REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak przygotować dobry budżet?

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Mysiak Adam
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Budżet, jako podstawowe narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem, powinien być opracowany według najlepszych praktyk zdobywanych przez przedsiębiorstwo.

Dobry budżet jest podstawą do podejmowania kluczowych decyzji menedżerskich i umożliwia firmie stabilny, kontrolowany rozwój. Zanim zaczną się nad nim prace, najpierw trzeba wybrać metodę, według której zostanie przygotowany.

REKLAMA

Dane i założenia - kręgosłup planu finansowego

Głównymi składnikami każdego budżetu są założenia i dane.

Założenia to pewne informacje i trendy zaobserwowane w przeszłości, które mogą wskazywać na określone prawidłowości w zakresie prognozowanej wartości. Będą to w szczególności czynniki o charakterze sezonowym, na przykład szybszy spływ należności w sezonie sprzedaży produktu.

Dane to informacje wyrażone w postaci liczb. Po przetworzeniu służą do prognozy wybranej charakterystyki finansowej. Na przykład dane dotyczące ilości i ceny zakupu surowca są wykorzystywane do wykonania prognozy kosztów wytworzenia produktów.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Horyzont czasowy

REKLAMA

Ważną rolę pełni przyjęty przez zarząd firmy horyzont budżetowania. Przedsiębiorstwo powinno opracować plan operacyjny i strategiczny. Plan operacyjny obejmuje swoim horyzontem okres do 1 roku. Powinien być opracowany w przekroju poszczególnych miesięcy. Plan strategiczny obejmuje horyzont dłuższy niż 1 rok. Planu strategicznego nie trzeba prezentować w ujęciu miesięcznym, wystarczające będzie zagregowanie go do 1 roku. Zarówno budżet operacyjny, jak i strategiczny muszą być dopasowane do długookresowych celów firmy. Trzeba pamiętać, że budżet strategiczny ma stanowić pewną kontynuację budżetu operacyjnego. Ważne jest, aby budżet operacyjny był uaktualniany, jeśli wystąpią istotne zmiany, wpływających na jego realizację w kolejnych miesiącach. Przykładem istotnej zmiany powodującej konieczność aktualizacji budżetu jest zmiana systemu podatkowego czy zmiany w zakresie konsumpcji. Bardzo dobrym rozwiązaniem w tym przypadku może być wyznaczenie stałych okresów, w których budżet podlega aktualizacji (na przykład półrocznych). Alternatywą dla takiego postępowania może być opracowywanie budżetu kroczącego.

W budżecie kroczącym horyzont budżetowania jest przemieszczany o jednostkę czasu, zawsze po zakończeniu ostatniego miesiąca budżetu. Dzięki temu kolejne okresy budżetowania są opracowywane na bazie najbardziej aktualnych danych, dostępnych w momencie tworzenia planu finansowego.

Fundamenty dobrego budżetu

Każdy budżet powinien posiadać dobre fundamenty, do których należy zaliczyć: realność, obiektywizm oraz elastyczność.

Realność wynika z tego, że jest możliwy do osiągnięcia. Na przykład wyznaczenie w budżecie celu w postaci zwiększenia wyniku finansowego w okresie kryzysu, wiedząc, że nie jest to możliwe do osiągnięcia, jest podstawowym błędem. Jednak taka praktyka w wielu firmach jest częsta, ponieważ zarządy chcą się przypodobać właścicielom. Firma, dążąc do realizacji takiego planu, może podjąć mnóstwo błędnych decyzji, które wynik końcowy jeszcze bardziej ograniczą w stosunku do realnego, który jest do osiągnięcia.

Oczywiście, budżet musi być ambitny, w przeciwnym razie firma traci potencjalne korzyści, możliwe do osiągnięcia przy większym wysiłku. Jednak budżet ambitny musi być zawsze realny.

