Kategorie

System podatkowy Unii nie jest ziemią obiecaną

Ewa Matyszewska
Ewa Matyszewska
Przedsiębiorcy uważają, że wspólnotowy system podatkowy jest lepszy niż polski. To mylne przekonanie. Poddanie się woli ustawodawcy unijnego nie doprowadzi polskich podatników do ziemi obiecanej.

Z badań statystycznych wynika, że większość przedsiębiorców skłonna jest zaakceptować wprowadzenie w Polsce jednolitego, unijnego systemu opodatkowania CIT. Zapewne respondenci uważają, że polski system podatkowy jest zły, a unijny byłby lepszy. Czy rzeczywiście skopiowanie rozwiązań wspólnotowych poprawiłoby sytuację polskich przedsiębiorców?

- Szanse są nikłe. Słabością polskiego systemu podatkowego jest nie tylko słaba jakość prawa, ale przede wszystkim jego stosowanie. Główną winę za taki stan rzeczy ponosi polityka przyjęta przez władze skarbowe na początku lat dziewięćdziesiątych. Urzędnikom wpojono przekonanie, że gole należy strzelać tylko do jednej bramki - bramki podatnika.

A co z zasadą obiektywizmu?

- Zasada obiektywizmu teoretycznie obowiązująca na mocy przepisów o postępowaniu administracyjnym stała się tylko pustym hasłem. W imię walki o pieniądze obywateli stosowano dogmatyczną wykładnię literalną przepisów, tj. wykorzystywano każdy skrawek papieru zapisany prawem, aby uzasadnić pobór podatków, często w sytuacjach absurdalnych. Jeżeli aparat skarbowy napotykał opór, zmieniano przepisy tak, aby potwierdzić istnienie wyimaginowanych koncepcji fiskalnych (np. przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń). Ponieważ przepisów jest dużo, łatwo przy takim podejściu o wiele punktów zaczepienia, na których budowano ekstensywne fiskalne teorie. Postawę taką można by zrozumieć, gdyby stosowano ją konsekwentnie.

Czy tak nie było?

- Nie. Gdy ustawodawca podatkowy nie objął zakresem dominium skarbowego obszaru, który miał być objęty, urzędnicy powoływali się na oczywistą wolę ustawodawcy i pobierali podatek, nawet jeżeli pozostawało to w sprzeczności z brzmieniem przepisów.

Ale przecież teraz fiskus jest bardziej wyrozumiały i wręcz pozytywnie nastawiony do podatnika?

- Obecnie, trzeba to obiektywnie przyznać, sytuacja poprawiła się, ale nie na tyle, aby duch tępego fiskalizmu odszedł w zapomnienie.

Niestety, również jakość naszego prawa nie jest najlepsza.

- Rzeczywiście naszemu ustawodawcy pisanie prawa nie leży. Błędem byłoby jednak uważać, że jest to tylko i wyłącznie polska specyfika. Zaręczam, że przepisy podatkowe państw UE są nie mniej skomplikowane. Czasami nawet bardziej. Myli się ten, kto sądzi, że poddanie się woli ustawodawcy unijnego doprowadzi polskich podatników do ziemi obiecanej. Tamtejszy ustawodawca, mimo że może mądrzejszy, bardziej doświadczony i uważny, popełnia błąd pychy.

Na czym on polega?

- Ustawodawca wierzy, że wraz z przyrostem mądrości, doświadczenia i skrupulatności jego twórczość zyskiwać będzie na jakości, a udręka podatnika będzie maleć. Jest dokładnie odwrotnie. Filozoficznie rzecz ujmując, poszerzanie zakresu wiedzy poszerza zarazem zakres naszej niewiedzy. Rzeczywistość, która nas otacza, jest bezkresna i żadną wiedzą nie sposób jej objąć. W mikroskali podatkowej oznacza to, że próba oparcia systemu fiskalnego na założeniu, że przepisy obejmą całość zachowań społeczno-ekonomicznych, z czego jedne rodzić będą obowiązek podatkowy, a inne nie, z góry skazane jest na niepowodzenie.

Mimo to takie próby są ciągle podejmowane.

- Tak. Współcześni ustawodawcy odurzeni swoją wiedzą i doświadczeniem wplatają wątek podatkowy w każdą sferę naszego życia, wierząc, że tym razem czynią to jasno i klarownie.

