Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Transakcje spółek z ograniczoną odpowiedzialnością narażone na nieważność

Maciej Kożuchowski
inforCMS
Regulacje kodeksu spółek handlowych poświęcone funkcjonowaniu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością zawierają liczne przepisy, które mają chronić interesy wspólników. Najczęstszą konstrukcją tego rodzaju jest konieczność uzyskiwania przez zarząd zgody zgromadzenia wspólników na istotne dla bytu spółki czynności.

Konstrukcja mówiąca o uzyskiwaniu zgody wspólników na duże inwestycje lub sprzedaż ważnych dóbr niewątpliwie dobrze spełnia swą rolę, gdy dotyczy strategicznych dla spółki decyzji - np. zbycia przedsiębiorstwa (art. 228 k.s.h.). Problematyczne natomiast wydaje się wymaganie każdorazowej uchwały wspólników przed dokonaniem czynności związanych z bieżącą działalnością spółki.

Dostrzeżony problem

Dobrym przykładem wątpliwej regulacji jest art. 230 k.s.h. Zgodnie z nim rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Pierwotne brzmienie tego przepisu, obowiązujące od 15 stycznia 2001 r., przewidywało sankcję nieważności za każde jego naruszenie. Uzasadniano to potrzebą ochrony interesów wspólników. Jednakże praktyka (a właściwe częste zapominanie przez osoby prowadzące spółki o konieczności podejmowania stosownych uchwał) wykazała, że tak surowa sankcja prowadziła do częstych przypadków wadliwości umów zawieranych przez spółki. Były one po prostu nieważne. Ustawodawca dostrzegł ten problem i w stosunku do naruszenia art. 230 k.s.h., od 15 stycznia 2004 r. wprost wyłączył sankcję nieważności (przez wyłączenie stosowania art. 17 par. 1 k.s.h., zgodnie z którym jeśli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna).

W nowych spółkach

Sankcja nieważności znajduje jednak wciąż zastosowanie do regulacji art. 229 k.s.h., analogicznej w stosunku do art. 230 k.s.h. Zgodnie z przepisem art. 229 k.s.h. umowa o nabycie dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości, lub środków trwałych za cenę przewyższającą jedną czwartą kapitału zakładowego, nie niższą jednak od 50 tys. zł, zawarta przed upływem dwóch lat od zarejestrowania spółki, wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa ta była przewidziana w umowie spółki.

Jak słusznie wskazują przedstawiciele doktryny, wymaganie takiej uchwały wspólników ma charakter bezwzględnie wiążący. Nie może być ono wyłączony przez umowę spółki ani przez jego całkowite wyeliminowanie, bądź przekazanie go do kompetencji innego organu spółki, np. rady nadzorczej. Należy także podkreślić, że przepis art. 229 k.s.h. wyczerpująco określa przedmioty, których nabycie przez spółkę w okresie od dwóch lat od jej rejestracji wymaga uchwały wspólników. W związku z tym nie powinien być interpretowany w sposób rozszerzający. Niemniej możliwe jest rozszerzenie ich katalogu w umowie spółki. Wynika to wprost z art. 228 k.s.h.

Użyte przez ustawodawcę pojęcie nieruchomości nie budzi wątpliwości. Problemy mogą pojawić się jednak przy rozpatrywaniu pojęcia środków trwałych (definicje środków trwałych zawiera art. 3 ustawy o rachunkowości). W praktyce użycie przez ustawodawcę tego terminu przesądza o niezwykle szerokim zastosowaniu art. 229 k.s.h. i konieczności uzyskiwania zgody wspólników na wiele czynności, które z gospodarczego punktu widzenia są całkowicie normalne i nie wymagają - jak się wydaje - nadzwyczajnej interwencji wspólników.

W przypadku nabywania nieruchomości problem pominięcia uchwały wymaganej przez art. 229 k.s.h. jest częściowo minimalizowany przez obligatoryjny udział przy zawieraniu umowy notariusza, który powinien zwrócić uwagę na to uchybienie. Notariusz nie będzie jednak najczęściej uczestniczył w zawieraniu umów dotyczących nabywania środków trwałych dla nowo zawiązanej spółki. Jest to przeważnie zadanie dla służb prawnych spółki, bądź dla jej zewnętrznych doradców.

Niestety, przy niskim kapitale zakładowym spółki (a zdecydowana większość spółek z o.o. w Polsce ma właśnie minimalny kapitał zakładowy w wysokości 50 tys. zł) ryzyko nieważności zawieranych umów - ze względu na niepodjęcie wymaganej prawem uchwały w trybie art. 229 k.s.h. - jest poważne.

