PPWR w praktyce. Największa zmiana w pakowaniu od dekad i 4 zasady, które warto wdrożyć

• Od czego zacząć przygotowania?
• Pierwsza zasada: projektuj pod recykling
• Druga zasada: policz powietrze w paczce
• Trzecia zasada: przygotuj miejsce na czytelne oznakowanie
• Czwarta zasada: planuj ponowne użycie tam, gdzie ma sens logistyczny
• Opakowanie przyszłości będzie prostsze, mądrzejsze i lepiej policzone

Od czego zacząć przygotowania?

Część regulacji zacznie obowiązywać już od sierpnia 2026 roku. Kolejne wejdą etapami, między innymi w 2028 i 2030 roku. Harmonogram obejmuje m.in. dokumentację zgodności dla opakowań, ujednolicone etykiety sortowania, obowiązkową recyklowalność, cele ponownego użycia oraz limit pustej przestrzeni w paczkach. Firmy, które potraktują te daty jako odległy termin administracyjny, mogą szybko zderzyć się z problemem dostępności odpowiednich materiałów, koniecznością przeprojektowania opakowań i kosztownymi zmianami w procesach logistycznych.

PPWR zastępuje dotychczasową dyrektywę dotyczącą opakowań i odpadów opakowaniowych. Różnica jest istotna: jako rozporządzenie będzie obowiązywać bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE. W praktyce oznacza to bardziej jednolite zasady dla całego rynku europejskiego.

Dla firm opakowanie przestanie być wyłącznie kosztem, nośnikiem marketingu albo elementem zabezpieczającym produkt. Stanie się częścią systemu zgodności, logistyki, ESG i zarządzania ryzykiem. Nowe przepisy obejmą niemal cały łańcuch dostaw: producentów, importerów, sklepy internetowe, detalistów oraz operatorów logistycznych wysyłających produkty. Innymi słowy, zmiany dotkną prawie każdej firmy, która używa opakowań lub wprowadza je na rynek europejski.

Najwięcej czasu zajmuje zwykle nie wymiana samego opakowania, ale dostosowanie całego procesu – od zakupów, przez magazyn, po logistykę i dokumentację. Dlatego przygotowania warto rozpocząć od prostego audytu obecnie stosowanych rozwiązań i określenia, które z nich będą wymagały zmian w pierwszej kolejności. Takie podejście pozwala rozłożyć wdrożenie w czasie i uniknąć kosztownych decyzji podejmowanych pod presją terminów – mówi Jarosław Kamiński, Dyrektor Zarządzający RAJAPACK Polska.

Od czego zacząć? Poniżej pięć zasad, które pomogą firmom uporządkować proces pakowania zgodnie z kierunkiem zmian wynikających z PPWR.

Pierwsza zasada: projektuj pod recykling

Najlepiej zacząć od przeanalizowania materiałów, z których składa się opakowanie. Im prostsza konstrukcja i mniej trudnych do oddzielenia elementów, tym łatwiej będzie spełnić przyszłe wymagania. Jednym z fundamentów PPWR jest projektowanie opakowań z myślą o recyklingu. Od 2030 r. opakowania wprowadzane na rynek UE będą musiały spełniać określone wymagania recyklowalności. Szczególnym wyzwaniem mogą być opakowania wielomateriałowe, laminaty, powłoki oraz inne elementy utrudniające sortowanie i odzysk surowców.

W praktyce oznacza to przesunięcie w stronę prostszych, najlepiej monomateriałowych rozwiązań. Kartonowe pudełko zaklejone papierową taśmą i uzupełnione papierowym wypełniaczem będzie łatwiejsze do zagospodarowania niż przesyłka złożona z kilku trudnych do rozdzielenia materiałów. Im prostsza konstrukcja, tym łatwiejsza segregacja i recykling. Dla firm oznacza to również większą przewidywalność przyszłych kosztów środowiskowych.

Druga zasada: policz powietrze w paczce

PWR wprowadza dla opakowań zbiorczych, transportowych i e-commerce limit pustej przestrzeni wynoszący 50%, który ma zacząć obowiązywać od 2030 r. Kluczowy może okazać się harmonogram aktów wykonawczych komisji Europejskich, który może przesunąć faktyczne wejście w życie omawianych regulacji. To pozornie prosty wymóg, ale jego konsekwencje są bardzo praktyczne. Zbyt duże pudełko oznacza więcej kartonu, więcej wypełniacza, większą objętość przesyłek, mniej efektywny transport, większe obciążenie magazynu i wyższe koszty operacyjne.