Ale to nie powinno chyba dziwić, podatki lub parapodatki płacone są praktycznie od wszystkiego.

- Podatki płaci się od dochodów, bogactwa, psów (ale nie kotów), kupowania i sprzedawania, umierania, wyjazdu na wakacje, obdarowywania bliźnich, oglądania TV, wyrabiania prawa jazdy. Co więcej, zaborczość fiskalna jest tak dalece zakorzeniona, że nawet gdy nam doskwiera, złorzeczymy i postulujemy zmiany, ale przyjmujemy dogmat, że co do zasady tak musi być.

Czy w polskich regulacjach znajdziemy przykłady takiego podejścia?

- Oczywiście. Ilustracją takiego podejścia jest zamieszanie z opłatą skarbową od pełnomocnictw. Dotąd płacono opłatę od pełnomocnictw za pomocą znaków skarbowych. Rząd w ramach ułatwiania życia podatnikom zlikwidował znaki i zastąpił je wpłatami na rachunek bankowy. Szybko się okazało, że nowy system jest po wielekroć bardziej skomplikowany i podniosły się głosy wskazujące na potrzebę dalszej kosmetyki przepisów. Zgłoszono różne pomysły, ale ostatecznie wrócono do starej koncepcji i w ten sposób problem rozwiązano. Jednak nikt nie zadał pytania, czy opłata skarbowa jest w ogóle potrzebna?

Prawdziwą zmorą współczesnych systemów podatkowych są podatki dochodowe. Dlaczego?

- Ojcem chrzestnym tego obciążenia był Adam Smith, czołowy myśliciel liberalny. Paradoksem jest, że to właśnie z kręgów liberalnych płynie najcięższa krytyka tego podatku. Ale jest to paradoks pozorny. Podatki dochodowe, przy wszystkich swoich wadach, mają jedną zaletę - generują pokaźne wpływy do budżetu. Ponieważ członkowie społeczeństw w gospodarkach rynkowych w normalnych warunkach systematycznie pomnażają swoje bogactwo, to wpływy z określonego procentu tych dochodów będą na tyle znaczące, aby duża część kosztów realizacji zadań publicznych była pokryta. Podatek dochodowy ma jednak wiele wad.

Jakich?

- Jest niesprawiedliwy, kosztowny w poborze, podatny na manipulacje, skomplikowany. Do niedawna trzeba było z tymi wadami się pogodzić. Jednak sytuacja się zmieniła, gdy na polu fiskalnych instytucji pojawił się groźny konkurent - VAT. Obecnie w większości rozwiniętych państw wpływy z VAT zrównały się lub nawet przewyższyły wpływy z CIT i PIT. Przewagę VAT nad podatkami dochodowymi ilustruje widoczne na przestrzeni ostatnich lat obniżenie stawek tych drugich. W zakresie CIT średnia stawka w Unii waha się pomiędzy 15 a 30 proc. z tendencją malejącą, podczas gdy jeszcze kilka lat temu 40 proc. było żelaznym standardem. W zakresie PIT coraz większą popularność zyskuje podatek liniowy, na razie w państwach nowej Unii.

Ale przecież nie można podatków dochodowych zastąpić VAT?

- Wobec przewagi VAT nad PIT i CIT zastąpienie tych drugich pierwszym wydaje się mieścić w duchu smithowskiego pragmatyzmu. Różnica pomiędzy VAT i podatkami dochodowymi polega na tym, że VAT sięga do naszej kieszeni nie na etapie, kiedy zarabiamy, lecz kiedy wydajemy. Oznacza to, że obecnie dzielimy się z fiskusem na raty - najpierw gdy pieniądze zarobimy, a następnie gdy je wydajemy. W akademickim modelu można by postulować uproszczenie - zostawmy w spokoju wypłatę obywateli i opodatkujmy ich wyższą stawką, kiedy pójdą na zakupy.

Czy jednak efekt byłby taki sam?

- Efekt powinien być taki sam, z tym że proces poboru byłby prostszy. W zapłatę CIT i PIT wplątani są wszyscy. Zapłatę VAT obsługują tylko sprzedawcy towarów i usług. VAT mimo pozornego skomplikowania jest w większym stopniu oparty na kryteriach obiektywnych, jego pobór jest mniej dolegliwy i co najważniejsze, zawiera mechanizmy samokontroli. Niestety, prawda ta nie jest powszechnie akceptowana.