Sankcje

Tak więc naruszenie regulacji art. 229 k.s.h. i niepodjęcie odpowiedniej uchwały wspólników zezwalającej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na zakup nieruchomości lub środków trwałych prowadzi do nieważności takiej czynności. A w praktyce owa nieważność może powodować dla spółki problemy w razie sporu z kontrahentem lub, co częstsze, problemy natury podatkowej, zwłaszcza w przypadku kontroli skarbowej.

Należy też zwrócić uwagę, że zawarcie umowy z naruszeniem analizowanej regulacji może dodatkowo rodzić negatywne konsekwencje dla osób, które działały w imieniu spółki. Za dokonanie takiej czynności, gdy spółka dozna szkody, do odpowiedzialności mogą być pociągnięci członkowie zarządu (będzie to bowiem działalność sprzeczna z prawem), chyba że nie będą ponosić winy. Możliwe jest także pociągnięcie członków zarządu do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 585 k.s.h. - za działanie na szkodę spółki. A sankcja określona w tym przepisie wynosi do pięciu lat pozbawienia wolności i grzywnę.

Jak nie naruszać prawa

Mając na uwadze surowe konsekwencje naruszenia art. 229 k.s.h., należy przede wszystkim zalecić osobom reprezentującym nowo tworzone spółki z o.o. analizowanie każdej umowy dotyczącej nabycia nieruchomości czy środków trwałych. Chodzi oczywiście o kontrakty zawierane w ciągu dwóch lat od utworzenia spółki, a rozważać trzeba konieczność uzyskiwania zgody wspólników.

Uchwała wymagana przez art. 229 k.s.h. powinna precyzyjnie określać przedmioty, których nabycie wspólnicy akceptują.

W doktrynie wskazuje się także, że uchwała tego typu musi określać przedmiot i cenę nabycia, oraz że nie może mieć charakteru ogólnikowego lub blankietowego (np. upoważnia się zarząd do zakupu w przyszłości nieruchomości dla spółki).

Możliwe jest także określenie niejako z góry, w samej umowie spółki, zawarcie jakich umów o nabycie dla spółki nieruchomości bądź udziału w nieruchomości, albo środków trwałych jest przez wspólników przewidywane i akceptowane. Także w tym przypadku określenie przedmiotów, które mają być nabyte przez spółkę, powinno być precyzyjne.

Warto rozważyć

Uzasadnieniem dla omawianej regulacji art. 229 k.s.h. jest ochrona wspólników. Konieczność uzyskiwania ich zezwoleń na zawieranie umów dotyczących nabywania przez spółkę majątku ma uniemożliwiać wprowadzanie do spółki przedmiotów, które mogłyby stanowić aport do spółki, a które nie zostały zaakceptowane przez wspólników (np. co do ich wyceny) lub nie są - ich zdaniem - spółce niezbędne. Ma także chronić spółkę przed niewypłacalnością wskutek przeinwestowania.

Odwołanie się przez ustawodawcę przy ustalaniu kryterium istotności umowy do parametru wysokości kapitału zakładowego może także prowadzić do sytuacji, w których konieczność uzyskania zgody wspólników będzie dotyczyła także wielu umów niemających przymiotu istotności z ekonomicznego punktu widzenia. Może to dotyczyć zwłaszcza spółek celowych, powoływanych do realizacji konkretnych projektów i finansujących swoją działalność, np. z pożyczek udzielanych przez spółkę-matkę.

Z tego punktu widzenia sankcje przewidziane w art. 229 k.s.h. wydają się niezwykle surowe. Być może warto więc rozważyć wyłączenie w takich przypadkach sankcji bezwzględnej nieważności (tak jak ta sankcja została wyłączona od 1 stycznia 2004 r. w stosunku do art. 230 k.s.h.).

W obecnym stanie prawnym zarządy nowo zawiązywanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością powinny jednak bezwzględnie pamiętać o istotnej i niestety często pomijanej regulacji art. 229 k.s.h.

PRZYKŁAD

SPÓŁKA ROZSZERZA DZIAŁALNOŚĆ

Spółka X, zajmująca się działalnością spedycyjną, podejmuje decyzję o rozszerzeniu działalności o usługi magazynowania towarów. Postanawia założyć w swojej grupie kapitałowej spółkę celową Y. Ta ostatnia ma się zajmować wyłącznie zorganizowaniem i prowadzeniem odpowiednich magazynów. Spółka Y zostaje zawiązana jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, o kapitale zakładowym wynoszącym 50 tys. zł. Ponieważ istotą działalności spółki Y w początkowej fazie jej istnienia ma być nabywanie nieruchomości, na których mają być budowane magazyny, umowa spółki Y wyłącza obowiązek uzyskiwania każdorazowej zgody wspólników na nabywanie nieruchomości (jest to dopuszczalne w świetle art. 228 pkt 4 k.s.h.). Umowa spółki Y nie zawiera jednak żadnych pozytywnych regulacji w tym przedmiocie, wskazujących chociażby pośrednio na zamiar nabywania konkretnych nieruchomości. Spółka Y w ciągu sześciu miesięcy od jej zarejestrowania zawiera pierwszą umowę nabycia nieruchomości, na którą, zgodnie z zapisami umowy spółki Y, zarząd nie uzyskuje zgody w formie uchwały wspólników. W związku z naruszeniem regulacji art. 229 k.s.h. umowa nabycia nieruchomości jest nieważna.

