REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Efektywne zarządzanie cenami to nie zmowa cenowa.

Maciej Kraus
Łukasz Juśkiewicz
Karol Nowicki
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Co jakiś czas słyszymy doniesienia o kolejnych zmowach cenowych i wysokich karach nakładanych na uczestników zmowy przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Niestety coraz częściej zdarza się, że rynek na którym efektywnie zarządza się cenami jest postrzegany jako miejsce nielegalnych układów. W niektórych sytuacjach można mówić nawet o pewnego rodzaju paranoi. Niezdrowej sytuacji polegającej na tym, że jeżeli podmioty nie angażują się w wojnę cenową to są od razu na celowniku UOKiK.

REKLAMA

Brak wojny cenowej nie musi oznaczać od razu nielegalnego działania, a może być po prostu przejawem zdroworozsądkowego podejścia do zarządzania cenami i efektywnej polityki cenowej. Sytuacja z którą mamy do czynienia nie powinna nas jednak dziwić - jasne określenie czy mamy do czynienia z działaniem legalnym czy też nie wbrew pozorom nie jest łatwym zadaniem. Dlatego właśnie postaramy się zdefiniować czym jest zmowa cenowa a czym efektywne zarządzanie cenami.


Co więcej podejmiemy próbę zarysowywania pewnego rodzaju granicy między tym, gdzie kończy się efektywne zarządzanie cenami, a tym gdzie zaczyna się ( a może jednak nie zaczyna ) zmowa cenowa. Ponadto zaprezentujemy przykłady narzędzi oraz praktyk, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się nieco kontrowersyjne, lecz prawidłowo użyte są nie tylko bardzo skuteczne, ale także jak najbardziej legalne.


Czym jest zmowa cenowa?

REKLAMA


Zmowa cenowa może być rozpatrywana zarówno w węższym jak i w szerszym ujęciu. W ujęciu węższym jest to porozumienie przedsiębiorstw na pewnym rynku dotyczące poziomu cen, które ma na celu ograniczenie wzajemnej konkurencji. Ujęcie szersze oprócz wspólnego ustalania cen obejmuje również szereg innych wspólnych działań takich jak ustalanie wielkości produkcji, podział rynku czy też podejmowanie decyzji handlowych.


Ponadto, aby można było mówić o zmowie cenowej, przedsiębiorcy będący stronami porozumienia muszą działać na jednym rynku właściwym. Zgodnie z Art. 4 pkt.9 polskiej Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku, rynek właściwy to  rynek takich towarów, które ze względu na swoje przeznaczenie, cenę oraz właściwości są uznawane przez nabywców za substytuty oraz oferowane są na obszarze, na którym panują zbliżone warunki konkurencji.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA


Zmowa cenowa może przybrać charakter poziomy (horyzontalny) lub pionowy (wertykalny). W pierwszym przypadku chodzi o porozumienie przedsiębiorców konkurujących ze sobą, czyli działających na tym samym szczeblu obrotu. Przykładem takiej zmowy może być porozumienie między właścicielem sklepu a dyskontem. W drugiej sytuacji zmawiający się przedsiębiorcy nie znajdują się na tym samym szczeblu obrotu, a zatem nie konkurują bezpośrednio ze sobą. Przykładem może tutaj być porozumienie producenta z dystrybutorem, bądź też sklepu z hurtownią.


Zdecydowanie największą zmową cenową wykrytą przez UOKiK był kartel producentów cementu. Siedmiu największych graczy, skupiających w swych rękach praktycznie 100% rynku przez przeszło 11 lat skutecznie zawyżało ceny cementu w Polsce. UOKiK nałożył na uczestników kartelu karę na łączną kwotę 411 mln zł. Przypadek ten jest jednak ciekawy nie tylko ze względu na skale działania. W latach 2007-2008 kiedy dwa podmioty wchodzące w skład kartelu udostępniły UOKiK olbrzymią ilość informacji o tym jak działał kartel, ceny zamiast spadać (co jest typowe dla okresów kiedy dochodzi do ujawnienia zmowy) zaczęły rosnąć.


Nasuwa się więc pytanie, czy zmowa cenowa zawsze jest szkodliwa dla konsumentów.  Dla porównania - największą zmową cenową w Unii Europejskiej był kartel producentów szyb do samochodów, który, przez 5 lat kontrolując 90% europejskiego rynku, sztucznie windował ceny. UE nałożyła na podmioty rekordową karę w wysokości 1,4 miliarda euro. Inne przypadki słynnych karteli rozbitych przez UE dotyczyły między innymi rynku wind i schodów ruchomych (kara  - 832 mln  euro) oraz cen biletów lotniczych (kara - 800 mln euro).

