Uznanie orzeczenia sądu zagranicznego

Istota instytucji uznania zagranicznych orzeczeń sprowadza się do przeniesienia skutków prawnych, jakie orzeczenie wywołuje w jednym państwie, na obszar innego państwa.

Przeniesienie tych skutków jest suwerenną decyzją każdego państwa, wynikającą z potrzeb obrotu międzynarodowego i ekonomii procesowej.

Zagadnienia dotyczące uznawania i wykonywania zagranicznych orzeczeń stanowią, obok jurysdykcji krajowej, zasadniczy zręb tzw. europejskiego prawa procesowego, wiążącego państwa Unii Europejskiej na mocy Konwencji brukselskiej z 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, zastąpionej ostatnio rozporządzeniami Rady Unii Europejskiej. Państwa Unii, EFTA i Polskę wiąże Konwencja z Lugano z 16 września 1988 r.

Zobacz: Jakie są uprawnienia stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym?

Skuteczność na obszarze Polski nie nadających się do wykonania w drodze egzekucji orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych, które należą w Polsce do drogi sądowej, zależy od ich uznania przez sąd polski.

Warunki uznania zagranicznego orzeczenia sądu

Art. 1146 kpc reguluje warunki jakie muszą być spełnione, aby orzeczenie zostało uznane przez polski wymiar sprawiedliwości.

Wymienia się tu następujące warunki:

1. orzeczenie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane;
2. sprawa nie należy, według polskiego prawa lub umowy międzynarodowej, do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich lub sądów państwa trzeciego;
3. strona nie była pozbawiona możności obrony, a w razie nieposiadania zdolności procesowej - należytego przedstawicielstwa;
4. sprawa nie została już prawomocnie osądzona przed sądem polskim albo nie wszczęto jej przed sądem polskim powołanym do jej rozstrzygnięcia, zanim orzeczenie sądu zagranicznego stało się prawomocne;
5. orzeczenie nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP
6. przy wydaniu orzeczenia w sprawie, w której należało zastosować prawo polskie, prawo to zostało zastosowane, chyba że zastosowane w sprawie obce prawo nie różni się w sposób istotny od prawa polskiego.

Z wnioskiem o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny.

Do wniosku o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego wnioskodawca powinien dołączyć oprócz urzędowego odpisu wyroku uwierzytelniony przekład tegoż na język polski oraz stwierdzenie, że orzeczenie jest prawomocne, gdy zaś wyrok jest zaoczny, nadto zaświadczenie, że wezwanie zostało pozwanemu należycie doręczone.

Właściwość miejscowa sądu

O uznaniu orzeka w składzie trzech sędziów zawodowych sąd okręgowy, który byłby miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy lub w którego okręgu znajduje się miejscowo właściwy sąd rejonowy, a w braku tej podstawy - sąd właściwy dla miasta st. Warszawy.

Porównaj: Wykonalność orzeczeń zagranicznych

Postępowanie o uznanie orzeczenia (tzw. postępowanie de libacyjne) jest postępowaniem dwustronnym, tak jak proces, a zatem nie może toczyć się tylko z udziałem wnioskodawcy, bez udziału innych zainteresowanych podmiotów (w szczególności bez udziału drugiej strony procesu, który toczył się przed sądem zagranicznym, ewentualnie obu stron tego procesu, jeśli wniosek o uznanie zagranicznego orzeczenia zgłosiła osoba trzecia).