PRZYKŁAD

PIERWSZA TRANSAKCJA

Ta sama spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Y, w terminie siedmiu miesięcy od zarejestrowania zawiera pierwszą umowę nabycia podnośnika hydraulicznego. Ma on być wykorzystywany do obsługi pierwszego wybudowanego magazynu. Płaci za ten sprzęt 51 tys. zł. Na nabycie podnośnika zarząd nie uzyskuje zgody w formie uchwały wspólników. Umowa nabycia podnośnika hydraulicznego - ze względu na naruszenie regulacji art. 229 k.s.h. - jest nieważna.

MACIEJ KOŻUCHOWSKI

aplikant radcowski w Kancelarii Gessel

gp@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Problemy firm widoczne na długo przed niewypłacalnością
    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż 1/3 bankrutów i 1/4 restrukturyzowanych przedsiębiorstw nie płaciła swoim kontrahentom już na 2 lata przed ogłoszeniem niewypłacalności.
    Ceny mieszkań w Polsce osiągnęły maksimum w połowie 2022 roku? Niewykluczone
    Czekaliście ze sprzedażą mieszkania, aż ceny osiągną apogeum? No więc, chyba pora udać się do pośrednika obrotu nieruchomościami. Ceny sprzedaży mieszkań, w niektórych miastach zaczęły spadać, a ponadto serwisy nieruchomościowe puchną od ofert z rynku wtórnego.
    Nowoczesna komunikacja PR elementem inwestycji biznesu
    Cyfryzacja, zmiana pokoleniowa i coraz bardziej wymagający rynek. Nawet w niedalekiej przyszłości prowadzenie biznesu będzie całkowicie innym wyzwaniem, aniżeli kilka lat temu. Dynamiczna transformacja społeczno-gospodarcza wymaga od przedsiębiorców jeszcze szerszego spojrzenia zarówno na swoich klientów, jak i inwestorów, kontrahentów, czy sam zespół.
    Elektrownie atomowe. Czy powstaną w Polsce?
    Pięć ośrodków będzie uczestniczyć w procesie licencjonowania i kontroli elektrowni jądrowej. Prezes Państwowej Agencji Atomistyki zdecydował o przyznaniu autoryzacji dla ośrodków naukowo-badawczych.
    Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce
    Mimo zawirowań geopolitycznych i gospodarczych ostatnich miesięcy, polski rynek nieruchomości komercyjnych zakończył pierwsze półrocze niezłym wynikiem. Należy jednak pamiętać, że echa tych zawirowań nie widać jeszcze w wynikach drugiego kwartału 2022 roku.
    Spółdzielnie mieszkaniowe podwyższają czynsze. Winne ceny energii
    Czy po wakacjach kredytowych pojawi się postulat wakacji czynszowych? Opłaty rosną a zarządcy tłumaczą, że nie oni są winni. Znaczną część czynszu stanowi energia – ogrzanie wody i mieszkań oraz prąd w częściach wspólnych. Dodatkowo inflacja wpływa na ceny usług niezwiązanych bezpośrednio z energią. Niestety nic nie wskazuje, żeby najnowsze podwyżki miały być ostatnimi.
    Dopłaty do innych niż węgiel źródeł ciepła - projekt
    W wykazie prac legislacyjnych rządu opublikowano projekt ustawy regulujący m.in. jednorazowe dodatki dla ogrzewających swoje domy paliwem innym niż węgiel.
    Zaostrzanie nadzoru rejestrowania sprzedaży
    Resort finansów pracuje nad zmianami prawa, które zabezpieczą źródła wpływów podatkowych państwa. Proponowane zmiany dotyczą głównie fiskalizacji sprzedaży przy użyciu kas w urządzeniach do automatycznego świadczenia usług i sprzedaży towarów. Do nowych przepisów będą musiały dostosować się kolejne grupy przedsiębiorców.
    Niskie ceny przyciągają Czechów na zakupy do Polski
    Czesi wciąż chętnie przyjeżdżają do Polski na zakupy. Szczególnie atrakcyjne są ceny benzyny oraz artykułów spożywczych. Każda wizyta to oszczędność
    Co może od 2023 r. zastąpić opakowania plastikowe? [KOMENTARZ]
    Przepisy systematycznie będą ograniczać produkcję plastikowych opakowań. Czy jest alternatywa dla tworzyw sztucznych?
    Kryzys w związku z wojną w Ukrainie - wsparcie dla przedsiębiorców