W wielu firmach właśnie „powietrze w paczce” stanie się jednym z pierwszych obszarów do optymalizacji. Rozwiązaniem nie zawsze będzie jeden „bardziej ekologiczny” karton. Częściej będzie nim lepsze dopasowanie formatów do konkretnych grup produktów. Dobrym pierwszym krokiem może być analiza najczęściej wysyłanych produktów i porównanie ich z obecnie stosowanymi formatami kartonów. Często już niewielka zmiana rozmiaru opakowania pozwala ograniczyć ilość wypełniacza, poprawić wykorzystanie przestrzeni transportowej i obniżyć koszty wysyłki.

Trzecia zasada: przygotuj miejsce na czytelne oznakowanie

Od 12 sierpnia 2028 r. opakowania będą musiały być oznaczane zharmonizowanymi unijnymi piktogramami dotyczącymi składu materiałowego i sortowania odpadów. To ważna zmiana, bo dziś oznaczenia bywają dla odbiorców nieczytelne, niespójne albo zbyt techniczne. Z perspektywy przedsiębiorstwa nowe etykiety będą jednak czymś więcej niż obowiązkiem graficznym. Staną się elementem dokumentowania składu materiałowego, ścieżki recyklingu i zgodności z wymaganiami rynku europejskiego. Już dziś warto sprawdzić, czy obecne projekty opakowań pozostawiają miejsce na przyszłe oznakowania oraz czy firma dysponuje dokumentacją materiałową, która będzie potrzebna podczas wdrażania nowych wymagań.

Czwarta zasada: planuj ponowne użycie tam, gdzie ma sens logistyczny

Nie każde opakowanie powinno być wielokrotnego użytku. Kluczowe jest dopasowanie rozwiązania do modelu logistycznego firmy i rzeczywistych możliwości jego ponownego wykorzystania. PPWR promuje przechodzenie od jednorazowego użycia do ponownego wykorzystania tam, gdzie jest to uzasadnione organizacyjnie i środowiskowo. Regulacja rozróżnia jednak różne scenariusze: wysyłkę do konsumenta oraz transport między firmami. W przypadku B2B szczególne znaczenie będą miały stałe trasy, logistyka zwrotna i przepływy między powiązanymi podmiotami lub własnymi placówkami.

To ważne, bo system wielokrotnego użytku nie zawsze automatycznie jest najlepszym rozwiązaniem. Żeby rzeczywiście działał, musi wracać do obiegu, być czyszczony, ewidencjonowany i wykorzystywany odpowiednią liczbę razy. W przeciwnym razie dodatkowy transport czy straty opakowań mogą ograniczyć spodziewane korzyści.

Na rynku pojawia się coraz więcej rozwiązań odpowiadających temu kierunkowi, w tym kartonowe opakowania wielokrotnego użytku wyposażone w systemy umożliwiające monitorowanie liczby cykli wykorzystania. Takie rozwiązania mogą znaleźć zastosowanie zwłaszcza tam, gdzie funkcjonuje sprawna logistyka zwrotna.

Opakowanie przyszłości będzie prostsze, mądrzejsze i lepiej policzone

PPWR nie oznacza, że każda firma musi natychmiast wymienić całe portfolio stosowanych rozwiązań. Oznacza jednak, że każda powinna wiedzieć, które z nich są bezpieczne regulacyjnie, które wymagają poprawy, a które mogą stać się źródłem przyszłych kosztów lub ryzyka operacyjnego.

Największą przewagę zyskają organizacje, które potraktują nowe przepisy nie jako administracyjny obowiązek, ale jako okazję do uporządkowania procesów. Lepsze dopasowanie kartonów do produktów, mniej wypełniaczy, prostsze materiały, czytelne oznakowanie i potwierdzone pochodzenie surowców mogą jednocześnie wspierać zgodność z regulacjami, ograniczać koszty i poprawiać efektywność logistyki.

Przygotowania do PPWR warto potraktować jako okazję do uporządkowania całego procesu pakowania. Firmy, które rozpoczną analizę odpowiednio wcześniej, zyskają więcej czasu na testowanie nowych rozwiązań, współpracę z dostawcami i stopniowe wdrażanie zmian bez zakłócania bieżącej działalności. W praktyce właśnie takie działania najczęściej przynoszą najlepsze efekty – zarówno organizacyjne, jak i kosztowe – podsumowuje Jarosław Kamiński, Dyrektor Zarządzający RAJAPACK Polska.

Źródło: Grupa RAJA