REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Transakcje spółek z ograniczoną odpowiedzialnością narażone na nieważność

Maciej Kożuchowski
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Regulacje kodeksu spółek handlowych poświęcone funkcjonowaniu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością zawierają liczne przepisy, które mają chronić interesy wspólników. Najczęstszą konstrukcją tego rodzaju jest konieczność uzyskiwania przez zarząd zgody zgromadzenia wspólników na istotne dla bytu spółki czynności.

Konstrukcja mówiąca o uzyskiwaniu zgody wspólników na duże inwestycje lub sprzedaż ważnych dóbr niewątpliwie dobrze spełnia swą rolę, gdy dotyczy strategicznych dla spółki decyzji - np. zbycia przedsiębiorstwa (art. 228 k.s.h.). Problematyczne natomiast wydaje się wymaganie każdorazowej uchwały wspólników przed dokonaniem czynności związanych z bieżącą działalnością spółki.

REKLAMA

Dostrzeżony problem

REKLAMA

Dobrym przykładem wątpliwej regulacji jest art. 230 k.s.h. Zgodnie z nim rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Pierwotne brzmienie tego przepisu, obowiązujące od 15 stycznia 2001 r., przewidywało sankcję nieważności za każde jego naruszenie. Uzasadniano to potrzebą ochrony interesów wspólników. Jednakże praktyka (a właściwe częste zapominanie przez osoby prowadzące spółki o konieczności podejmowania stosownych uchwał) wykazała, że tak surowa sankcja prowadziła do częstych przypadków wadliwości umów zawieranych przez spółki. Były one po prostu nieważne. Ustawodawca dostrzegł ten problem i w stosunku do naruszenia art. 230 k.s.h., od 15 stycznia 2004 r. wprost wyłączył sankcję nieważności (przez wyłączenie stosowania art. 17 par. 1 k.s.h., zgodnie z którym jeśli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna).

W nowych spółkach

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA

Sankcja nieważności znajduje jednak wciąż zastosowanie do regulacji art. 229 k.s.h., analogicznej w stosunku do art. 230 k.s.h. Zgodnie z przepisem art. 229 k.s.h. umowa o nabycie dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości, lub środków trwałych za cenę przewyższającą jedną czwartą kapitału zakładowego, nie niższą jednak od 50 tys. zł, zawarta przed upływem dwóch lat od zarejestrowania spółki, wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa ta była przewidziana w umowie spółki.

Jak słusznie wskazują przedstawiciele doktryny, wymaganie takiej uchwały wspólników ma charakter bezwzględnie wiążący. Nie może być ono wyłączony przez umowę spółki ani przez jego całkowite wyeliminowanie, bądź przekazanie go do kompetencji innego organu spółki, np. rady nadzorczej. Należy także podkreślić, że przepis art. 229 k.s.h. wyczerpująco określa przedmioty, których nabycie przez spółkę w okresie od dwóch lat od jej rejestracji wymaga uchwały wspólników. W związku z tym nie powinien być interpretowany w sposób rozszerzający. Niemniej możliwe jest rozszerzenie ich katalogu w umowie spółki. Wynika to wprost z art. 228 k.s.h.

Użyte przez ustawodawcę pojęcie nieruchomości nie budzi wątpliwości. Problemy mogą pojawić się jednak przy rozpatrywaniu pojęcia środków trwałych (definicje środków trwałych zawiera art. 3 ustawy o rachunkowości). W praktyce użycie przez ustawodawcę tego terminu przesądza o niezwykle szerokim zastosowaniu art. 229 k.s.h. i konieczności uzyskiwania zgody wspólników na wiele czynności, które z gospodarczego punktu widzenia są całkowicie normalne i nie wymagają - jak się wydaje - nadzwyczajnej interwencji wspólników.

