REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wydanie wzorca umownego w trakcie trwania stosunku o charakterze ciągłym

Marek Pasiński
Radca prawny
Przemysław Gorzko
Wzorce w stosunkach ciągłych
Wzorce w stosunkach ciągłych

REKLAMA

REKLAMA

Nieodłącznym elementem ewolucji stosunków gospodarczych jest ich standaryzacja. We współczesnych realiach coraz mniej umów podlega pełnym negocjacjom, co do ich kształtu. W rezultacie treść stosunków prawnych jest w dużej mierze jednostronnie formułowana przez daną stronę umowy. Kluczową rolę w tym zjawisku odgrywają ogólne warunki umów. Stanowią one mechanizm narzucania przez ich twórcę drugiej stronie określonych postanowień umownych.

Przystępujący do umowy współkształtowanej przez wzorce umowne ogranicza się zatem jedynie do zaakceptowania określonej treści tejże czynności prawnej (adhezji).

REKLAMA

Szczególny przypadek, w obrębie zdarzeń związanych z posługiwaniem się wzorcami umownymi, stanowi jego wydanie w trakcie istnienia uprzednio zawiązanego stosunku umownego o charakterze ciągłym. Takie zdarzenia można dość często zaobserwować w ramach rozciągniętej w czasie relacji pomiędzy przedsiębiorcami, którzy wydają lub zmieniają swoje ogólne warunki umów.

Umowa adhezyjna

W tym zakresie istotny jest przepis art. 3841 k.c. Stanowi on generalną normę, uprawniającą proponenta (autora wzorca) do wydania wzorca umownego, który będzie wpływał na treść już istniejącego zobowiązania.

Zakres takiej kompetencji został jednakże ograniczony do stosunków o charakterze ciągłym, a więc takich gdzie rozmiar świadczenia jednej lub obydwu stron jest uzależniony od czynnika czasu. W doktrynie przyjęto stanowisko, iż dyspozycja art. 3841 k.c. obejmuje zarówno wydanie nowego wzorca w relacji do stosunku, który nie był kształtowany wcześniej przez żaden regulamin, lub zmianę już istniejącego wzorca umownego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Art. 3841 kc:

Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.

REKLAMA

Dominującym poglądem jest także stwierdzenie, iż norma z art. 3841 k.c. nie stanowi samoistnej podstawy do wydania lub zmiany ogólnych warunków umów. Możliwość skorzystania przez proponenta z takiego uprawnienia musi być uprzednio przewidziana w umowie kreującej stosunek ciągły, w formie tzw. klauzuli modyfikacyjnej. Poprawnie sformułowana klauzula powinna określać okoliczności, po których nastąpieniu aktualizuje się kompetencja do wydania wzorca. Nie może mieć ona charakteru blankietowego, co przez swą niedookreśloność uniemożliwiałoby ocenę czy skorzystanie przez proponenta z uprawnienia było rzeczywiście uzasadnione. Ponadto klauzula modyfikacyjna nie może uprawniać do zmian, dotyczących istotnych elementów umowy. Tylko właściwie skonstruowana treść takiego postanowienia jest podstawą do skorzystania z dyspozycji art. 3841 k.c.

Klauzula niespełniająca powyższych wymogów może zostać uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 58§2 k.c.) lub za nieuczciwą, gdy spełnia cechy postanowienia jednostronnie narzuconego w zakresie stosunków konsumenckich (art. 3851 k.c. w zw. z art. 3853 pkt. 10 k.c.).

Co to są niedozwolone klauzule umowne

Wątpliwości natury interpretacyjnej wywołuje odesłanie do art. 384 k.c. w odniesieniu do obowiązków inkorporacji (włączenia) wzorca umownego do stosunku prawnego.

Przy pełnym zastosowaniu warunków inkorporacyjnych dla wydanych/zmienionych ogólnych warunków umów, proponent powinien, co do zasady doręczyć drugiej stronie treść wzorca lub udostępnić go w sposób umożliwiający łatwe zapoznanie się, jeżeli posługiwanie się nim w stosunkach tego rodzaju jest zwyczajowo przyjęte (por. wyj. dla stosunków konsumenckich w art. 384§2 in fine).

REKLAMA

Trudno jest jednakże zaakceptować konsekwencje płynące z takiego stanowiska. Oznaczałoby ono w praktyce, iż druga strona umowy, w której zwyczajowo używa się wzorców, chcąc dowiedzieć się o ewentualnych zmianach, musiałaby odwiedzać cyklicznie siedzibę proponenta w poszukiwaniu wywieszonych regulaminów.

Postawienie takiego wymogu jest sprzeczne z zasadami racjonalności. Stąd zaaprobowano modyfikację warunków inkorporacji wzorców objętych dyspozycją art. 3841 k.c. W takich przypadkach proponent jest obowiązany zawsze doręczyć pełny tekst nowego/zmienionego wzorca.

Art. 384 kc:

§ 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.

§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.

Dostrzegając zagrożenia płynące z jednostronnej modyfikacji treści czynności prawnej, ustawodawca przyznaje drugiej stronie prawo do zakończenia stosunku ciągłego.

Uzasadnienie tej kompetencji tkwi w tym, iż adherent (strona przystępująca do umowy adhezyjnej) może nie być zainteresowany utrzymaniem zobowiązania w zmienionym kształcie. Z tego względu stworzono mu możliwość złożenia oświadczenia woli, skutkującego wypowiedzeniem umowy.

Czas na złożenie takiego oświadczenia jest uzależniony od mających zastosowanie do konkretnej umowy terminów wypowiedzenia (ustawowych lub umownych).