 
Zobacz: Zawieranie umowy na odległość - obowiązki przedsiębiorcy

 


A czym w takim razie jest efektywne zarządzanie cenami?


Efektywna strategia cenowa nie polega na prostym podniesieniu cen cennikowych i czekaniu na efekty. Ważne jest by na samym początku tego procesu określić czy zależy nam na udziale w rynku, na maksymalizacji przychodów czy może jednak naszym celem jest zysk. Niestety wiele podmiotów zapomina, że w większości przypadków realizacja jednego celu oddala nas od innych. Dlatego też na samym początku warto jest odpowiedzieć sobie na pytanie czy interesuje nas ciągła walka z konkurencją o udział w rynku czy może jednak zamiast prowadzenia wyniszczających i niezwykle kosztownych wojen cenowych wolimy skupić się na generowaniu zysku na rynku, gdzie panuje zdrowa rywalizacja. Jak już odpowiemy sobie na to proste pytanie warto jest zastanowić się nad narzędziami, które możemy wykorzystać w celu osiągnięcia naszego celu np. odpowiednia komunikacja cenowa, szczegółowe analizy zachowań konsumentów czy też nawet naśladownictwo cen. Najlepszym rozwiązaniem jest uwzględnienie wspomnianych narzędzi w odpowiednich etapach efektywnego zarządzania cenami :


 Etapy zarządzania cenami:

 


Analiza sytuacji rynkowej


Podstawą całego procesu zarządzania cenami jest analiza sytuacji rynkowej. Należy dokładnie ocenić sytuację, w której znajduje się nasze przedsiębiorstwo. Należy wiedzieć z kim tak naprawdę  konkurujemy. Zanim zaczniemy wojnę cenową z każdym, kto oferuje podobne produkty powinniśmy odpowiedzieć sobie na bardzo proste pytanie „Czy faktycznie konkurujemy z tymi wszystkimi podmiotami?”. Może okazać się, że podmiot w którym widzieliśmy konkurenta wcale nim nie jest. Musimy być świadomi, że nie wszystkie firmy działające w danej branży i oferujące podobne produkty stanowią dla nas konkurencję.


Bardzo często może okazać się, że zasięg działania danej firmy bądź segment, w którym przedsiębiorstwo funkcjonuje jest zupełnie inny od naszego. W takim przypadku potencjalnymi nabywcami naszych produktów są zupełnie inne podmioty. Sytuacja w której różne podmioty nie konkurują ze sobą o tych samych klientów może być niesłusznie postrzegana jako nielegalny podział rynku. Może to jednak wynikać po prostu z konieczności specjalizacji w obsłudze danego typu klientów. Kierowanie oferty do obszarów geograficznych czy też segmentów klientów o jak najmniejszej konkurencji jest jak najbardziej racjonalnym i uzasadnionym ekonomicznie posunięciem. Czasem podmioty rezygnują z obsługi części potencjalnych konsumentów na rzecz rozwoju oraz doskonalenia oferty skierowanej do klientów o konkretnych cechach. Tego typu rozwiązanie nie tylko pozwala uniknąć bezpośredniej konkurencji z innymi podmiotami ale także pozwala na dopasowanie w większym stopniu oferty do potrzeb obsługiwanego przez nas segmentu. Do identyfikacji faktycznych konkurentów przydatne mogą okazać się wywiady ze sprzedawcami - to oni mają bezpośredni kontakt z klientami i mogą skutecznie określić z kim tak naprawdę rywalizują o klienta.


Podejmowanie decyzji cenowej


Drugim etapem efektywnej polityki cenowej jest podjęcie właściwych decyzji cenowych. Firmy specjalizujące się w profesjonalnym zarządzaniu cenami stosują wiele zaawansowanych metod badania wrażliwości cenowej produktów, w celu określenia stopnia reakcji rynku na zmianę ceny. Niestety niektóre z nich takie jak eksperymenty cenowe (zmiana cen wybranych towarów i obserwowanie reakcji rynku) lub badanie marketingowe rynku (porównywanie różnych warianty produktów w różnych cenach przez potencjalnych klientów) są metodami czaso- i kapitałochłonnymi.   


W praktyce stosuje się więc metody prostsze w zastosowaniu, których podstawą jest wiedza ekspercka dostępna w przedsiębiorstwie, przynoszące jednak bardzo dobre rezultaty. Na podstawie informacji o konkurencji i historycznych danych sprzedażowych można analizować możliwe reakcje klientów na zmianę ceny. 