W przypadku nabywania nieruchomości problem pominięcia uchwały wymaganej przez art. 229 k.s.h. jest częściowo minimalizowany przez obligatoryjny udział przy zawieraniu umowy notariusza, który powinien zwrócić uwagę na to uchybienie. Notariusz nie będzie jednak najczęściej uczestniczył w zawieraniu umów dotyczących nabywania środków trwałych dla nowo zawiązanej spółki. Jest to przeważnie zadanie dla służb prawnych spółki, bądź dla jej zewnętrznych doradców.

Niestety, przy niskim kapitale zakładowym spółki (a zdecydowana większość spółek z o.o. w Polsce ma właśnie minimalny kapitał zakładowy w wysokości 50 tys. zł) ryzyko nieważności zawieranych umów - ze względu na niepodjęcie wymaganej prawem uchwały w trybie art. 229 k.s.h. - jest poważne.

Sankcje

Tak więc naruszenie regulacji art. 229 k.s.h. i niepodjęcie odpowiedniej uchwały wspólników zezwalającej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na zakup nieruchomości lub środków trwałych prowadzi do nieważności takiej czynności. A w praktyce owa nieważność może powodować dla spółki problemy w razie sporu z kontrahentem lub, co częstsze, problemy natury podatkowej, zwłaszcza w przypadku kontroli skarbowej.

Należy też zwrócić uwagę, że zawarcie umowy z naruszeniem analizowanej regulacji może dodatkowo rodzić negatywne konsekwencje dla osób, które działały w imieniu spółki. Za dokonanie takiej czynności, gdy spółka dozna szkody, do odpowiedzialności mogą być pociągnięci członkowie zarządu (będzie to bowiem działalność sprzeczna z prawem), chyba że nie będą ponosić winy. Możliwe jest także pociągnięcie członków zarządu do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 585 k.s.h. - za działanie na szkodę spółki. A sankcja określona w tym przepisie wynosi do pięciu lat pozbawienia wolności i grzywnę.

Jak nie naruszać prawa

Mając na uwadze surowe konsekwencje naruszenia art. 229 k.s.h., należy przede wszystkim zalecić osobom reprezentującym nowo tworzone spółki z o.o. analizowanie każdej umowy dotyczącej nabycia nieruchomości czy środków trwałych. Chodzi oczywiście o kontrakty zawierane w ciągu dwóch lat od utworzenia spółki, a rozważać trzeba konieczność uzyskiwania zgody wspólników.

Uchwała wymagana przez art. 229 k.s.h. powinna precyzyjnie określać przedmioty, których nabycie wspólnicy akceptują.

W doktrynie wskazuje się także, że uchwała tego typu musi określać przedmiot i cenę nabycia, oraz że nie może mieć charakteru ogólnikowego lub blankietowego (np. upoważnia się zarząd do zakupu w przyszłości nieruchomości dla spółki).

Możliwe jest także określenie niejako z góry, w samej umowie spółki, zawarcie jakich umów o nabycie dla spółki nieruchomości bądź udziału w nieruchomości, albo środków trwałych jest przez wspólników przewidywane i akceptowane. Także w tym przypadku określenie przedmiotów, które mają być nabyte przez spółkę, powinno być precyzyjne.

Warto rozważyć

Uzasadnieniem dla omawianej regulacji art. 229 k.s.h. jest ochrona wspólników. Konieczność uzyskiwania ich zezwoleń na zawieranie umów dotyczących nabywania przez spółkę majątku ma uniemożliwiać wprowadzanie do spółki przedmiotów, które mogłyby stanowić aport do spółki, a które nie zostały zaakceptowane przez wspólników (np. co do ich wyceny) lub nie są - ich zdaniem - spółce niezbędne. Ma także chronić spółkę przed niewypłacalnością wskutek przeinwestowania.