REKLAMA

Ważną rolę odgrywa obiektywizm w budżetowaniu - trzeba kierować się zasadą: skupmy się na liczbach i faktach, nie na ludziach i subiektywnych odczuciach. Skoro mowa o ludziach - często zdarza się, że budżet danego działu jest ograniczony, co nie wiąże się z analizą zadań, jakie ma on osiągnąć, ale z oceną człowieka, który nim zarządza.

Osiąganiu dodatkowych korzyści sprzyja natomiast elastyczność budżetu. Jeśli okaże się, że firma może osiągnąć przychody ze sprzedaży wyższe o 20% od zabudżetowanych, ale musi ponieść związane z tym koszty marketingowe wyższe o 5% od założonych, warto zastanowić się nad poszukaniem dodatkowego źródła kapitału. Tymczasem wcale nierzadko biurokratyczne przywiązanie do kwot znajdujących się w budżecie uniemożliwia osiągnięcie dodatkowych korzyści.

Zmiany zachodzące w obszarze budżetowania są częste. Z tego powodu przedsiębiorstwo zainteresowane wyeliminowaniem dysfunkcji sztywno ustalonego planu finansowego może zastosować procentowy udział określonej bazy. Ważne jest, aby wielkość budżetowana była skorelowana z bazą i jej zmiany bezpośrednio oddziaływały na wielkość bazy. Na przykład dla rabatów wypłacanych klientom bazą mogą być przychody ze sprzedaży.

 

Budżet to nie tylko zadanie o charakterze analityczno-prognostycznym. To również ogromne wyzwanie organizacyjne. W proces budżetowania powinni być włączeni pracownicy reprezentujący wszystkie komórki przedsiębiorstwa. Wymaga to zaangażowania personelu, ale także zarządzania spływem informacji, tak aby na czas otrzymać budżety cząstkowe będące bazą do kolejnych budżetów przygotowywanych przez inne działy. Na przykład dział produkcji potrzebuje wcześniej budżetu wolumenów sprzedaży, aby zaplanować własny. Budżety cząstkowe można podzielić na dwie grupy: budżety związane z prognozą kosztów funkcjonowania poszczególnych działów i budżety dotyczące konkretnych pozycji bilansu oraz rachunku zysków i strat.

Metody

Doskonalenie praktyki budżetowania przez przedsiębiorstwa doprowadziło do opracowania wielu metod sporządzania budżetu. Najważniejsze metody, które mogą być z powodzeniem wykorzystane przez małe i średnie przedsiębiorstwa, dzieli się na: zerowe, przyrostowe, scenariuszowe. W literaturze mogą występować również pod innymi nazwami.

Stosując budżetowanie zerowe, firma nie opiera się w żaden sposób na wykonaniu budżetów z przeszłości. Mówiąc obrazowo, wygląda to tak, jakby za każdym zaczynała od nowa swoje istnienie, nie miała żadnej historii funkcjonowania. Podstawowym źródłem tworzenia takiego budżetu jest wiedza specjalistów, wynikająca z ich doświadczenia, prognozowanych trendów rynkowych, postawionego celu. Metoda nie jest łatwa do zastosowania i zajmuje sporo czasu, ma jednak bardzo ważną zaletę: eliminuje pewne, przyjmowane w procesie budżetowania, uproszczenia oraz nawyki z przeszłości, które mogą ukrywać potencjalne obszary poprawy działania przedsiębiorstwa. W efekcie firma uzyskuje pewien element innowacyjności, który można wykorzystać przy faktycznej realizacji budżetu.

Budżetowanie przyrostowe polega na ustaleniu pewnego współczynnika, za którego pomocą aktualizowane są dane historyczne, faktycznie wykonane. Jest to metoda najprostsza, ale nie wolna od wad. Stosując budżetowanie przyrostowe, zakłada się, że trendy z przeszłości będą kontynuowane również w przyszłości, co nie zawsze jest prawdą. Pokazał to choćby ostatni kryzys finansowy. Takie podejście z jednej strony uniemożliwia osiągnięcie pojawiających się korzyści, a także nie zabezpiecza firmy przed skrajnymi zagrożeniami.