W niektórych sytuacjach dobrym rozwiązaniem może okazać się naśladowanie cen konkurencji, które często niesłusznie jest uważane za praktykę niezgodą z prawem.


Przykładem akceptacji takich działań przez UOKiK może być sprawa sprzed kilku lat kiedy to Prezydent jednego z miast zgłosił do UOKiK podejrzenie zawarcia zmowy cenowej. Ceny na 12 stacjach paliw w mieście były bardzo zbliżone. UOKiK przez kilka miesięcy badało nie tylko poziom cen, ale również sposób ich ustalania. Ostatecznie ustalono, że zmowa cenowa nie ma miejsca, a stacje ustalają ceny w oparciu o działania konkurencji, a nie w porozumieniu z nimi. Omawiany przypadek jest dobrym przykładem efektywnej strategii cenowej, gdzie duży nacisk położono na monitoring wpływu zmiany cen na działania konkurencji. W tym przypadku decyzje jednego podmiotu stymulują do działania inne podmioty. Cały proces odbywa się jednak w sposób pozwalający uniknąć wojny cenowej, która miałaby negatywny wpływ na wszystkie stacje.


Zobacz: Zawieszenie działalności na okres choroby

 

 
Wdrożenie cen

 
Kolejnym niezbędnym etapem jest wdrożenie cen. W oparciu o wyniki przeprowadzonych analiz można zbudować tzw. strukturę cenową.  Polega ona na sklasyfikowaniu produktów według określonych kryteriów oraz ich wycenie. Określamy jaką wartość dostarcza konsumentowi konkretna cecha produktu i uwzględniamy to w procesie wyceny. Po określeniu cen najważniejszych produktów w ofercie, w oparciu o nie wyznaczane są ceny pozostałych produktów.
           


Ostatnim etapem skutecznego wdrożenia cen jest komunikacja wprowadzanych zmian do rynku. W przypadku komunikacji do klientów uzasadnia ona konieczność i powody zmiany cen. W przypadku komunikacji do rynku, sygnalizuje ona planowane zmiany cen oraz buduje ogólną, sprzyjającą podwyżkom atmosferę ("zmiękczanie klientów" przed planowanymi ruchami cen).


Czasem jednak komunikacja strategii cenowej może działać w całkowicie odmienny sposób


Skuteczne komunikowanie cen może być odpowiedzią na problemy firm, które konkurują głównie poziomem cen. Odpowiedzią, na której może skorzystać cały rynek. Firma pod żadnym pozorem nie powinna zawierać zmów cenowych, jednak by uniknąć wojny cenowej, bądź przynajmniej ograniczyć jej prawdopodobieństwo, trzeba być świadomym znaczenia selektywnego komunikowania strategii cenowej. Przykładem efektywnej komunikacji tego typu może być wypowiedź przedstawiciela Chryslera.


Zdając sobie sprawę z ryzyka jakie niesie za sobą wprowadzenie przez konkurencję na rynek nowych, tańszych minivanów zorganizował przemowę do swoich dilerów samochodowych ( oczywiście przy obecności mediów) w którym zaznaczył, że Chrysler również ma plany dotyczące tanich minivanów, ale wprowadzi je w życia jak zajdzie taka potrzeba. Stwierdził także, że jest pewien, że jeżeli by doszło do wojny cenowej to Chrysler by ją wygrał. Tym samym Chrysler dał jasno do zrozumienia, że wprowadzenie takich samochodów źle wpłynie na cały rynek i nikt na tym nie skorzysta.


Selektywne komunikaty odnośnie przyjętej przez nas polityki cenowej mogą sygnalizować naszą postawę i zamiary odnośnie rynku. Mogą także być drogą komunikacji z konkurentami umożliwiającą określenie pewnych reguł gry, które jesteśmy gotowi respektować o ile konkurenci także się do nich dostosują. Pomimo tego, że komunikaty te mogą być bardziej lub też mniej jednoznaczne to współpraca mająca na celu ograniczenie konkurencji nie ma tutaj miejsca. Każdy może inaczej interpretować wspomniane komunikaty i to jak inne podmioty się do nich odniosą nigdy nie jest do końca oczywiste.