Odwołanie się przez ustawodawcę przy ustalaniu kryterium istotności umowy do parametru wysokości kapitału zakładowego może także prowadzić do sytuacji, w których konieczność uzyskania zgody wspólników będzie dotyczyła także wielu umów niemających przymiotu istotności z ekonomicznego punktu widzenia. Może to dotyczyć zwłaszcza spółek celowych, powoływanych do realizacji konkretnych projektów i finansujących swoją działalność, np. z pożyczek udzielanych przez spółkę-matkę.

Z tego punktu widzenia sankcje przewidziane w art. 229 k.s.h. wydają się niezwykle surowe. Być może warto więc rozważyć wyłączenie w takich przypadkach sankcji bezwzględnej nieważności (tak jak ta sankcja została wyłączona od 1 stycznia 2004 r. w stosunku do art. 230 k.s.h.).

W obecnym stanie prawnym zarządy nowo zawiązywanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością powinny jednak bezwzględnie pamiętać o istotnej i niestety często pomijanej regulacji art. 229 k.s.h.

PRZYKŁAD

SPÓŁKA ROZSZERZA DZIAŁALNOŚĆ

Spółka X, zajmująca się działalnością spedycyjną, podejmuje decyzję o rozszerzeniu działalności o usługi magazynowania towarów. Postanawia założyć w swojej grupie kapitałowej spółkę celową Y. Ta ostatnia ma się zajmować wyłącznie zorganizowaniem i prowadzeniem odpowiednich magazynów. Spółka Y zostaje zawiązana jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, o kapitale zakładowym wynoszącym 50 tys. zł. Ponieważ istotą działalności spółki Y w początkowej fazie jej istnienia ma być nabywanie nieruchomości, na których mają być budowane magazyny, umowa spółki Y wyłącza obowiązek uzyskiwania każdorazowej zgody wspólników na nabywanie nieruchomości (jest to dopuszczalne w świetle art. 228 pkt 4 k.s.h.). Umowa spółki Y nie zawiera jednak żadnych pozytywnych regulacji w tym przedmiocie, wskazujących chociażby pośrednio na zamiar nabywania konkretnych nieruchomości. Spółka Y w ciągu sześciu miesięcy od jej zarejestrowania zawiera pierwszą umowę nabycia nieruchomości, na którą, zgodnie z zapisami umowy spółki Y, zarząd nie uzyskuje zgody w formie uchwały wspólników. W związku z naruszeniem regulacji art. 229 k.s.h. umowa nabycia nieruchomości jest nieważna.

PRZYKŁAD

PIERWSZA TRANSAKCJA

Ta sama spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Y, w terminie siedmiu miesięcy od zarejestrowania zawiera pierwszą umowę nabycia podnośnika hydraulicznego. Ma on być wykorzystywany do obsługi pierwszego wybudowanego magazynu. Płaci za ten sprzęt 51 tys. zł. Na nabycie podnośnika zarząd nie uzyskuje zgody w formie uchwały wspólników. Umowa nabycia podnośnika hydraulicznego - ze względu na naruszenie regulacji art. 229 k.s.h. - jest nieważna.

MACIEJ KOŻUCHOWSKI

aplikant radcowski w Kancelarii Gessel

gp@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: GP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Zadbaj o siebie i swoje przywództwo, czyli wyzwania współczesnego menedżera

Dzisiejszy świat zarządzania wymaga od menedżerów nieustannej ewolucji. Hasło „menedżer od nowa” może oznaczać zarówno rozpoczęcie czegoś od początku, jak i wprowadzenie zmian poprawiających istniejący stan rzeczy. W obliczu dzisiejszych wyzwań, pełnych zawirowań i rozlicznych ścieżek, nowoczesne zarządzanie staje się sztuką balansowania między tradycją a innowacją.

Jaki model logistyczny wybrać dla swojego sklepu internetowego?

