Usługi budowlane krótkoterminowe i długoterminowe

Tematyka usług budowlanych jest uregulowana w ustawie o rachunkowości oraz w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 3 „Niezakończone usługi budowlane”. Warto zwrócić uwagę, że ustawa o rachunkowości reguluje zasady ustalania przychodów i kosztów z wszelkiego rodzaju niezakończonych umów o usługi, w tym budowlane. Natomiast zakres KSR nr 3 „Niezakończone usługi budowlane” został ograniczony wyłącznie do umów o usługi budowlane. Jednak zasady ustalania przychodów i kosztów zawarte w Standardzie zaleca się stosować odpowiednio także do innych usług o podobnym charakterze, np. do ustalania przychodów i kosztów z długoterminowych umów o usługi informatyczne (oprogramowanie), projektowe, geologiczne, naukowo-badawcze.

Standardu nie stosuje się natomiast do usług budowlanych wykonywanych przez deweloperów we własnym zakresie.

1. Usługi krótkoterminowe

Jeżeli ustalony w umowie czas wykonywania usług budowlanych nie jest dłuższy niż 6 miesięcy, to usługi te są traktowane jako krótkoterminowe i mogą być wyceniane po koszcie wytworzenia i zaliczane do rzeczowych składników aktywów obrotowych jako roboty w toku. Nie ma w takim przypadku konieczności ustalania przychodów z niezakończonych robót. Należy jednak dokonać rzetelnej wyceny robót w toku.

2. Usługi długoterminowe

Jeśli jednak okres realizacji usług budowlanych trwa dłużej niż 6 miesięcy, wówczas usługi te traktowane są jako długoterminowe i zgodnie z zaleceniami Krajowego Standardu Rachunkowości nr 3 "Niezakończone usługi budowlane" należy ustalać przychody i koszty realizowanych usług według zasad określonych w art. 34a, 34c i 34d ustawy o rachunkowości. Zgodnie z zapisami tych artykułów w przypadku realizacji usług długoterminowych nie wystąpi produkcja w toku, gdyż wartość niezakończonych robót podlega wykazaniu na dzień bilansowy jako przychód.

Zobacz serwis: Prawo dla firm

W myśl zapisów ustawy o rachunkowości przychody z wykonania niezakończonej usługi, w tym budowlanej, objętej umową, w okresie realizacji dłuższym niż 6 miesięcy, wykonanej na dzień bilansowy w istotnym stopniu, ustala się na dzień bilansowy proporcjonalnie do stopnia zaawansowania usługi, jeżeli stopień ten, jak również przewidywane całkowite koszty wykonania usługi za cały czas jej realizacji, można ustalić w sposób wiarygodny.

Przychody z wykonania niezakończonej usługi, w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia bilansowego, po odliczeniu przychodów, które wpłynęły na wynik finansowy w ubiegłych okresach sprawozdawczych, ustala się proporcjonalnie do stopnia jej zaawansowania. Stopień zaawansowania usługi mierzy się w zależności od przyjętej przez jednostkę metody:

• udziałem kosztów poniesionych od dnia zawarcia umowy do dnia ustalenia przychodu w całkowitych kosztach wykonania usługi,
• liczbą przepracowanych godzin bezpośrednich wykonania usługi,
• na podstawie obmiaru wykonanych prac,
• inną metodą

jeżeli wyrażają w sposób wiarygodny stopień zaawansowania usługi.

W przypadku gdy umowa o usługę, w tym budowlaną, przewiduje, że cenę za tę usługę ustala się:

1. w wysokości kosztów powiększonych o narzut zysku - to przychód z wykonania niezakończonej usługi ustala się w wysokości kosztów odpowiadających wykonanej części usługi, powiększonych o narzut zysku;
2. w wysokości ryczałtu - to przychód z wykonania niezakończonej usługi ustala się proporcjonalnie do stopnia zaawansowania wykonania usługi, o ile stopień zaawansowania usługi na dzień bilansowy może zostać ustalony w sposób wiarygodny.

W sytuacji gdy stopień zaawansowania niezakończonej usługi, w tym budowlanej, lub przewidywany, całkowity koszt jej wykonania nie może być na dzień bilansowy ustalony w sposób wiarygodny, to przychód ustala się w wysokości poniesionych w danym okresie sprawozdawczym kosztów, nie wyższych jednak od kosztów, których pokrycie w przyszłości przez zamawiającego jest prawdopodobne.

Jednak bez względu na zastosowany sposób ustalania przychodów na wynik finansowy jednostki wpływają przewidywane straty związane z wykonaniem usługi objętej umową.

Koszty wytworzenia niezakończonej usługi, w tym budowlanej, obejmują koszty poniesione od dnia zawarcia odpowiedniej umowy do dnia bilansowego. Koszty poniesione przed zawarciem umowy, związane z realizacją jej przedmiotu, zaliczane są do aktywów, jeżeli pokrycie w przyszłości tych kosztów przychodami uzyskanymi od zamawiającego jest prawdopodobne.

Jeżeli przychody są ustalane odpowiednio do stopnia zaawansowania niezakończonej usługi w inny sposób niż udziałem kosztów poniesionych od dnia zawarcia umowy do dnia ustalenia przychodu w całkowitych kosztach wykonania usługi, to koszty wpływające na wynik finansowy jednostki ustala się w takiej części całkowitych kosztów umowy, jaka odpowiada stopniowi zaawansowania usługi, po odliczeniu kosztów, które wpłynęły na wynik finansowy w ubiegłych okresach sprawozdawczych, po uwzględnieniu straty związanej z wykonaniem usługi objętej umową. Różnicę między kosztami faktycznie poniesionymi a kosztami wpływającymi na wynik finansowy jednostki zalicza się do rozliczeń międzyokresowych.

Poprawność przyjętych metod ustalania stopnia zaawansowania usługi, a także przewidywanych całkowitych kosztów i przychodów z wykonania usługi, powinna być przez jednostkę, nie później niż na dzień bilansowy, zweryfikowana. Spowodowane weryfikacją korekty wpływają na wynik finansowy jednostki tego okresu sprawozdawczego, w którym przeprowadzono weryfikację.

W myśl zapisów ustawy o rachunkowości powyższych przepisów można nie stosować, jeżeli udział przychodów z niezakończonych usług na dzień bilansowy nie jest istotny w całości przychodów operacyjnych okresu sprawozdawczego.

Przeczytaj w INFORLEX.PL Biznes cały artykuł: Usługi budowlane krótkoterminowe i długoterminowe

W artykule omówiono również ustalanie stopnia zaawansowania umowy budowlanej - zgodnie z KSR nr 3, ewidencję i rozliczanie kosztów krótkoterminowej usługi budowlanej oraz ewidencję i rozliczanie kosztów długoterminowej usługi budowlanej.