W przypadku braku wypowiedzenia w terminie, stosunek zobowiązaniowy ciągle istnieje, lecz w zmienionej już treści. Wydaje się, iż skutki zmian powinny mieć zastosowanie wobec drugiej strony ex tunc tj. od momentu skutecznego doręczenia mu wzorca. Dominujący w doktrynie pogląd opowiada się jednak za skutkiem ex nunc, który biegnie od upływu przewidzianego terminu.

Długość terminu wypowiedzenia jest uzależniona od rodzaju stosunku prawnego o charakterze ciągłym. Może on mieć swoje źródło w treści umowy (np. umowy zawarte na czas oznaczony) lub w ustawie (zazwyczaj umowy na czas nieoznaczony).

W razie braku jakiegokolwiek terminu, oświadczenie woli powinno być złożone bez zbędnej zwłoki, która musi być oceniana z perspektywy charakteru zobowiązania.

Szczególny problem teoretyczno-prawny pojawia się w odniesieniu do umów zawartych na czas oznaczony, w których nie przewidziano terminu wypowiedzenia. Co do zasady takie stosunki prawne nie mogą zostać zakończone przed upływem terminu, na jaki zostały zawiązane. Przyjmuje się jednak, iż art. 3841 k.c. stanowi normę szczególną, przyznającą uprawnienie do wypowiedzenia niezależnie od rodzaju zobowiązania. Terminem przy takich umowach jest wspomniany powyżej brak zbędnej zwłoki.

Marek Pasiński, Radca Prawny,

Przemysław Gorzko, Aplikant Radcowski

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Rolnicy ruszyli do skupów. Czy da się jeszcze zarobić na zbożu?

    W obliczu obaw o dalszy spadek cen, rolnicy postanowili sprzedać zboża ze swoich magazynów. Już w styczniu, punkty skupu zakupiły 538,8 tys. ton zbóż, co stanowi wzrost o 10% w porównaniu z analogicznym okresem w roku 2023 i o 17% w stosunku do grudnia poprzedniego roku. 

    Dojście do niskiej inflacji wymaga kontraktu społecznego, który jest jak umowa widmo

    Niska inflacja to kontrakt społeczny. Taki kontrakt jest jak umowa widmo, ale osiągany jest głównie wysiłkiem banku centralnego, bo NBP jest odpowiedzialny za stabilność cen w gospodarce.

    Sektor MŚP chętniej sięga po kredyty, a banki zaostrzają kryteria ich przyznawania

    Popyt na kredyty długoterminowe ze strony małych przedsiębiorców jest najwyższy od lat. Jedocześnie banki przyznają, że zaostrzają kryteria kredytowe. Czy alternatywna forma finansowania, czyli faktoring, będzie przeżywał ożywienie?  

    Przedsiębiorcy mają obawy czy uda się wydać pieniądze z KPO. Polska ma na to o połowę mniej czasu niż inne kraje

    Pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy – KPO dla Polski to doskonała wiadomość, ale trzeba się pospieszyć, by je efektywnie wydać, apelują przedsiębiorcy. Kraje, które dostały pieniądze europejskie bez opóźnień aktualnie są już w połowie drogi w ich wydatkowaniu. Polska będzie musiała wdrożyć wysokie tempo, by żadne dotacje nie przepadły.

     

    REKLAMA

    Wakacje składkowe dla małych przedsiębiorców. Nowa wersja projektu ustawy z rocznym limitem wydatków

    Ministerstwo Rozwoju i Technologii opublikowało nową wersję projektu ustawy o tzw. wakacjach składkowych. Obniżono w nim szacunek kosztu rozwiązania dla finansów publicznych w 10 lat do 20,4 mld zł z niemal 25 mld zł.

    Model pracy w firmie: work-life balance czy work-life integration? Pracować by żyć, czy żyć, by pracować?

    Zacierają się granice między życiem prywatnym i zawodowym. Jednak dla większości pracowników życie osobiste jest ważniejsze niż zawodowe. Pracodawcy powinni wsłuchiwać się w potrzeby i oczekiwania swoich pracowników i w zależności od tego wybierać model pracy w firmie.

    Jak handel wykorzystuje nowe technologie

    Technologia to nieodłączna część funkcjonowania nowoczesnej dystrybucji towarów. Pracownicy sektora sprzedaży nie wyobrażają sobie bez niej pracy. Tak wynika z raportu Slack przygotowanego na bazie ankiety wśród dyrektorów i menadżerów z sektora handlowego. 

    Komisja Europejska wydała wstępną pozytywną ocenę pierwszego wniosku z Krajowego Planu Odbudowy

    Mamy dobrą wiadomość: jest formalna zgoda KE ws. akceptacji pierwszego wniosku z Krajowego Planu Odbudowy, jak też warunku związanego z Kartą Praw Podstawowych UE - poinformowała w czwartek minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

    REKLAMA

    Ukrainie trzeba pomagać, ale import produktów rolnych do Unii Europejskiej nie może mieć takiej formy jak obecnie

    Po wybuchu wojny doszło do załamania wymiany handlowej Ukrainy. Obecnie głównym kierunkiem ukraińskiej sprzedaży zagranicznej jest Unia Europejska. Otwarcie UE na ukraiński import produktów rolnych nie może mieć takiej formy jak obecnie. Rolnicy polscy i z innych krajów unijnych nie wytrzymają konkurencji.

    Firma źle zarządzająca ryzykiem może pożegnać się z ubezpieczeniem?

    Jedynie 44 proc. firm w Polsce ma sformalizowaną politykę zarządzania ryzykiem. Podejście do zarządzania ryzykiem w biznesie wciąż wymaga jeszcze dużo pracy. Co firmy ubezpieczają najczęściej? 

    REKLAMA