynikającą z tytułów wykonawczych stanowiących podstawę egzekucji, są świadczeniem nienależnym, ponieważ wraz z ogłoszeniem upadłości dłużnika odpadła podstawa prawna do ich uzyskania przez organ egzekucyjny.

Analiza orzecznictwa dowodzi również, jak istotnym problemem w razie zbiegu postępowań jest prawidłowy obieg informacji między organami upadłościowymi a egzekucyjnymi – warunkujący wykonanie normy prawnej regulującej wpływ postępowania upadłościowego na postępowanie egzekucyjne. Faktem jest istniejący problem braku regulacji przepływu informacji dotyczących wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości, jak i jego uprawomocnienia. Co prawda art. 53 ust. 5 PrUp nakłada obowiązek poinformowania o wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości znane sądowi organy egzekucyjne prowadzące egzekucję przeciw upadłemu, a w uzasadnieniu do projektu ustawy podnosi się, że taka regulacja ma służyć umożliwieniu organom egzekucyjnym zastosowanie się do regulacji art. 146 PrUp, to należy wziąć pod uwagę, że wypełnienie przez sąd upadłościowy tego obowiązku będzie uzależnione od ilości informacji, które znajdą się we wniosku o ogłoszenie upadłości przygotowanym przed dłużnika.

W doktrynie prawidłowo podkreśla się obowiązek weryfikacji przez komornika okoliczności ogłoszenia upadłości dłużnika, i to na każdym etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż komornik ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą w wypadku wyegzekwowania i przekazania wierzycielowi choćby części z egzekwowanego roszczenia pieniężnego po ogłoszeniu upadłości dłużnika, w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie ryzyka. Na tym polu należy ocenić pozytywnie najnowsze zmiany w prawie upadłościowym. Od 1 grudnia 2020 r. będą obowiązywały przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2019 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Dostęp do rejestru będzie powszechny za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

W konsekwencji, wierzytelności powstałe przed datą ogłoszenia upadłości, a dochodzone po tej dacie - mogą być realizowane jedynie poprzez udział w postępowaniu upadłościowym, a ich egzekucja jest wykluczona. Dopiero w przypadku umorzenia postępowania upadłościowego wierzytelności podlegać będą rozdysponowaniu w ramach postępowania egzekucyjnego na zasadach ogólnych.

