Potrącenie wynagrodzenia z umowy zlecenia

ODPOWIEDŹ

Wynagrodzenie otrzymywane z tytułu umów cywilnoprawnych nie jest wynagrodzeniem w rozumieniu przepisów kodeksu pracy. W związku z tym nie podlega ochronie jak wynagrodzenie za pracę. Potrąceniu podlega cała kwota wypłacana z tytułu umowy zlecenia i innych umów cywilnoprawnych, jeżeli komornik nie postanowił inaczej. Jeżeli jednak umowa zlecenia jest jedynym źródłem dochodu zleceniobiorcy i jest to świadczenie powtarzające się, wówczas potrąceniu podlegają kwoty w wysokości wskazanej w Kodeksie pracy.

WYJAŚNIENIE

Zanim zaczną Państwo dokonywać potrąceń na rzecz komornika, przede wszystkim muszą Państwo ustalić, czy otrzymane postanowienie o zajęciu komorniczym jest prawidłowe. Jeżeli postanowienie dotyczy „zajęcia wynagrodzenia za pracę”, powinni Państwo niezwłocznie powiadomić organ egzekucyjny (komornika) o tym, że osoba, której sprawa dotyczy, nie jest Państwa pracownikiem, lecz zleceniobiorcą. Wówczas komornik będzie zobowiązany do wydania postanowienia „o zajęciu wierzytelności”. Dopiero na tej podstawie mają Państwo jako zleceniodawca prawo dokonywać potrąceń.

Co do zasady zajęcie wierzytelności umożliwia potrącanie pełnej kwoty (100%) wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia i innych umów cywilnoprawnych. Komornik może sam w postanowieniu określić, jaka kwota bądź jaka część wynagrodzenia ma być potrącana. Istnieją jednak szczególne okoliczności, kiedy do umowy cywilnoprawnej będą miały zastosowanie przepisy k.p. o ochronie wynagrodzenia za pracę. Wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia będzie podlegało takiej samej ochronie egzekucyjnej jak wynagrodzenie wynikające ze stosunku pracy w przypadku, gdy umowa zlecenia będzie miała charakter świadczenia powtarzającego się, tzn. zostanie zawarta na dłuższy czas, a wynagrodzenie będzie wypłacane w stałych okresach (np. miesięcznych) i jednocześnie umowa zlecenia będzie stanowić podstawowy dochód na utrzymanie zleceniobiorcy i jego rodziny (art. 833 § 2 k.p.c.). W piśmie skierowanym do komornika powinni Państwo podkreślić ten fakt i ustalić sposób postępowania w tym przypadku. Pracodawca jest jedynie wykonawcą postanowienia egzekucyjnego i musi postępować zgodnie otrzymanym postanowieniem.

Komornicy coraz częściej sami zastrzegają w postanowieniu ograniczenie potrącenia wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia lub innych wierzytelności do wysokości połowy lub w przypadku egzekucji alimentów 3/5 tego wynagrodzenia. Gdy jednak komornik wyda postanowienie o zajęciu całego wynagrodzenia, to mimo istnienia przesłanek chroniących wynagrodzenie zleceniobiorcy osobie tej pozostaje skierowanie skargi na czynności komornika do właściwego sądu rejonowego.

Z sytuacji opisanej w pytaniu nie wynika, czy dla Państwa zleceniobiorcy umowa zlecenia stanowi jedyne źródło utrzymania. Jeżeli tak jest, to powinni Państwo powiadomić o tym komornika uzasadniając, że zleceniobiorca spełnia wszystkie niezbędne warunki do ochrony jego wynagrodzenia przed egzekucją w pełnej wysokości. W takich okolicznościach, stosownie do przepisów kodeksu pracy, egzekucji podlega nie więcej niż 3/5 wynagrodzenia w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych i nie więcej niż połowa wynagrodzenia w razie egzekucji innych należności.

Przepisy k.p. w zakresie ochrony egzekucji wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia dotyczą jedynie wysokości potrącanych kwot, natomiast nie znajdą tu zastosowania przepisy dotyczące kwoty wolnej od potrąceń (art. 87¹ k.p.). Kodeks pracy określa tę kwotę jako kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. W umowach cywilnoprawnych ten wskaźnik nie może mieć zatem zastosowania, gdyż dotyczy on tylko umów wynikających ze stosunku pracy.

Rozstrzygając kwestię potrąceń komorniczych przy umowie zlecenia, należy pamiętać o przepisach kodeksu postępowania cywilnego dotyczących ograniczeń egzekucji. Zgodnie z k.p.c. nie podlegają egzekucji u dłużnika pobierającego periodyczną stałą płacę w kwocie, która odpowiada niepodlegającej egzekucji części płacy za czas do najbliższego terminu wypłaty. Natomiast egzekucji nie podlegają u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy - pieniądze niezbędne dla niego i jego rodziny na utrzymanie przez dwa tygodnie (art. 829 pkt 5 k.p.c.).

Ocena wysokości kwoty pieniężnej wolnej od zajęcia u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy należy do komornika. W przypadku osoby mającej stałe zatrudnienie należy obliczyć proporcje wynikające z okresu między dniem zajęcia a dniem kolejnej wypłaty (1/30 wynagrodzenia za każdy dzień).

Dorota Brzeszczak-Zagrodzka

PODSTAWA PRAWNA

• art. 829, art. 833 § 1-2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.),

• art. 87 § 1 pkt 2, § 3 pkt 2, art. 87¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).