Reforma skazana na poślizg

Gdy po wygranych wyborach PiS zapowiedział, że na zmiany w podatkach nie ma już czasu, premier zapewniał, że kompleksowa reforma systemu podatkowego zostanie przygotowana do wiosny, tak by prace w parlamencie mogły toczyć się bez zbędnego pośpiechu. Wygląda jednak na to, że są to obietnice równie realne, jak zapowiadane dwie stawki PIT. Przyjęty przez rząd harmonogram prac wskazuje, że reforma podatkowa zostanie przeprowadzona w pośpiechu i na kolanie.

Skoro rząd planuje przyjąć projekty ustaw podatkowych w maju 2006 r., to Sejm zacznie nad nimi prace najwcześniej w maju lub czerwcu, czyli tuż przed przerwą parlamentarną. A proces legislacyjny jest długi. Może dojść do tego, że zmiany w podatkach, zwłaszcza w PIT, nie zostaną uchwalone i podpisane przez prezydenta na czas. W konsekwencji od 2007 roku, nie będziemy mieć zreformowanego systemu podatkowego. Jedynym namacalnym efektem reform może okazać się zwaloryzowana skala podatkowa.

Zgodnie z przyjętą w ostatnich latach zasadą wszystkie zmiany w PIT powinny być ogłoszone do 30 listopada, co oznacza zachowanie miesięcznej vacatio legis dla nowych przepisów. Jednak od tej zasady jest wyjątek. Jeżeli zmiany są korzystne dla podatników, mogą być wprowadzane w ciągu roku podatkowego. Obowiązujące przepisy przewidują też przyspieszony tryb uchwalenia zmian – jest to tzw. szybka ścieżka legislacyjna. Taki tryb można by zastosować np. do proponowanego przez Ministerstwo Finansów odmrożenia skali podatkowej PIT.

Jednak nie wszystkie zapowiadane przez Ministerstwo Finansów zmiany są korzystne dla podatników. Kontrowersyjnym pomysłem jest np. likwidacja karty podatkowej i ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Tu może już rządowi zabraknąć czasu.

Po zaakceptowaniu projektów zmian w ustawach podatkowych przez rząd trafiają one pod obrady Sejmu. Ten poddaje je trzem czytaniom. Przy czym po pierwszym czytaniu zazwyczaj kierowane są do komisji sejmowych. Stamtąd mogą trafić jeszcze do prac w podkomisjach. Jest też pewne, że w toku prac nad reformą systemu podatkowego, obecne w Sejmie partie opozycyjne będą starały się poprzez wniesienie poprawek zmodyfikować rozwiązania proponowane przez rząd. W ubiegłych latach zdarzało się, że poprawek takich zgłaszano nawet kilkaset. Każda poprawka musi być rozpatrzona przez Sejm. W następnej kolejności, gdy ustawa zostaje uchwalona po trzecim czytaniu, projekty trafiają do Senatu. Jeśli Senat wnosi poprawki (ma na to 30 dni), projekty znów wracają do Sejmu. Dopiero tak poprawiona ustawa trafia do prezydenta, który na jej podpisanie ma 21 dni. Aby nowe zasady mogły zacząć funkcjonować od 1 stycznia 2007 r. prezydent musiałby podpisać ustawę w takim terminie, by nowelizację przepisów o PIT można było przed 30 listopada 2006 r. opublikować w Dzienniku Ustaw.

Jeśli proces legislacyjny nałożymy na harmonogram prac Sejmu, w tym przerwę parlamentarną, okazuje się, że zmiany w podatkach znów będą przeprowadzane w pośpiechu i na ostatnią chwilę. Na uchwalenie części zmian może też zabraknąć czasu. To zaś oznacza, że wyborcze obietnice o przeprowadzaniu zmian w podatkach w sposób przemyślany i spokojny, nie zostaną zrealizowane.