Monitoring cenowy


Ostatnim i często pomijanym, etapem efektywnego zarządzania cenami jest monitoring, czyli sprawdzanie, jakie skutki przyniosły zmiany w zakresie zarządzania cenami. Należy przy tym uwzględnić wpływ zmiany ceny, lub warunków handlowych nie tylko na wartość sprzedaży i zysk, ale także na otoczenie konkurencyjne przedsiębiorstwa. Może się bowiem okazać, iż zmiana ceny produktów w ofercie spowodowała podobny ruch cenowy po stronie konkurencji. Brak świadomości o wpływie zmiany ceny na rynek może prowadzić do błędnych ruchów lub w najgorszym przypadku wojen cenowych. Na etapie monitoringu należy zbierać właściwe wnioski, które pomogą w podejmowaniu trafnych decyzji cenowych w przyszłości.


Monitorowanie cen może być przydatny na wiele sposobów


Znaczna część przedsiębiorstw nie skupia dostatecznej uwagi na monitorowaniu cen swoich produktów. Przedsiębiorstwa te pozbawiają się tym samym korzyści i możliwości jakie niesie ze sobą znajomość cen płaconych przez konsumentów końcowych. Załóżmy teraz, że mamy do dyspozycji informacje odnośnie tego ile kosztują nasze produkty u różnych dystrybutorów. Jakie wnioski możemy z tego wyciągnąć? Jak może to wpłynąć na naszą sytuację? Po pierwsze możemy zidentyfikować partnerów handlowych, których polityka cenowa wpływa niekorzystnie na nasze produkty. Może to być na przykład spowodowane zbyt niskimi cenami. Cenami, które nie odzwierciedlają faktycznej wartości dostarczanej klientom.


Zbyt niskie ceny u kilku dystrybutorów mogą być impulsem do obniżania cen przez kolejne podmioty co może prowadzić do wojny cenowej między nimi. Wojny, na której stracą nie tylko dystrybutorzy, ale także my. Klienci zaczną utożsamiać nasze produkty z niższymi cenami i tym samym ich skłonność do zapłaty ulegnie obniżeniu. Dzięki monitorowaniu cen będziemy mogli lepiej ocenić korzyści wynikające ze współpracy z różnymi podmiotami. Może okazać się, że jeżeli weźmiemy pod uwagę wszystkie aspekty współpracy z danym dystrybutorem (także wpływ zbyt niskich cen na cały rynek) to współpraca ta okaże się nieopłacalna. Po drugie możemy wytypować dystrybutorów, którzy osiągają ponadprzeciętną cenę na naszych produktach. W tym przypadku warto zastanowić się nad tym z czego może ona wynikać? Może okazać się, że dany dystrybutor stosuje dobre praktyki, które mogłyby zostać skutecznie zaimplementowane u reszty naszych partnerów. Przykładem może tutaj być różne podejście salonów samochodowych do przyznawania rabatów. Niektórzy dealerzy zamiast walczyć o klienta wysokością udzielonego rabatu, starają się maksymalizować jego użyteczność. W tym celu oferują klientowi np. bardziej dopasowane do jego potrzeb wyposażenie. Dzięki temu klient otrzyma wyższą użyteczność za tą samą cenę (akceptowalną przez klienta dopiero przy wyższej użyteczności).

 
Opisane działania nie powinny mieć jednorazowego charakteru. Wymagają zorganizowanego procesu, którego celem będzie stałe usprawnianie polityki cenowej przedsiębiorstwa, a co za tym idzie, zwiększanie zysku. Proces ten jest bardzo skomplikowany i praktycznie na każdym jego etapie możemy zostać posądzenie o próbę podjęcia nielegalnych działań mających na celu ograniczenie konkurencji. Jednak, aby proces ten był efektywny, musimy być świadomi możliwości jakimi dysponujemy. W czasach tak silnej konkurencji na rynku nie powinniśmy ignorować  dostępnych narzędzi tylko dlatego,  że błędnie założyliśmy, że są nielegalne.

 
Podsumowując, należy pamiętać, że nawet jeżeli na pierwszy rzut oka wydaje się nam, że mamy do czynienia z nielegalnym działaniem i zmową cenową na danym rynku - możemy się mylić. Możemy mieć po prostu do czynienia z efektywnym zarządzaniem cenami - polityką cenową, uwzględniającą w swoich założeniach działania konkurencji, na przykład w postaci naśladowania cen. Ponadto, możemy w subtelny sposób, poprzez selektywne komunikowanie strategii cenowej, korzystnie wpływać na rynek. O ile swoją politykę cenową będziemy kształtować w oparciu o działania konkurencji a nie w porozumieniu z nimi, granica nie zostanie przekroczona, a zmowa cenowa nie będzie miała miejsca.


