Wiarygodność ekonomiczna państwa. Problem dla Polski i Węgier

• Indeks Wiarygodności Ekonomicznej
• Problemy z praworządnością
• Deficyt finansów publicznych
• Swoboda działalności gospodarczej

Indeks Wiarygodności Ekonomicznej

Indeks Wiarygodności Ekonomicznej państwa to analiza i wskazówki, co należy poprawić w gospodarce i sposobie zarządzania państwem. Tegoroczna edycja Indeksu została zaprezentowana podczas kongresu Open Eyes Economy Summit 2024. Raport objął pięć krajów Europy Środkowej: Polskę, Czechy, Rumunię, Słowację i Węgry, a tegoroczną nowością była analiza Rumunii.

– Priorytetem naszego rządu jest przywracanie praworządności i w bardzo trudnych warunkach budżetowych i gospodarczych powrót na ścieżkę stabilnego rozwoju i konwergencji z najbardziej rozwiniętymi gospodarkami UE. W tej sytuacji rząd realizuje lub zapowiada spełnienie obietnic wyborczych. Odczyty kluczowych wskaźników zastosowanych w tegorocznej edycji Indeksu Wiarygodności Ekonomicznej Polski nie wieszczą przełomu, ale są i powinny być wyznacznikiem dla dalszych działań. Niestety, to ostatni moment, aby upomnieć się o kwestie gospodarcze, które jak wynika z badań Lewiatana są  słabo widoczne, nie ma ośrodka koordynacji polityki gospodarczej. Obawiam się, że jeśli rząd natychmiast nie podejmie tego postulatu, kolejne odczyty Indeksu znów nie będą wskazywać przełomu, a większość wskaźników pozostawać będzie w czerwonych barwach. Dziś obok bezpieczeństwa i praworządności priorytetem w polityce rządu musi stać się strategia rozwoju gospodarki  – podkreśla prof. Jacek Męcina, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan, jeden ze współautorów raportu.

Problemy z praworządnością

Autorzy raportu przestrzegają, że najistotniejszym zagrożeniem w perspektywie najbliższych trzech lat będzie w Polsce brak pewności prawa, obejmujący dualizm prawny oraz lekceważenie faktycznej niezależności i niezawisłości sędziowskiej. 

Istotnym problemem pozostaje także niewydolność systemu sprawiedliwości i przewlekłość postępowań sądowych. Ponadto, wśród czynników o ponadprzeciętnej wadze oraz ponadprzeciętnym prawdopodobieństwie materializacji znalazły się: zniszczona wiarygodność sądownictwa konstytucyjnego oraz niekonstytucyjność Krajowej Rady Sądownictwa.

Deficyt finansów publicznych

Kluczowym zagrożeniem dla wiarygodności ekonomicznej Polski w perspektywie najbliższych trzech lat jest też utrzymujący się wysoki deficyt finansów publicznych połączony z ekspansywną polityką fiskalną. Niebezpieczeństwem jest jednocześnie niska przejrzystość i dezintegracja finansów publicznych, w tym niespójność statystyk dotyczących stanu finansów publicznych i ograniczenie roli ustawy budżetowej.

W przypadku Polski ważnym zdarzeniem sprzyjającym odbudowie wiarygodności w obszarze stabilności pieniądza i systemu finansowego były wyniki ubiegłorocznych wyborów parlamentarnych. Po wyborach zniknęła otwartość banku centralnego na niestandardowe działania ułatwiające rządowi sfinansowanie potrzeb pożyczkowych. NBP zaczął przywiązywać zasadniczą wagę do stabilnego poziomu cen, którego zapewnienie jest jego podstawowym zadaniem. Zmiana podejścia do polityki pieniężnej znalazła odzwierciedlenie także w innych jego działaniach. Rada Polityki Pieniężnej zatrzymała cykl obniżek stóp procentowych rozpoczęty we wrześniu 2023 r.

Swoboda działalności gospodarczej

Ocena swobody działalności gospodarczej w Polsce wypada w tegorocznym Indeksie wyraźnie gorzej niż w edycji z 2023 r. W zakresie wolności gospodarczej Polska uzyskuje przeciętną pozycję na tle krajów regionu. Najlepiej wypadają Czechy, najsłabiej Węgry. 

Nadal bardzo niekorzystnie kształtuje się skłonność Polaków do zakładania działalności gospodarczej. Sytuacja taka utrzymuje się od wielu lat, tym baczniejszej uwagi wymaga pomiar i ograniczenie obciążeń, szczególnie osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Zagrożeniem w perspektywie najbliższych trzech lat będą nadmierne obciążenia podatkowe i parapodatkowe w powiązaniu z nieprzejrzystym i niestabilnym systemem podatkowym.