REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wydanie wzorca umownego w trakcie trwania stosunku o charakterze ciągłym

Marek Pasiński
Radca prawny
Przemysław Gorzko
Wzorce w stosunkach ciągłych
Wzorce w stosunkach ciągłych

REKLAMA

REKLAMA

Nieodłącznym elementem ewolucji stosunków gospodarczych jest ich standaryzacja. We współczesnych realiach coraz mniej umów podlega pełnym negocjacjom, co do ich kształtu. W rezultacie treść stosunków prawnych jest w dużej mierze jednostronnie formułowana przez daną stronę umowy. Kluczową rolę w tym zjawisku odgrywają ogólne warunki umów. Stanowią one mechanizm narzucania przez ich twórcę drugiej stronie określonych postanowień umownych.

Przystępujący do umowy współkształtowanej przez wzorce umowne ogranicza się zatem jedynie do zaakceptowania określonej treści tejże czynności prawnej (adhezji).

REKLAMA

Szczególny przypadek, w obrębie zdarzeń związanych z posługiwaniem się wzorcami umownymi, stanowi jego wydanie w trakcie istnienia uprzednio zawiązanego stosunku umownego o charakterze ciągłym. Takie zdarzenia można dość często zaobserwować w ramach rozciągniętej w czasie relacji pomiędzy przedsiębiorcami, którzy wydają lub zmieniają swoje ogólne warunki umów.

Umowa adhezyjna

W tym zakresie istotny jest przepis art. 3841 k.c. Stanowi on generalną normę, uprawniającą proponenta (autora wzorca) do wydania wzorca umownego, który będzie wpływał na treść już istniejącego zobowiązania.

Zakres takiej kompetencji został jednakże ograniczony do stosunków o charakterze ciągłym, a więc takich gdzie rozmiar świadczenia jednej lub obydwu stron jest uzależniony od czynnika czasu. W doktrynie przyjęto stanowisko, iż dyspozycja art. 3841 k.c. obejmuje zarówno wydanie nowego wzorca w relacji do stosunku, który nie był kształtowany wcześniej przez żaden regulamin, lub zmianę już istniejącego wzorca umownego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Art. 3841 kc:

Wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia.

REKLAMA

Dominującym poglądem jest także stwierdzenie, iż norma z art. 3841 k.c. nie stanowi samoistnej podstawy do wydania lub zmiany ogólnych warunków umów. Możliwość skorzystania przez proponenta z takiego uprawnienia musi być uprzednio przewidziana w umowie kreującej stosunek ciągły, w formie tzw. klauzuli modyfikacyjnej. Poprawnie sformułowana klauzula powinna określać okoliczności, po których nastąpieniu aktualizuje się kompetencja do wydania wzorca. Nie może mieć ona charakteru blankietowego, co przez swą niedookreśloność uniemożliwiałoby ocenę czy skorzystanie przez proponenta z uprawnienia było rzeczywiście uzasadnione. Ponadto klauzula modyfikacyjna nie może uprawniać do zmian, dotyczących istotnych elementów umowy. Tylko właściwie skonstruowana treść takiego postanowienia jest podstawą do skorzystania z dyspozycji art. 3841 k.c.

Klauzula niespełniająca powyższych wymogów może zostać uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 58§2 k.c.) lub za nieuczciwą, gdy spełnia cechy postanowienia jednostronnie narzuconego w zakresie stosunków konsumenckich (art. 3851 k.c. w zw. z art. 3853 pkt. 10 k.c.).

Co to są niedozwolone klauzule umowne

Wątpliwości natury interpretacyjnej wywołuje odesłanie do art. 384 k.c. w odniesieniu do obowiązków inkorporacji (włączenia) wzorca umownego do stosunku prawnego.

