Rozwiązanie umowy z winy pracodawcy

Artykuł 55 § 1¹ k.p. pozwala pracownikowi na rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec niego. Pracownikowi przysługuje wówczas odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni. Według art. 55 § 2 k.p. oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy i stosuje się wówczas odpowiednio art. 52 § 2 k.p., czyli rozwiązanie to nie może nastąpić po upływie jednego miesiąca od uzyskania przez pracownika wiadomości o okoliczności to uzasadniającej. Okoliczność taką stanowi niewypłacenie części wynagrodzenia za pracę.

Wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie (art. 85 § 1 k.p.). Oznacza to, że naruszenie przez pracodawcę obowiązku wypłaty wynagrodzenia za pracę, polegające na wypłacie tego wynagrodzenia w niepełnej wysokości, następuje co miesiąc w terminie płatności wynagrodzenia. Jednomiesięczny termin wynikający z art. 52 § 2 k.p. powinien być więc liczony od dowiedzenia się przez pracownika o tej okoliczności (niewypłaceniu pełnego wynagrodzenia), a więc praktycznie od daty płatności wynagrodzenia za pracę. Pracodawca nie wypłacając wynagrodzenia za pracę w pełnej wysokości narusza bowiem swój obowiązek co miesiąc w terminie jego płatności. Pracownik zachował tak liczony termin, jeżeli złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w ciągu jednego miesiąca od dowiedzenia się w poprzednim miesiącu, że pracodawca nie wypłacił mu pełnego wynagrodzenia za pracę.

Niewypłacenie wynagrodzenia za pracę w ustalonym terminie stanowi wystarczającą przyczynę rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 55 § 1¹ k.p., co stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 5 lipca 2005 r., sygn. akt I PK 276/04. W innym wyroku, z 4 marca 1999 r., sygn. akt I PKN 614/98, sąd uznał, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika na podstawie art. 55 § 1¹ k.p. jest skuteczne bez względu na to, czy wskazane przez pracownika przyczyny rzeczywiście występują. Przepisy kodeksu pracy, dając pracownikowi prawo do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, nie przyznają pracodawcy prawa odwołania się od oświadczenia woli pracownika. Skutek jest taki, że stosunek pracy rozwiązuje się natychmiast. W konsekwencji, zgodnie z art. 97 k.p., pracodawca obowiązany jest niezwłocznie wydać pracownikowi świadectwo pracy, przy czym powinien podać w tym dokumencie m.in. informacje dotyczące trybu rozwiązania stosunku pracy. Jak stanowi art. 55 § 3 k.p., rozwiązanie umowy o pracę z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

Grzegorz Wojcieski

Podstawa prawna:

art. 55 § 1¹, art. 85 § 1 oraz art. 97 § 1 i 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn.zm.).