Zobacz: Wyższe diety za krajowe podróże służbowe

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Fernpartners

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Rachunki za prąd w firmie: kto musi płacić za energię elektryczną nawet trzy razy więcej niż cena giełdowa, jak tego uniknąć na przyszłość

Kryzys energetyczny wywołany przez agresję Rosji na Ukrainę doprowadził do gigantycznego wzrostu cen prądu. Wiele małych firm w obawie przed dalszym wzrostem cen zawarło wieloletnie umowy ze stałą ceną na rekordowym poziomie. To one najbardziej ucierpią na uwolnieniu cen energii.

Stare pytania, nowe odpowiedzi. Zmiana podejścia do pożądanych kompetencji menedżerskich

Obecnie organizacje nie są zainteresowane rozwojem konkretnych umiejętności liderskich ani pozyskiwaniem wiedzy, którą łatwo dziś zdobyć. Żyjemy w czasach, w których ciężko jest zaplanować długofalową strategię, dlatego wzrasta znaczenie umiejętności płynnego poruszania się w zmieniających się okolicznościach, tzw. strategizing.

Wyróżniaj się bo zginiesz: o sukcesie sklepu internetowego decydują nie tylko atrakcyjne towary w dobrej cenie

W sklepie internetowym, zupełnie inaczej niż w tradycyjnym sklepie, wiarygodność osiąga się lub nie już poprzez sam wygląd aplikacji zakupowej. Bez niej nie wyróżniający się z tysięcy inny e-sklep nie odniesie sukcesu nawet oferując bardzo konkurencyjne produkty.

Restauracje ustępują miejsca barom szybkiej obsługi i sklepowej gastronomii, bo takie są wybory „zetek”

Na naszych oczach dzieje się prawdziwa rewolucja w gastronomii. Restauracje, ledwie się odbudowały po pandemii, przegrywają z barami szybciej obsługi i cateringiem, a teraz jeszcze poważnym graczem na rynku staje się gastronomia sklepowa. Wszystko to za sprawą najmłodszych klientów, którzy chcą żyć po amerykańsku.

REKLAMA

Paragon fiskalny przy sprzedaży on-line: kiedy i jak powinien wystawić sprzedawca oraz dostarczyć klientowi [wszystkie przypadki]

Dla klientów kupowanie w e-sklepach jest wygodniejsze niż w placówkach stacjonarnych. Dla samych sprzedawców jednak procedura ta jest dużo bardziej skomplikowana od strony fiskalnej. Dotyczy to zwłaszcza wystawiania paragonów i obowiązków w podatku VAT.

Pomoc dla sadowników do 31 stycznia 2025 roku

Pomoc dla polskich sadowników (sady i winorośle) do 31 stycznia 2025 roku - Komisja Europejska zdecydowała. To wsparcie dla sadowników, którzy ucierpieli w trakcie kwietniowych przymrozków i gradobicia.

Wyższa opłata środowiskowa za użytkowanie samochodów spalinowych od 2026 roku - dla kogo?

Wyższa opłata środowiskowa za użytkowanie samochodów spalinowych od 2026 roku nie dla wszystkich. Kto zapłaci więcej? Co więcej, sposób naliczania opłaty oraz stawki dla części dotyczącej transportu zmienią się od 2026 r.

Tachografy do wymiany, ważna zmiana prawa. Kto musi, w jakim terminie, jaka kara

Nadchodzi rewolucja w branży transportowej. Od styczna 2025 roku zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące tachografów wynikające z Pakietu Mobilności. Pierwszy etap obowiązkowej wymiany urządzeń na inteligentne tachografy drugiej generacji (G2V2) kończy się już w grudniu 2024 roku.

REKLAMA

Udostępnianie i wymiana informacji gospodarczych - zmiana przepisów jeszcze w 2024 roku. Rząd przyjął projekt nowelizacji

W dniu 9 lipca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, przedłożony przez Ministra Rozwoju i Technologii. Rząd chce uprościć przepisy, które dotyczą udostępniania oraz wymiany informacji i danych gospodarczych. Proponowane zmiany obejmują też pracę biur informacji gospodarczej. Co się zmieni i od kiedy?

Branża IT pracuje na rzecz zrównoważonego rozwoju [WYWIAD]

Sektor data center i chmury - jak pogodzić cyfrową transformację z drogą do zrównoważonego rozwoju? Czym w praktyce jest unijny pakiet ustaw Fit for 55 i co będą musiały zrobić przedsiębiorstwa, żeby się dostosować do zmian? Rozmawiamy z Wojciechem Stramskim, Prezesem Zarządu Beyond.pl, dostawcy usług data center, chmury i Managed Services i pierwszego w Polsce operatora zasilającego swoje obiekty w 100% energią odnawialną. 

REKLAMA