Przy pełnym zastosowaniu warunków inkorporacyjnych dla wydanych/zmienionych ogólnych warunków umów, proponent powinien, co do zasady doręczyć drugiej stronie treść wzorca lub udostępnić go w sposób umożliwiający łatwe zapoznanie się, jeżeli posługiwanie się nim w stosunkach tego rodzaju jest zwyczajowo przyjęte (por. wyj. dla stosunków konsumenckich w art. 384§2 in fine).

REKLAMA

Trudno jest jednakże zaakceptować konsekwencje płynące z takiego stanowiska. Oznaczałoby ono w praktyce, iż druga strona umowy, w której zwyczajowo używa się wzorców, chcąc dowiedzieć się o ewentualnych zmianach, musiałaby odwiedzać cyklicznie siedzibę proponenta w poszukiwaniu wywieszonych regulaminów.

Postawienie takiego wymogu jest sprzeczne z zasadami racjonalności. Stąd zaaprobowano modyfikację warunków inkorporacji wzorców objętych dyspozycją art. 3841 k.c. W takich przypadkach proponent jest obowiązany zawsze doręczyć pełny tekst nowego/zmienionego wzorca.

Art. 384 kc:

§ 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.

§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.

Dostrzegając zagrożenia płynące z jednostronnej modyfikacji treści czynności prawnej, ustawodawca przyznaje drugiej stronie prawo do zakończenia stosunku ciągłego.

Uzasadnienie tej kompetencji tkwi w tym, iż adherent (strona przystępująca do umowy adhezyjnej) może nie być zainteresowany utrzymaniem zobowiązania w zmienionym kształcie. Z tego względu stworzono mu możliwość złożenia oświadczenia woli, skutkującego wypowiedzeniem umowy.

Czas na złożenie takiego oświadczenia jest uzależniony od mających zastosowanie do konkretnej umowy terminów wypowiedzenia (ustawowych lub umownych).

W przypadku braku wypowiedzenia w terminie, stosunek zobowiązaniowy ciągle istnieje, lecz w zmienionej już treści. Wydaje się, iż skutki zmian powinny mieć zastosowanie wobec drugiej strony ex tunc tj. od momentu skutecznego doręczenia mu wzorca. Dominujący w doktrynie pogląd opowiada się jednak za skutkiem ex nunc, który biegnie od upływu przewidzianego terminu.

Długość terminu wypowiedzenia jest uzależniona od rodzaju stosunku prawnego o charakterze ciągłym. Może on mieć swoje źródło w treści umowy (np. umowy zawarte na czas oznaczony) lub w ustawie (zazwyczaj umowy na czas nieoznaczony).

W razie braku jakiegokolwiek terminu, oświadczenie woli powinno być złożone bez zbędnej zwłoki, która musi być oceniana z perspektywy charakteru zobowiązania.

Szczególny problem teoretyczno-prawny pojawia się w odniesieniu do umów zawartych na czas oznaczony, w których nie przewidziano terminu wypowiedzenia. Co do zasady takie stosunki prawne nie mogą zostać zakończone przed upływem terminu, na jaki zostały zawiązane. Przyjmuje się jednak, iż art. 3841 k.c. stanowi normę szczególną, przyznającą uprawnienie do wypowiedzenia niezależnie od rodzaju zobowiązania. Terminem przy takich umowach jest wspomniany powyżej brak zbędnej zwłoki.

Marek Pasiński, Radca Prawny,

Przemysław Gorzko, Aplikant Radcowski

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Inflacja już niestraszna firmom. Obawia się jej dwa razy mniej firm niż rok temu

W rok o połowę zmalała liczba małych i średnich firm, które boją się, że inflacja może zagrozić ich biznesom. Obecnie to zaledwie co czwarte przedsiębiorstwo. Zaskakujące są jednak branże, w których te obawy są największe. Inflacja straciła też rangę najpoważniejszej obawy.

Startup - jak uzyskać ochronę patentową, ochronę znaku towarowego i prawa autorskie?

