Kiedy stosować podwyższone stawki amortyzacyjne

Nie wszystkie wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów można wpisać bezpośrednio do kosztów podatkowych. Kosztów zakupu lub wytworzenia środka trwałego we własnym zakresie co do zasady nie można zaliczyć jednorazowo do kosztów uzyskania przychodów, jeżeli jego wartość przekracza 3,5 tys. zł. W tym wypadku zastosowanie będzie miała amortyzacja, czyli stopniowe zaliczanie do kosztów poniesionego wydatku. Rozłożenie kosztów zakupu lub wytworzenia środka trwałego nastąpi zatem w dłuższym okresie. Podatnik będzie mógł zaliczyć do kosztów odpisy amortyzacyjne wynikające z utraty wartości środka trwałego.

Szczegółowe zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych określone zostały w art. 22a-22o ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Metod amortyzacji jest kilka: metoda liniowa, degresywna, amortyzacja przyspieszona oraz metoda indywidualnych stawek amortyzacyjnych. Warunkiem dokonywania odpisów amortyzacyjnych jest prowadzenie ewidencji środków trwałych. Podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych w równych ratach co miesiąc albo w równych ratach co kwartał albo jednorazowo na koniec roku podatkowego. W zależności od przyjętej metody amortyzacji podatnik może wpływać na kształtowanie wysokości kosztów w celu zmniejszenia obciążeń podatkowych. W ramach ustawowo określonych granic może także zwiększać wysokość odpisów amortyzacyjnych w zależności od sposobu eksploatacji środka trwałego.

Maksymalne stawki

Na podstawie art. 22a ustawy o PIT, amortyzacji podlegają stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:

• budowle, budynki, lokale będące odrębną własnością,

• maszyny, urządzenia i środki transportu oraz

• inne przedmioty.

- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu, zwane środkami trwałymi. Odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych generalnie dokonuje się przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych stanowiącym załącznik do ustawy o PIT. W określonych przypadkach możliwe jest jednak zastosowanie wyższej stawki niż wynikająca z wykazu. Podwyższenie stawki amortyzacyjnej polega na przemnożeniu stawki amortyzacyjnej podanej w wykazie przez przyjęty przez podatnika współczynnik nie wyższy od maksymalnego.

Budynki i budowle

Stawki amortyzacyjne mogą być podwyższane dla budynków i budowli używanych w warunkach pogorszonych, przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,2, a także dla budynków i budowli używanych w warunkach złych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,4.

Za pogorszone warunki używania budynków lub budowli uważa się używanie tych środków trwałych pod ciągłym działaniem wody, par wodnych, znacznych drgań, nagłych zmian temperatury, a także innych czynników powodujących przyspieszenie zużycia obiektu. Z kolei za złe warunki używania budynków i budowli uważa się używanie tych środków trwałych pod wpływem niszczących środków chemicznych, a zwłaszcza gdy służą one produkcji, wytwarzaniu lub przechowywaniu żrących środków chemicznych. Dotyczy to także przypadków silnego działania na budynek lub budowlę niszczących środków chemicznych rozproszonych w atmosferze, wodzie lub wydzielających się w postaci oparów, których źródłem są inne obiekty znajdujące się w pobliżu.

Intensywne zużycie

Podwyższona stawka amortyzacyjna będzie miała zastosowanie również do maszyn, urządzeń i środków transportu (z wyjątkiem morskiego taboru pływającego) używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej. W tym wypadku stosuje się współczynniki nie wyższe niż 1,4. Przez maszyny, urządzenia i środki transportu wymagające szczególnej sprawności technicznej należy rozumieć te obiekty, które używane są w pracy na trzy zmiany, mimo że nie działają ze swej istoty w ruchu ciągłym, używane w warunkach terenowych, w warunkach leśnych, pod ziemią lub innych wskazujących na bardziej intensywne zużycie.

Na tym lista środków trwałych, od których można dokonywać podwyższonych odpisów amortyzacyjnych, się nie kończy. Ustawodawca przewidział możliwość podwyższenia stawki amortyzacyjnej także dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), które są poddane szybkiemu postępowi technicznemu. Chodzi tu o maszyny, urządzenia i aparaturę, w których zastosowane są układy mikroprocesorowe lub systemy komputerowe, spełniające założone funkcje dzięki wykorzystaniu w nich najnowszych zdobyczy techniki oraz pozostałą aparaturę naukowo-badawczą i doświadczalno-produkcyjną. Maksymalny współczynnik powodujący zwiększenie odpisów amortyzacyjnych w przypadku środków trwałych poddanych szybkiemu postępowi technicznemu wynosi 2,0.

Moment podwyższenia

W razie wystąpienia bądź ustania warunków uzasadniających podwyższenie stawek amortyzacyjnych, stawki te podlegają podwyższeniu lub obniżeniu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpiły okoliczności uzasadniające te zmiany. Podatnicy mogą natomiast podwyższać stawki dla środków trwałych poddanych szybkiemu postępowi technicznemu bądź zrezygnować z ich stosowania począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.

WAŻNE

W przypadku podwyższenia stawek amortyzacyjnych podanych w Wykazie stawek amortyzacyjnych przy zastosowaniu współczynników określonych w ustawie dla poszczególnych środków trwałych należy stosować jeden wybrany współczynnik, przez który mnoży się stawkę amortyzacyjną właściwą dla danego środka trwałego, przyjętą z Wykazu stawek amortyzacyjnych. Oznacza to, że podatnik wybiera współczynnik dla każdego środka trwałego odrębnie

PRZYKŁAD

AMORTYZACJA KOMPUTERA

Podatnik w 2007 roku zakupił i wprowadził do ewidencji środków trwałych komputer. Do końca ubiegłego roku zgodnie z ustawowym wykazem stosował 30-proc. stawkę amortyzacyjną, natomiast od początku 2008 r. zastosował podwyższoną stawkę amortyzacyjną odpowiednią dla środków trwałych poddanych szybkiemu postępowi technicznemu. Postępowanie podatnika jest prawidłowe. Komputer, zgodnie z Klasyfikacją Środków Trwałych, zaliczany jest do grupy 4 - maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania. Podatnicy mogą podwyższać stawki amortyzacyjne podane w ustawowym wykazie m.in. dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4 KŚT poddanych szybkiemu postępowi technicznemu - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 2,0. Komputer mógł być amortyzowany z zastosowaniem podwyższonej stawki amortyzacyjnej już w momencie wprowadzenia go do ewidencji środków trwałych. W przypadku jednak, gdy podatnik nie skorzystał z tego uprawnienia, miał prawo podwyższyć stawkę amortyzacyjną od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego.

MAKSYMALNE WSPÓŁCZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ZWIĘKSZENIE ODPISÓW AMORTYZACYJNYCH

1,2 - dla budynków i budowli używanych w warunkach pogorszonych,

1,4 - dla budynków i budowli używanych w warunkach złych - dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej,

2,0 - dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4-6 i 8 KŚT, poddanych szybkiemu postępowi technicznemu.

MAGDALENA MAJKOWSKA

magdalena.majkowska@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 22i ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).