Czy można odliczyć VAT z faktury z zawyżoną stawką i kwotą podatku

RADA

Tak, firma może odliczyć VAT z otrzymanej faktury w wykazanej w niej kwocie, na zasadach ogólnych. Przepisy nie ograniczają prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury z zawyżoną stawką i kwotą VAT. Z prawa do tego odliczenia wyłączone są tylko faktury dokumentujące transakcje niepodlegające opodatkowaniu albo podlegające zwolnieniu z VAT.

UZASADNIENIE

Pracodawca obowiązany jest zapewnić pracownikom zatrudnionym na stanowiskach z monitorami ekranowymi profilaktyczną opiekę zdrowotną w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Ponadto obowiązany jest zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego. Stanowi o tym § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. Nr 148, poz. 973).

W sytuacji gdy faktura za zakup takich okularów jest wystawiona na pracodawcę (firmę finansującą ten zakup), przysługuje mu prawo do odliczenia z niej VAT na zasadach ogólnych. W aktualnym stanie prawnym podstawowym warunkiem prawa do odliczenia podatku naliczonego z otrzymanej faktury jest związek nabywanych przez firmę towarów lub usług z wykonywaniem czynności opodatkowanych VAT. Faktura jest podstawowym dokumentem potwierdzającym dokonanie sprzedaży. Musi ona zawierać co najmniej: dane dotyczące nazwy sprzedawcy i nabywcy, datę sprzedaży, nazwę towaru lub usługi, kwotę należności, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania oraz stawkę i kwotę podatku. Określenie stawki podatku oraz nazwy towaru lub usługi na fakturze jest wyłącznym obowiązkiem sprzedawcy. Przepisy nie nakładają obowiązku akceptacji faktury przez nabywcę jako przesłanki jej ważności, ponieważ wśród obowiązkowych elementów, które powinna ona zawierać, nie przewiduje się obecnie podpisu nabywcy.

Regułą jest, że sprzedawca sam klasyfikuje swoje produkty (towary i usługi) według zasad wymienionych w PKWiU i określa dla nich właściwą stawkę opodatkowania VAT, a w razie wątpliwości może zwrócić się do właściwego organu statystycznego, tj. Ośrodka Interpretacji Standardów Klasyfikacyjnych Urzędu Statystycznego w Łodzi, ul. Suwalska 29, 93-176 Łódź, o pomoc w klasyfikacji. Ponosi on również konsekwencje niezastosowania właściwej stawki VAT. W razie jej zawyżenia zobowiązany jest do rozliczenia z fiskusem kwoty VAT wykazanej na fakturze, czyli wyższej od należnej.

Dla nabywcy kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez niego z tytułu nabycia towarów i usług. Wynika to z podstawowej zasady neutralności VAT jako podatku od wartości dodanej. Wszelkie ograniczenia tego prawa muszą wynikać z przepisów ustawy. Przypadki, w których ustawodawca prawo to ograniczył, zostały określone m.in. w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT. Według niego nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego, a także zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, faktury i dokumenty celne, w przypadku gdy czynność nimi udokumentowana nie podlega opodatkowaniu VAT lub jest zwolniona z tego podatku.

Przywołana regulacja może mieć zastosowanie do sytuacji, gdy wystawca faktury pomyłkowo opodatkuje czynności, które na podstawie regulacji prawnych (ustawy o VAT lub wydanych do niej rozporządzeń wykonawczych) podlegają zwolnieniu z VAT albo nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem. Analogicznej regulacji nie ma jednak do omawianej w pytaniu sytuacji. Żaden z przepisów ustawy nie warunkuje prawa do odliczenia podatku naliczonego z otrzymanej przez nabywcę faktury, w której zastosowano niewłaściwą (zawyżoną lub zaniżoną) stawkę i kwotę VAT, np. 22% zamiast 7% lub na odwrót. Skoro zatem ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia podatku naliczonego od zastosowania w fakturze przez wystawcę właściwej stawki opodatkowania VAT, oznacza to, że nabywca jest uprawniony do odliczenia podatku naliczonego z faktury w takiej wysokości, w jakiej został on w niej wykazany. Nie ponosi żadnych konsekwencji z tytułu tego odliczenia. Do kwestionowania tego odliczenia nie mają również podstaw organy skarbowe.

PRZYKŁAD

Załóżmy, że nabywca otrzyma dwie faktury, w których wykazano błędne stawki i kwoty VAT. W jednej z nich zamiast stawki 7% wykazano 22% i kwotę VAT 550 zł. W drugiej natomiast zamiast stawki podatku w wysokości 22% zastosowano 7% stawkę VAT i wykazano kwotę podatku 210 zł. W obu przypadkach nabywca ma prawo do odliczenia podatku w kwotach wykazanych na fakturze, mimo że obie są błędne.

W omawianej sytuacji firma powinna otrzymaną fakturę wprowadzić do ewidencji zakupu prowadzonej dla celów VAT i odliczyć z niej podatek naliczony, jeśli spełnione zostały pozostałe przesłanki tego odliczenia, tj. faktura jest wystawiona na firmę, a zakup okularów ma związek z czynnościami opodatkowanymi VAT (tj. prowadzoną przez firmę działalnością podlegającą opodatkowaniu VAT).

• art. 86 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 3a, art. 106 ust. 1, art. 108 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 215, poz. 1666

Anna Potocka

ekspert w zakresie VAT