W startupach najważniejszy jest pomysł. Jak go chronić i zabezpieczyć się przed nieuprawnionym wykorzystywaniem dzieła i pobierania wynagrodzenia za korzystanie z niego przez podmioty trzecie? Jak uzyskać ochronę patentową, ochronę znaku towarowego i prawa autorskie? Dlaczego tak ważna jest umowa o zachowaniu poufności?

Spółki: Premia za kontrolę w Polsce w latach 2019-2023 spadła do poziomu 13,6 proc.

Ostatnie lata przyniosły spadek aktywności na rynku wezwań w Polsce. Coraz częściej inwestorzy decydują się na ogłoszenie wezwania z zamiarem wycofania akcji spółki z obrotu giełdowego, gdy już uzyskają kontrolny pakiet akcji – wynika z najnowszej analizy KPMG, która objęła 133 wezwań do sprzedaży akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 2019-2023.

Firmy będą szukać specjalistów. Jakich?

Z raportu „Barometr Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że polskie firmy chcą poszukiwać specjalistów od automatyzacji i sztucznej inteligencji. 

REKLAMA

Rachunki za prąd w firmie: kto musi płacić za energię elektryczną nawet trzy razy więcej niż cena giełdowa, jak tego uniknąć na przyszłość

Kryzys energetyczny wywołany przez agresję Rosji na Ukrainę doprowadził do gigantycznego wzrostu cen prądu. Wiele małych firm w obawie przed dalszym wzrostem cen zawarło wieloletnie umowy ze stałą ceną na rekordowym poziomie. To one najbardziej ucierpią na uwolnieniu cen energii.

Stare pytania, nowe odpowiedzi. Zmiana podejścia do pożądanych kompetencji menedżerskich

Obecnie organizacje nie są zainteresowane rozwojem konkretnych umiejętności liderskich ani pozyskiwaniem wiedzy, którą łatwo dziś zdobyć. Żyjemy w czasach, w których ciężko jest zaplanować długofalową strategię, dlatego wzrasta znaczenie umiejętności płynnego poruszania się w zmieniających się okolicznościach, tzw. strategizing.

Wyróżniaj się bo zginiesz: o sukcesie sklepu internetowego decydują nie tylko atrakcyjne towary w dobrej cenie

W sklepie internetowym, zupełnie inaczej niż w tradycyjnym sklepie, wiarygodność osiąga się lub nie już poprzez sam wygląd aplikacji zakupowej. Bez niej nie wyróżniający się z tysięcy inny e-sklep nie odniesie sukcesu nawet oferując bardzo konkurencyjne produkty.

Restauracje ustępują miejsca barom szybkiej obsługi i sklepowej gastronomii, bo takie są wybory „zetek”

Na naszych oczach dzieje się prawdziwa rewolucja w gastronomii. Restauracje, ledwie się odbudowały po pandemii, przegrywają z barami szybciej obsługi i cateringiem, a teraz jeszcze poważnym graczem na rynku staje się gastronomia sklepowa. Wszystko to za sprawą najmłodszych klientów, którzy chcą żyć po amerykańsku.

REKLAMA

Paragon fiskalny przy sprzedaży on-line: kiedy i jak powinien wystawić sprzedawca oraz dostarczyć klientowi [wszystkie przypadki]

Dla klientów kupowanie w e-sklepach jest wygodniejsze niż w placówkach stacjonarnych. Dla samych sprzedawców jednak procedura ta jest dużo bardziej skomplikowana od strony fiskalnej. Dotyczy to zwłaszcza wystawiania paragonów i obowiązków w podatku VAT.

Pomoc dla sadowników do 31 stycznia 2025 roku

Pomoc dla polskich sadowników (sady i winorośle) do 31 stycznia 2025 roku - Komisja Europejska zdecydowała. To wsparcie dla sadowników, którzy ucierpieli w trakcie kwietniowych przymrozków i gradobicia.

REKLAMA