Zakładając sklep internetowy, staniesz przed wyzwaniem organizacji całej jego logistyki. Zanim zaczniesz działalność, będziesz musiał zdecydować, gdzie magazynować swoje towary, z jakimi kurierami współpracować i jak obsługiwać zwroty od klientów. Pochłonie to mnóstwo cennego czasu i spory kapitał. W dzisiejszych czasach możesz tego jednak uniknąć. W jaki sposób? Poznaj najciekawsze modele logistyczne dla e-commerce!

Dobrzy w teorii. Dlaczego nie potrafimy odpoczywać i jak to zmienić?

Potrzeba regeneracji wydaje się oczywista dla każdego, kto funkcjonuje w naprzemiennym cyklu, w którym wysiłek absorbujący przeważającą część naszych aktywności przeplata się z czasem wolnym. Skąd zatem trudność w świadomym uwzględnianiu potrzeby wypoczynku i planowaniu przerw w zawodowym funkcjonowaniu?

Inflacja już niestraszna firmom. Obawia się jej dwa razy mniej firm niż rok temu

W rok o połowę zmalała liczba małych i średnich firm, które boją się, że inflacja może zagrozić ich biznesom. Obecnie to zaledwie co czwarte przedsiębiorstwo. Zaskakujące są jednak branże, w których te obawy są największe. Inflacja straciła też rangę najpoważniejszej obawy.

REKLAMA

Startup - jak uzyskać ochronę patentową, ochronę znaku towarowego i prawa autorskie?

W startupach najważniejszy jest pomysł. Jak go chronić i zabezpieczyć się przed nieuprawnionym wykorzystywaniem dzieła i pobierania wynagrodzenia za korzystanie z niego przez podmioty trzecie? Jak uzyskać ochronę patentową, ochronę znaku towarowego i prawa autorskie? Dlaczego tak ważna jest umowa o zachowaniu poufności?

Spółki: Premia za kontrolę w Polsce w latach 2019-2023 spadła do poziomu 13,6 proc.

Ostatnie lata przyniosły spadek aktywności na rynku wezwań w Polsce. Coraz częściej inwestorzy decydują się na ogłoszenie wezwania z zamiarem wycofania akcji spółki z obrotu giełdowego, gdy już uzyskają kontrolny pakiet akcji – wynika z najnowszej analizy KPMG, która objęła 133 wezwań do sprzedaży akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 2019-2023.

Firmy będą szukać specjalistów. Jakich?

Z raportu „Barometr Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że polskie firmy chcą poszukiwać specjalistów od automatyzacji i sztucznej inteligencji. 

Rachunki za prąd w firmie: kto musi płacić za energię elektryczną nawet trzy razy więcej niż cena giełdowa, jak tego uniknąć na przyszłość

Kryzys energetyczny wywołany przez agresję Rosji na Ukrainę doprowadził do gigantycznego wzrostu cen prądu. Wiele małych firm w obawie przed dalszym wzrostem cen zawarło wieloletnie umowy ze stałą ceną na rekordowym poziomie. To one najbardziej ucierpią na uwolnieniu cen energii.

REKLAMA

Stare pytania, nowe odpowiedzi. Zmiana podejścia do pożądanych kompetencji menedżerskich

Obecnie organizacje nie są zainteresowane rozwojem konkretnych umiejętności liderskich ani pozyskiwaniem wiedzy, którą łatwo dziś zdobyć. Żyjemy w czasach, w których ciężko jest zaplanować długofalową strategię, dlatego wzrasta znaczenie umiejętności płynnego poruszania się w zmieniających się okolicznościach, tzw. strategizing.

Wyróżniaj się bo zginiesz: o sukcesie sklepu internetowego decydują nie tylko atrakcyjne towary w dobrej cenie

W sklepie internetowym, zupełnie inaczej niż w tradycyjnym sklepie, wiarygodność osiąga się lub nie już poprzez sam wygląd aplikacji zakupowej. Bez niej nie wyróżniający się z tysięcy inny e-sklep nie odniesie sukcesu nawet oferując bardzo konkurencyjne produkty.

REKLAMA