Skuteczność procesu budżetowania zwiększa budżetowanie scenariuszowe. Umożliwia ono symulowanie wyników, poprzez zmianę przyjętych wcześniej założeń. Zaletą tej metody jest możliwość zabezpieczenia się przed wszystkimi zidentyfikowanymi rodzajami ryzyka. Budżet oparty na scenariuszach wykorzystuje związki występujące pomiędzy zmiennymi finansowymi. Dzięki temu firma może łatwo go dopasować do aktualnej sytuacji rynkowej. Jest to rozwiązanie czasochłonne i wymagające specjalistycznej wiedzy, ale z pewnością wnosi dodatkową wartość dla skutecznego zarządzania firmą.

Kiedy zacząć planowanie?

Pytanie można postawić też inaczej: kiedy jest najlepszy moment na przygotowanie budżetu? Odpowiedź brzmi: zawsze. Zawsze, jeśli zarządzający przedsiębiorstwem jeszcze nie stosowali budżetu, a są przekonani, że mogą dzięki temu lepiej podejmować decyzję i zwiększać wartość firmy.

Mówiąc o kalendaryzacji przygotowania budżetu, trzeba powiedzieć, że duże korporacje zaczynają przygotowywać budżet już na przełomie września i października. Żartobliwie można to tak skwitować: to okres, kiedy pracownicy wracają z sezonu urlopowego i są na tyle wypoczęci, aby stawiać przed sobą ambitne cele na przyszły rok. Jednak w praktyce przygotowanie budżetu dla dużej firmy wymaga zaangażowania większej ilości czasu. W przypadku mniejszych firm listopad czy grudzień to miesiące idealne na przygotowanie budżetu. Przedsiębiorstwo wie już, jakie będą wyniki kończącego się roku, jakie błędy popełniono, jakie są zagrożenia w przyszłości i jakie zasoby zdołało wygospodarować, aby osiągnąć cele w nowym roku.

Trzeba dodać, że proces planowania nie musi być czasochłonny i drogi. Wiele zależy od odpowiedniej organizacji oraz określenia kluczowych obszarów podlegających budżetowaniu. W tym przypadku doskonale sprawdza się opisana specjalizacja w zakresie budżetowania, oparta na decentralizacji. Dla jednej osoby przygotowanie całego budżetu to poważne wyzwanie i ogrom pracy do wykonania. Jeśli te zadania zostaną podzielone wśród specjalistów, nie tylko można całość spiąć szybciej, ale inna będzie też jakość przygotowanego budżetu.

Adam Mysiak

Zapisz się na newsletter
Zakładasz firmę? A może ją rozwijasz? Chcesz jak najbardziej efektywnie prowadzić swój biznes? Z naszym newsletterem będziesz zawsze na bieżąco.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: Twój Biznes

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Czy firmy wolą pozyskiwać nowych klientów czy utrzymywać relacje ze starymi?

Trzy czwarte firm w Europie planuje zwiększyć wydatki na narzędzia lojalnościowe, jak karty podarunkowe. W Polsce tylko 4% firm B2B stawia na budowanie relacji w marketingu, co – zdaniem ekspertów – jest niewykorzystanym potencjałem, zwłaszcza przy rosnących kosztach pozyskania klientów.

Co piąty Polak spełnia kryteria pracoholizmu [BADANIE]

Z badań przeprowadzonych przez platformę edukacyjną Centrum Profilaktyki Społecznej wynika, iż co piąty Polak spełnia kryteria pracoholizmu. Zjawisko to odbija się na rodzinach. Terapeuci coraz częściej spotykają pacjentów, którzy nie wiedzą, jak żyć razem po latach „małżeństwa na odległość”.

Zasiłek chorobowy 2025 – jakie zmiany planuje rząd

To może być prawdziwa rewolucja w systemie świadczeń chorobowych. Rząd chce, by już od 2026 roku pracodawcy nie musieli płacić za pierwsze dni choroby pracowników. Zasiłek od początku zwolnienia lekarskiego ma przejąć ZUS. Zmiana oznacza ulgę dla firm, ale jednocześnie zwiększy wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Czy pracownicy zyskają, a system wytrzyma dodatkowe obciążenia?

