Układ likwidacyjny w postępowaniu restrukturyzacyjnym

• Otwarty katalog propozycji układowych
• Zakres i zasady likwidacji
• Czy warto likwidować firmę?

Propozycje układowe stanowią swego rodzaju pomysł na oddłużenie przedsiębiorstwa. Są one podstawą prac nad treścią układu, a więc na kluczowym dokumentem każdego postępowania restrukturyzacyjnego. Dlatego przygotowanie dobrych propozycji układowych nie tylko znacznie skraca czas trwania postępowania restrukturyzacyjnego, ale również – a właściwie przede wszystkim – przybliża perspektywę oddłużenia. Jedną z dopuszczalnych propozycji układowych jest sprzedaż majątku dłużnika. Czy warto z niej korzystać? A jeżeli tak, to o czym nie wolno zapomnieć?

Otwarty katalog propozycji układowych

Ustawodawca nie ustalił zamkniętego katalogu propozycji układowych jakie dłużnik lub inny uprawniony podmiot (np. rada wierzycieli lub wierzyciele reprezentujący więcej niż 30 proc. sumy wierzytelności) ma prawo przedstawić w ramach postępowania restrukturyzacyjnego. W art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1428) zamieszczono jedynie przykładowy katalog propozycji układowych. W praktyce w katalogu tym znajdują się najczęściej stosowane rozwiązania, jak przykładowo odroczenie terminu wykonania; rozłożenie spłaty na raty czy zmniejszenie wysokości wierzytelności. Można więc przyjąć, że w kwestii treści układu wszystko, co nie sprzeciwia się prawu jest dopuszczalne, a co za tym idzie możliwości sięgania po zróżnicowane metody oddłużania przedsiębiorstwa są naprawdę szerokie.

Wśród dopuszczalnych propozycji układowych ustawodawca zamieścił także likwidację majątku dłużnika. Zgodnie z art. 159 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego propozycje układowe mogą przewidywać również zaspokojenie wierzycieli przez likwidację majątku dłużnika. Przy czym dokonana w wykonaniu układu, który przewiduje zaspokojenie wierzycieli przez likwidację majątku dłużnika, nie wywołuje skutków sprzedaży egzekucyjnej (art. 159 ust. 2). Przez termin „likwidacja majątku dłużnika” ustawodawca po prostu rozumie jego sprzedaż, co w dużej mierze sprowadza się do sprzedaży przedsiębiorstwa dłużnika objętego restrukturyzacją.

Zakres i zasady likwidacji

Warto zauważyć, że ustawodawca wprost nie przesądził, że likwidacją można objąć jedynie całość majątku dłużnika. Pomimo tego, że tego rodzaju twierdzenia pojawiają się niekiedy w doktrynie, to jednak nie znajdują one bezpośredniego uzasadnienia w przepisach Prawa restrukturyzacyjnego. Dlatego należy przyjąć, że likwidacja w układzie restrukturyzacyjnym może dotyczyć także części majątku dłużnika, co zbliżałoby to rozwiązanie do mechanizmu przygotowanej likwidacji („pre-pack”) unormowanego w Prawie upadłościowym. Dodatkowo regulacje Prawa restrukturyzacyjnego nie precyzują w jaki dokładnie sposób ma zostać przeprowadzona likwidacja, stanowiąc jedynie, że nie wywołuje ona skutków sprzedaży egzekucyjnej, a więc nie powoduje wygaśnięcia praw osób trzecich.

Biorąc pod uwagę te uwarunkowania prawa, składając omawianą tu propozycję układową należy szczegółowo wskazać co najmniej:

• jakie dokładnie składniki majątku dłużnika mają podlegać likwidacji;
• kto dokładnie będzie odpowiadał za sprzedaż;
• w jaki sposób dojdzie do sprzedaży (ciekawym pomysłem może się tutaj okazać przeprowadzenie aukcji);
• zasady dokonania podziału uzyskanych środków pomiędzy wierzycieli.

Samo ogólnikowe zaproponowanie likwidacji majątku restrukturyzowanego dłużnika to o wiele za mało, aby myśleć o osiągnięciu celów restrukturyzacji. Poza tym zawsze przed złożeniem tego rodzaju propozycji trzeba zadać sobie pytanie, czy w ogóle warto likwidować majątek dłużnika.

Czy warto likwidować firmę?

Restrukturyzację przeprowadza się przede wszystkim po to, aby uratować firmę przed upadłością – czyli mówiąc w pewnym uproszczeniu właśnie przed likwidacją – przy jednoczesnym poszanowaniu słusznych praw wierzycieli. Z tego punktu widzenia zawieranie układu likwidacyjnego w ramach restrukturyzacji nie ma większego sensu. Rzeczywiście zarówno w interesie dłużnika, jak i jego wierzycieli pozostaje doprowadzenie przedsiębiorstwa do dobrej kondycji. Wówczas zdecydowanie wzrastają szanse na pełną realizację układu, a więc w konsekwencji na zaspokojenie roszczeń wierzycieli. Dlatego wskazane tu rozwiązanie ma sens wtedy, gdy nie istnieją realne perspektywy na przywrócenie przedsiębiorstwa do stabilnej sytuacji finansowej bądź wówczas, gdy sprzedaż jego części może pozwolić na stosunkowo łatwe i szybkie pozyskanie gotówki na spłatę wierzycieli.