Polecamy serwis: Windykacja

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Elektrownie atomowe korzystne dla polskiej gospodarki według ekspertów
    Polski program jądrowy będzie miał korzystny wpływ na gospodarkę, do 2043 r. może podnieść polskie PKB o ponad 1 proc. - ocenił Polski Instytut Ekonomiczny. Według PIE w 2043 r. atom może zaspokajać prawie 40 proc. polskiego popytu na energię elektryczną.
    Czy mieszkaniówka hamuje z produkcją – opinie ekspertów
    Czy nowe uwarunkowania rynkowe zmuszają deweloperów do zmiany planów? Czy kolejne projekty będą realizować zgodnie z wcześniejszymi założeniami? Czy firmy poszukują atrakcyjniejszych sposobów na finansowanie inwestycji niż kredyty? O ile wzrósł koszt budowy mieszkań w ciągu ostatniego roku?
    Opony z butelki. Butelki wyłowionej z Bałtyku. Pomysł Continentala
    Opony z butelki? Continental już takie produkuje. Teraz będzie jednak używać butelek wyłowionych z Bałtyku. Musisz jednak pomóc. Wystarczy aplikacja.
    Jaki scenariusz polskiej gospodarki w obliczu wojny na Ukrainie? Znamy zdanie Polaków
    Około 57% Polaków przewiduje wzrost cen paliw, a niemal 51% uważa, że sankcje nałożone na Rosję przełożą się na energetykę w Polsce. Jaki scenariusz dla polskiej gospodarki w obliczu wojny na Ukrainie widzą Polacy?
    Blackout i ładowanie samochodu elektrycznego. Realny problem?
    Blackout i ładowanie samochodu elektrycznego, czyli dziś porozmawiamy o realnych obawach potencjalnych nabywców aut zasilanych prądem.
    Wspólne przejazdy samochodem. Carpooling w modzie w Polsce
    Wspólne przejazdy samochodem? Od lat już trwa nowa moda na podróżowanie w Polsce. A modą tą jest właśnie carpooling.
    Mercedes EQS SUV. Cena w Polsce od 590 800 zł
    Mercedes EQS SUV i cena? To zdecydowanie drażliwy temat. Cennik elektrycznego SUV-a na polskim rynku steruje bowiem od prawie 600 tys. zł.
    Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna – nowe inwestycje
    Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna udzieliła wsparcia kolejnym przedsiębiorcom. Od początku roku Zarząd PSSE wydał 35 decyzji o wsparciu o łącznej wartości ponad 1,14 mld zł, z równoczesną deklaracją utworzenia 168 nowych miejsc pracy.
    Nieruchomości luksusowe wciąż w cenie
    Nieruchomości luksusowe to segment nieruchomości, który ma się dobrze w trudnych czasach. Piętna nie odznaczyła na nim ani pandemia, ani bieżące zawirowania gospodarcze, które tak bardzo dotknęły nieruchomości z tzw. segmentu popularnego. W momentach kryzysowych rynek luksusowy zyskuje, ponieważ, zamożni nabywcy szukają nieprzeciętnych aktywów, które dają perspektywę na wzrost wartości w czasie.
    Jak urządzić 50-metrowe mieszkanie? Pomysły na aranżacje
    Popularne mieszkania o średniej wielkości można łatwo zaaranżować na wiele ciekawych sposobów. Jak dobrze urządzić swoje 50-metrowe mieszkanie?
    Trudna sytuacja nadodrzańskich przedsiębiorców
    Północna Izba Gospodarcza informuje o dramatycznej sytuacji przedsiębiorców prowadzących biznes nad Odrą. Ilość klientów wypożyczalni sprzętu sportowego czy agroturystyki z dnia na dzień spadła niemal do zera.
    Negatywne nastroje konsumenckie - 60% oszczędza na bieżących zakupach
    Według badania pt. „Bieżące nastroje konsumenckie. Na czym Polacy oszczędzają?”, 6 na 10 rodaków obniża wydatki na codzienne zakupy. W III kw. ub.r. postępowało tak prawie 41% respondentów. Ankietowani szukają oszczędności przede wszystkim ze względu na wciąż rosnące ceny. W co czwartym przypadku szacunkowe obniżenie miesięcznych wydatków wynosi 10-15%. Z deklaracji rodaków wynika również, że najbardziej oszczędzają na art. odzieżowych, słodyczach i przekąskach oraz napojach alkoholowych.
    Zielony Ład w Europie. Pożegnanie z ulubionymi kosmetykami?