Obowiązkowy KSeF wpłynie nie tylko na sposób wystawiania faktur [KOMENTARZ]

Obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-faktur (KSeF) obejmie wszystkich podatników (czynnych i zwolnionych z VAT), nawet najmniejsze firmy i wpłynie nie tylko na sposób wystawiania faktur - podkreśla Monika Piątkowska, doradca podatkowy e-pity.pl i fillup.pl.

REKLAMA

Boom na wynajem aut i rosnące zobowiązania firm

Wakacje pełne przygód? Kamper. Krótka wycieczka? Auto na godziny. Dojazd z dworca? Samochód na minuty. Wynajem pojazdów w Polsce rośnie, także w firmach. Jednak branża ma problemy – długi firm wynajmujących sięgają 251 mln zł i nadal rosną.

System kaucyjny od 1 października wchodzi w życie, co dla firm oznacza prawdziwą zmianę paradygmatu w obsłudze klientów

Większość Polaków uważa, że system kaucyjny to najlepszy sposób na odzyskiwanie opakowań po napojach – społeczna akceptacja jest ogromna, a oczekiwania klientów rosną. Dla sklepów i producentów to nie tylko obowiązek prawny, ale także nowe wyzwania logistyczne, technologiczne i edukacyjne. Firmy będą musiały nauczyć klientów prostych, ale ważnych zasad – jak prawidłowo zwracać butelki i puszki, by otrzymać kaucję, jak zorganizować punkt zwrotów i jak zintegrować systemy sprzedaży, aby proces był szybki i intuicyjny. To moment, w którym codzienne zakupy przestają być tylko rutyną – stają się gestem odpowiedzialności, a dla firm szansą na budowanie wizerunku nowoczesnego, ekologicznego biznesu, który rozumie potrzeby klientów i dba o środowisko.

Fundacja rodzinna bez napięć - co powinien zawierać dobry statut?

Pomimo że fundacja rodzinna jest w polskim prawie stosunkowo nowym rozwiązaniem, to zdążyła już wzbudzić zainteresowanie przedsiębiorców. Nic dziwnego – pozwala bowiem uporządkować proces sukcesji, ochronić majątek przed rozdrobnieniem i stworzyć ramy współpracy między pokoleniami, przekazując jednocześnie wartości i wizję fundatora jego sukcesorom.

Co trzecia polska firma MŚP boi się upadłości. Winne zatory płatnicze

Choć inflacja wyhamowała, a gospodarka wysyła sygnały poprawy, małe i średnie firmy wciąż zmagają się z poważnymi problemami. Z najnowszego raportu wynika, że niemal 30% z nich obawia się, iż w ciągu dwóch lat może zniknąć z rynku – głównie przez opóźnione płatności od kontrahentów.

REKLAMA

System kaucyjny od 1 października zagrożeniem dla MŚP? Rzecznik apeluje do rządu o zmiany

Od 1 października w Polsce ma ruszyć system kaucyjny, jednak przedsiębiorcy alarmują o poważnych problemach organizacyjnych i finansowych. Rzecznik MŚP apeluje do rządu o zmiany, ostrzegając przed chaosem i nierównymi warunkami dla małych sklepów.

W 2026 r. w radach nadzorczych i zarządach musi być 33-40% kobiet [Dyrektywa Women on Board]

W 2026 r. w radach nadzorczych i zarządach musi być odpowiednia reprezentacja płci. W związku z tym, że przeważają mężczyźni, nowe przepisy wprowadzają de facto obowiązek zapewnienia 33-40% kobiet ogólnej liczby osób zasiadających w radach nadzorczych i zarządach przedsiębiorstw. Czy Polskie firmy są na to gotowe? Jak wdrożyć dyrektywę Women on Boards?

REKLAMA