    Pomoc będzie mogła być udzielana w formie pożyczek, zarówno mikro, małym, średnim, jak i dużym przedsiębiorcom. Do kiedy będzie można otrzymać wsparcie?
    Mandat za parkowanie na drodze wewnętrznej
    Mandat za parkowanie na drodze wewnętrznej? Dziś zastanowimy się nad tym czy jest możliwy, a jak tak to ile wynosi. Co mówią przepisy?
    Procenty z lokat przegrywają z inflacją w Polsce i UE
    Inflacja dwucyfrowa jednak odsetki w bankach niewiele wyższe niż przed wojną. To realia nie tylko polskie
    Ile jest fotoradarów w Polsce? A ile w Europie?
    Ile jest fotoradarów w Polsce? Dokładnie 587. Jak jednak ta liczba wypada na tle innych krajów Europy? W Wielkiej Brytanii jest ich 10-krotnie więcej.
    Polacy przenoszą się z mieszkań do domów
    Domy szybko zyskują na wartości oraz popularności wśród Polaków. Podobnie jak mieszkania są one dobrą inwestycją w dobie galopującej inflacji i potrafią ochronić oszczędności, a nawet je pomnożyć. Nic więc dziwnego, że przeznaczone pod nie grunty, sprzedają się dziś jak ciepłe bułeczki.
    PIE: w sierpniu indeks koniunktury spadł do 98,6 pkt
    Miesięczny Indeks Koniunktury Polskiego Instytutu Ekonomicznego i Banku Gospodarstwa Krajowego spadł w sierpniu o 3,8 pkt, do poziomu 98,6 pkt - przekazał PIE. Po raz pierwszy od lutego odczyt MIK jest poniżej poziomu neutralnego, co oznacza przewagę nastrojów negatywnych - dodano.
    50 mln zł rocznie na wykup byłych mieszkań pracowniczych
    50 mln rocznie przekaże polski rząd samorządom, które zdecydują się wykupić od podmiotów prywatnych dawne mieszkania pracownicze, aby ich lokatorom nie groziły podwyżki czynszu - powiedział PAP minister rozwoju i technologii Waldemar Buda w Zgierzu (woj. łódzkie), gdzie jest ok. 40 takich mieszkań.
    Przyczyny zużycia opon? Oto główni zabójcy ogumienia
    Przyczyny zużycia opon? Lista jest dość długa. Warto ją jednak poznać. W ten sposób kierujący może przedłużyć czas życia ogumienia w swoim aucie.
    Strefy czystego transportu w Polsce. Kto będzie pionierem?
    Strefy czystego transportu w Polsce. Co oznaczają? Czemu kierowcy ich nie chcą? I które miasto utworzy pierwszą? Sprawdźmy.
    E-commerce: zmiana zawartości maila po wysyłce? To możliwe!
    Zawartość wysłanego już maila można zmienić dzięki technologii real time content management (RTCM). Korzystanie z tego rozwiązania staje się coraz powszechniejszym trendem na polskim rynku e-commerce.
    Internet Rzeczy. Rewolucja, która w Polsce jest nowością
    Przedmioty połączone cyfrowo. Internet Rzeczy to technologia, od której w biznesie nie ma już odwrotu. Skoro tak, to dlaczego zaledwie 29 proc. firm w UE wykorzystuje IoT? Polska nie zaskakuje — znajdujemy się w ogonie wspólnoty. Nowe dane Eurostatu pokazują, jak wygląda wykorzystanie tej technologii w UE.
    Ceny luksusowych nieruchomości na świecie rosną wolniej, ale spadków nie widać.
    Na koniec drugiego kwartału 2022 roku firma Knight Frank opublikowała Prime Global Cities Index, czyli indeks śledzący ceny luksusowych nieruchomości na świecie w 45 miastach. Po dwóch latach, w trakcie których obserwowaliśmy historycznie najwyższą dynamikę wzrostu cen nieruchomości luksusowych widoczny jest spadek.
    Zakup mieszkania na osiedlu. Gdzie można kupić?
    W jakich inwestycjach deweloperzy mają ukończone mieszkania lub z bliskim terminem oddania? Jakie lokale są jeszcze w sprzedaży? W jakich cenach?
    Ile zostało już złożonych wniosków o wakacje kredytowe?
    Około 850 tys. wniosków o wakacje kredytowe złożono we wszystkich bankach - poinformował w środę prezes Związku Banków Polskich Krzysztof Pietraszkiewicz.
    Mandaty w wakacje 2022. Mamy rekordzistę. To OPP z Lublina
    Mandaty w wakacje 2022 nie będą niskie? Tylko w lipcu przekonało się o tym prawie 114 tys. kierowców. Tyle złapały rejestratory systemu CANARD ITD.