Formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej w Niemczech

Niemieckie prawo spółek jest niezwykle skomplikowane, bowiem w Niemczech nie jest ono uregulowane w jednym akcie prawnym. Regulacja prawna spółki cywilnej znajduje się w BGB (niem. Kodeks cywilny), natomiast przepisy dotyczące spółka jawnej , komandytowej i cichej znajdują się w Kodeksie Handlowym (Handelsgesetzbuch). Spółka z o.o. i spółka akcyjna wraz ze spółką komandytowo-akcyjną uregulowane są w osobnych ustawach. Dotyczy to również spółek partnerskich.

Przepisy prawa  handlowego dotyczą spółek, które posiadają status kupca. Poza osobami fizycznymi należy do nich większość istniejących spółek, a więc spółka jawna, komandytowa, komandytowa w której komplementariuszem jest spółka z o.o., spółka z o.o., komandytowo-akcyjna, akcyjna. Prawo handlowe zawiera nadto regulację specjalną w stosunku do ogólnych przepisów prawa cywilnego. Nie chodzi tu tylko o stronę organizacyjną jak wpis do rejestru czy prowadzenie rachunkowości kupieckiej, ale także o czynności prawne w ramach działalności kupieckiej.

W lipcu 2013 r. weszła w życie ustawa o spółce partnerskiej o ograniczoną odpowiedzialnością zawodową. Nie jest to nowa forma prawna spółki, a jedynie wariant istniejącej już spółki partnerskiej, który ma być alternatywą w stosunku do Limited Liability Partnership. W prawie spółek pomimo wolności umów istnieje przymus typizacji, a więc przyjęcia usadowo określonych form spółki, przy czym istnieje możliwość – w określonych ramach - umownej zmiany ustawowych form. Ustawa o przekształceniach spółek (Umwandlungsgestz) ułatwia i przewiduje formy przekształcania poszczególnych form prawnych spółek i ich łączenie. Np.  spółka akcyjna może byś połączona ze  spółką jawną (np. AG & Co. OHG).

Zobacz również: Zakładanie spółek przez Polaków i Rosjan

Podział spółek na kapitałowe i osobowe

Do spółek kapitałowych należy przede wszystkim spółka z o.o., spółka akcyjna oraz spółka komandytowo-akcyjna. Do spółek osobowych należą natomiast między innymi spółka cywilna, spółki komandytowe i partnerskie. spółkami osobowymi będą także komandytowe, w której jako komplementariusz występuje spółka z o.o. (GmbH & Co. KG). Dominują one w życiu gospodarczym w Niemczech, bowiem ponad 80% przedsiębiorstw prowadzonych jest w formie spółek osobowych. Sam wybór formy prawnej zależy między innymi od następujących aspektów:

• odpowiedzialności,
• podatków,
• bieżących i jednorazowych wydatków,
• wysokości kapitału zakładowego,
• podział zysku,
• wymogu jasności,
• elastyczności,
• kosztów założenia i prowadzenia spółki.

Bardzo rozpowszechnione jest od dłuższego czasu prowadzenie działalności w formie spółki komandytowej, w której komplementariuszem  jest spółka z o.o.. Ze wzglądu na formalności jest znacznie bardziej elastyczna od spółki z o.o. Zmiana statutu, czy przeniesienie udziałów nie wymagają aktu notarialnego. W tych przypadkach wystarczy jedynie notarialne poświadczenie podpisów w celu dokonania wpisu do rejestru handlowego (Handelsregister). Założenie spółki komandytowej jest związane z wyższym nakładem finansowym a ponadto wymagane jest przedłożenie dwóch bilansów rocznych.

Spółki osobowe prawa cywilnego i handlowego nie mają osobowości prawnej, ale na mocy ustaw spółki jawne, komandytowe i partnerskie mogą być podmiotami praw i obowiązków, co powoduje, że różnice - pomijając aspekt podatkowy –  w stosunku do spółek kapitałowych nie są w praktyce zbyt duże. Na podstawie orzecznictwa Trybunału Związkowego (wyrok z dn. 29.01.2001 r., Bundesgerichtshof, Az.: II ZR 331/00) także spółka cywilna, jeżeli działa na zewnątrz i posiada zdolność prawną to skutkuje tym, że może być podmiotem praw i obowiązków.

Względy podatkowe oraz dziedziczenie udziałów

Przy wyborze formy spółki – przede wszystkim ze względów podatkowych – niezbędna jest pomoc doradcy podatkowego (Steuerberater), chociaż prawnie do tej pomocy uprawnieni są w pełnym zakresie adwokaci i biegli rewidenci (Wirtschaftsprüfer). Notariusze natomiast  są wprawdzie uprawnieni ale nie zobowiązani - z pewnymi wyjątkami - do udzielania porad podatkowych. Do ich obowiązków należy wskazanie wyraźnie w aktach notarialnych celem zabezpieczenia się przed odpowiedzialnością cywilną, że porady podatkowe nie zostały udzielone i  strony odsyłane są do doradcy podatkowego.

Nie bez znaczenia jest też sprawa dziedziczenia udziałów w spółce. Udziały w spółkach osobowych nie podlegają na podstawie ustawy zasadniczo dziedziczeniu, chyba że członkowie wyraźnie w umowie spółki ustanowili inną regulację. Tylko udziały w spółce komandytowej podlegają na podstawie przepisów Kodeksu handlowego dziedziczeniu.

Polecamy serwis: Prawo dla firm