    – Zielony Ład dotknie branżę kosmetyczną w szerokim aspekcie, mówimy tu o zmianach od molekuły aż po opakowanie – mówi Blanka Chmurzyńska-Brown z Polskiego Związku Przemysłu Kosmetycznego. Przejawem tej zmiany jest planowana przez Komisję Europejską rewizja rozporządzenia kosmetycznego, która spowoduje radykalne zaostrzenie zasad oceniania substancji stosowanych w kosmetykach. W efekcie – jak prognozuje branża – z rynku będzie musiało zniknąć ok. 49 proc. stosowanych obecnie filtrów UV i 70 proc. substancji konserwujących, które są w kosmetykach niezbędne. – Jeśli te regulacje wejdą w życie takim kształcie, stracimy naszą konkurencyjność. Naszą rolę przejmie Azja i Korea, bo jestem pewna, że oni za tego typu regulacją nie pójdą – ocenia ekspertka.
    Problemy firm widoczne na długo przed niewypłacalnością
    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż 1/3 bankrutów i 1/4 restrukturyzowanych przedsiębiorstw nie płaciła swoim kontrahentom już na 2 lata przed ogłoszeniem niewypłacalności.
    Ceny mieszkań w Polsce osiągnęły maksimum w połowie 2022 roku? Niewykluczone
    Czekaliście ze sprzedażą mieszkania, aż ceny osiągną apogeum? No więc, chyba pora udać się do pośrednika obrotu nieruchomościami. Ceny sprzedaży mieszkań, w niektórych miastach zaczęły spadać, a ponadto serwisy nieruchomościowe puchną od ofert z rynku wtórnego.
    Nowoczesna komunikacja PR elementem inwestycji biznesu
    Cyfryzacja, zmiana pokoleniowa i coraz bardziej wymagający rynek. Nawet w niedalekiej przyszłości prowadzenie biznesu będzie całkowicie innym wyzwaniem, aniżeli kilka lat temu. Dynamiczna transformacja społeczno-gospodarcza wymaga od przedsiębiorców jeszcze szerszego spojrzenia zarówno na swoich klientów, jak i inwestorów, kontrahentów, czy sam zespół.
    Elektrownie atomowe. Czy powstaną w Polsce?
    Pięć ośrodków będzie uczestniczyć w procesie licencjonowania i kontroli elektrowni jądrowej. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki zdecydował o przyznaniu autoryzacji dla ośrodków naukowo-badawczych.
    Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce
    Mimo zawirowań geopolitycznych i gospodarczych ostatnich miesięcy, polski rynek nieruchomości komercyjnych zakończył pierwsze półrocze niezłym wynikiem. Należy jednak pamiętać, że echa tych zawirowań nie widać jeszcze w wynikach drugiego kwartału 2022 roku.
    Spółdzielnie mieszkaniowe podwyższają czynsze. Winne ceny energii
    Czy po wakacjach kredytowych pojawi się postulat wakacji czynszowych? Opłaty rosną a zarządcy tłumaczą, że nie oni są winni. Znaczną część czynszu stanowi energia – ogrzanie wody i mieszkań oraz prąd w częściach wspólnych. Dodatkowo inflacja wpływa na ceny usług niezwiązanych bezpośrednio z energią. Niestety nic nie wskazuje, żeby najnowsze podwyżki miały być ostatnimi.
    Dopłaty do innych niż węgiel źródeł ciepła - projekt
    W wykazie prac legislacyjnych rządu opublikowano projekt ustawy regulujący m.in. jednorazowe dodatki dla ogrzewających swoje domy paliwem innym niż węgiel.
    Zaostrzanie nadzoru rejestrowania sprzedaży
    Resort finansów pracuje nad zmianami prawa, które zabezpieczą źródła wpływów podatkowych państwa. Proponowane zmiany dotyczą głównie fiskalizacji sprzedaży przy użyciu kas w urządzeniach do automatycznego świadczenia usług i sprzedaży towarów. Do nowych przepisów będą musiały dostosować się kolejne grupy przedsiębiorców.
    Niskie ceny przyciągają Czechów na zakupy do Polski
    Czesi wciąż chętnie przyjeżdżają do Polski na zakupy. Szczególnie atrakcyjne są ceny benzyny oraz artykułów spożywczych. Każda wizyta to oszczędność
    Co może od 2023 r. zastąpić opakowania plastikowe? [KOMENTARZ]
    Przepisy systematycznie będą ograniczać produkcję plastikowych opakowań. Czy jest alternatywa dla tworzyw sztucznych?
    Kryzys w związku z wojną w Ukrainie - wsparcie dla przedsiębiorców
    Pomoc będzie mogła być udzielana w formie pożyczek, zarówno mikro, małym, średnim, jak i dużym przedsiębiorcom. Do kiedy będzie można otrzymać wsparcie?
    Mandat za parkowanie na drodze wewnętrznej
    Mandat za parkowanie na drodze wewnętrznej? Dziś zastanowimy się nad tym czy jest możliwy, a jak tak to ile wynosi. Co mówią przepisy?