Rozmawiała EWA MATYSZEWSKA

ARKADIUSZ MICHALISZYN

prawnik, partner w CMS Cameron McKenna

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Kasy fiskalne 2021
Kasy fiskalne 2021
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    3 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Check engine: czy można jeździć?

    Check engine: czy można jeździć? Czasami tak, a czasami nie. To wszystko zależy od tego czy pojawieniu się kontrolki towarzyszą dodatkowe objawy.

    Polski Ład. Zmiany w uldze mieszkaniowej

    Ulga mieszkaniowa. Polski Ład zakłada modyfikację przepisów w zakresie ulgi mieszkaniowej. Zmiany dotyczą wydatków na spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego na zbywaną nieruchomość. Co ulegnie zmianie?

    Kontrolka silnika: co oznacza?

    Kontrolka silnika: co oznacza? Jej zaświecenie się w czasie jazdy bez wątpienia stanowi ważny sygnał. Ale czy zawsze dalszą podróż należy przerwać?

    Wibracje w samochodzie: skąd się biorą?

    Wibracje w samochodzie, czyli dziś opowiemy o tym, skąd się biorą drgania w kabinie w czasie jazdy. A najczęstszym ich powodem są... opony!

    Ile kosztuje metr kwadratowy mieszkania w Warszawie?

    Ceny mieszkań w Warszawie. Na koniec połowy 2021 roku po raz pierwszy w historii cena metra kwadratowego mieszkania pozostającego w ofercie w Warszawie przekroczyła 12 tys. zł i była o 7,8 proc. wyższa niż w końcówce 2020 roku.

    Ostatnie 4 dni na wycofanie się z oferty przedłużenia umowy najmu lokalu w centrum handlowym

    Najemcom lokali w centrach handlowych pozostały ostatnie 4 dni na wycofanie się z oferty przedłużenia umów najmu – termin mija 6 sierpnia 2021 roku.

    Bezpieczeństwo danych w chmurze - certyfikaty bezpieczeństwa

    Pro dostawca usług w chmurze powinien posiadać niezbędne certyfikaty, które są potwierdzeniem, że nasze dane będą całkowicie bezpieczne. Na praktyki bezpieczeństwa składają się również inne czynności, prowadzone przez dostawcę, na przykład kontrole ryzyka czy audyty wewnętrzne oraz zewnętrzne. W jaki sposób zapewnić bezpieczeństwo danych w chmurze? Którzy z usługodawców działających na polskim rynku są godni zaufania? I czy w ogóle chmura może być bezpieczna?

    Przyczyny wypadków na autostradzie. Co mówią statystyki?

    Przyczyny wypadków na autostradzie? Dziś przyjrzymy się statystykom z polskich dróg. Na jakie nieprawidłowe zachowania kierowców wskazują?

    Zaległości branży fitness rosną [BADANIE]

    Wraz ze zniesieniem części ograniczeń, przyrost długów branży sportowej przyhamował. Nie dotyczy to klubów fitness i siłowni, które mają niemal 23 mln zł zaległości.

    Tańsza energia elektryczna. Umowy z cenami dynamicznymi

    Energia elektryczna - ceny. Możliwość uzyskania niższych cen za energię, jako efekt dostosowywania swojego zużycia energii w odpowiedzi na sygnały rynkowe, to najważniejszy dla odbiorców skutek zmian proponowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w projekcie nowelizacji ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii, wprowadzającym umowy z tzw. cenami dynamicznymi.

    Nowy Peugeot 308 SW w Polsce. Znamy cennik francuskiego kombi!

    Nowy Peugeot 308 SW oficjalnie pojawił się w Polsce. Znamy cennik auta. Za francuskie kombi trzeba zapłacić co najmniej 91 800 zł.

    Volkswagen Passat GTE: test niemieckiej hybrydy plug-in

    Volkswagen Passat GTE ma przestronną kabinę i duży bagażnik. Czy rodzinne nadwozie uzupełnione hybrydą plug-in sprawdza się w praktyce?

    Content marketing w biznesie – jak to robić dobrze

    Content marketing w biznesie. Gdy na marketingowym horyzoncie pojawia się hasło “content”, naturalnym skojarzeniem jest produkcja, dystrybucja i zarządzanie treścią, która z jednej strony dawałaby wymierną wartość dla odbiorcy, a z drugiej – kreowała pożądany wizerunek danej marki. Tyle i aż tyle? W praktyce działania contentowe to o wiele bardziej złożone przedsięwzięcia, a potencjalni twórcy pożądanych materiałów powinni dwa razy się zastanowić przed postawieniem pierwszego przecinka lub kropki.

    Kredyt na samochód. Jaki wybrać i czym się różnią?

    Kredyt na samochód, czyli kredyt gotówkowy, kredyt samochodowy i leasing konsumencki. Która forma jest najlepsza?

    Wydatki na mieszkanie w budżecie domowym

    Wydatki na mieszkanie. Wydatki na utrzymanie i wyposażenie mieszkania lub domu w Polsce stanowią prawie 25% wydawanych przez nas pieniędzy – wynika z danych Eurostatu. To jeden z najgorszych wyników w Europie. Co ciekawe, jeszcze gorzej jest w Niemczech.

    Rolniczy handel detaliczny - co się zmieni

    Rolniczy handel detaliczny. 30 lipca Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia prowadzenia przez rolników rolniczego handlu detalicznego, przedłożony przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi. Wejście w życie nowych rozwiązań uzależnione jest od przebiegu procesu notyfikacji projektu ustawy w Komisji Europejskiej i w państwach członkowskich UE.

    Bezpieczne wakacje 2021: o czym pamiętać?

    Bezpieczne wakacje 2021 to pojęcie, o którym w tym roku Policja powtarza do znudzenia. Te zasady naprawdę warto jednak przyswoić. Jak brzmią?

    e-Bilety Morskie Oko. Rezerwacja lub nie zaparkujesz!

    e-Bilety Morskie Oko - to jedyny sposób, aby w najbliższych dniach zostawić auto w Palenicy Białczańskiej. Muszą o tym wiedzieć odwiedzający TPN.

    Rynek nieruchomości biurowych w Polsce

    Rynek nieruchomości biurowych. Sytuacja związana z pandemią istotnie wpłynęła na rynek biurowy. Inwestorzy w sektorze biurowym jeszcze mocniej stawiają obecnie, zarówno na rozwiązania energooszczędne, jak również ekologię i udogodnienia z zakresu wellbeingu.

    Trudniej o kredyt hipoteczny - nowa Rekomendacja S

    Kredyty hipoteczne - Rekomendacja S. Od lipca bieżącego roku obowiązują nowe zasady udzielania kredytów mieszkaniowych. Co o „nowej” Rekomendacji S przyszły kredytobiorca wiedzieć powinien?

    Volkswagen Taigo: Niemcy stawiają na SUV-a coupe

    Volkswagen Taigo to nowa propozycja w ofercie marki w Europie. Czym jest Taigo? To tak naprawdę model T-Cross, jednak w wersji coupe.

    Firma w mediach. Na czym polegają skuteczne media relations?

    Firma w mediach. Ogromna konkurencja rynkowa oraz wysokie wymagania ze strony samych konsumentów niejako wymuszają na biznesach cykliczną obecność w mediach. Aby regularnie pojawiać się na łamach prasy, tytułów online czy platformach influencerów należy wyjątkowo poważnie potraktować kwestię kontaktu z poszczególnymi redakcjami. W jaki sposób? Odpowiedzią są skuteczne działania media relations.

    Prawo, a zakłady bukmacherskie!

    2017 rok to przełomowa data w historii polskiej branży zakładów bukmacherskich. Właśnie wtedy weszła w życie nowelizacja ustawy o grach hazardowych, którą wprowadziło Prawo i Sprawiedliwość. Co zmieniło się po tej dacie pod kątem prawnym i jak było wcześniej?

    Test: Peugeot 508 SW PSE, czyli francuskie AMG w akcji

    Test: Peugeot 508 PSE, czyli napęd na cztery koła, 360 koni mechanicznych i hybryda plug-in. W skrócie francuskie AMG spisało się na medal.

    Ile lat wstecz sprawdza UFG?

    Ile lat wstecz sprawdza UFG? Czyli za ile lat kierowca może otrzymać karę za brak ubezpieczenia OC? Postanowiliśmy to sprawdzić.