Jak odliczyć podatek naliczony, rozpoczynając sprzedaż mieszaną

rada

W Pana sytuacji wskaźnik proporcji sprzedaży należy ustalić szacunkowo i wystąpić z wnioskiem do naczelnika urzędu skarbowego w celu jego uzgodnienia w formie protokołu.

uzasadnienie

Prowadzenie działalności zarówno uprawniającej, jak i nieuprawniającej do odliczenia VAT określane jest w literaturze nazwą „działalność mieszana”. Zasady odliczania podatku naliczonego dla tego rodzaju działalności określają regulacje art. 90 i 91 ustawy o VAT. Polega ona na tym, że każdy zakup należy przyporządkować do odpowiedniego rodzaju działalności, czyli w omawianej sytuacji odrębnie do działalności opodatkowanej i odrębnie do zwolnionej z VAT. W sytuacji gdy nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Proporcję odliczenia VAT ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu obu rodzajów działalności. Współczynnik proporcji odliczenia VAT w danym roku podatkowym określa się procentowo w stosunku rocznym, przyjmując osiągnięte obroty w roku poprzedzającym ten rok, i zaokrągla się go w górę do najbliższej liczby całkowitej (patrz str. 25).

Odrębne od przedstawionych powyżej zasady ustalenia współczynnika proporcji odnoszą się natomiast do podatników, w sytuacji gdy zaistnieje jedna z następujących sytuacji:

• w poprzednim roku podatkowym nie osiągnięto obrotu z tytułu sprzedaży mieszanej,

• uzyskany obrót z tytułu sprzedaży mieszanej nie przekroczył w poprzednim roku 30 000 zł,

• podatnik uznaje, że kwota obrotu za ubiegły rok jest niereprezentatywna w odniesieniu do proporcjonalnego odliczania VAT w trakcie obecnego roku.

W powyższych przypadkach do odliczania kwoty VAT naliczonego przyjmuje się wskaźnik proporcji ustalony na poziomie szacunkowym, według przewidywanego poziomu sprzedaży opodatkowanej i zwolnionej. Wysokość tego wskaźnika wymaga jednak uzgodnienia z naczelnikiem urzędu skarbowego w formie protokołu. W tym celu należy wystąpić do organu z wnioskiem, przedstawiając w nim swoją prognozę przedmiotowej sprzedaży z przekonującym uzasadnieniem. Po rozpatrzeniu wniosku naczelnik urzędu skarbowego powinien sporządzić protokół, w którym ustali szacunkowy współczynnik sprzedaży do określenia podatku naliczonego podlegającego odliczeniu. Należy go wówczas stosować do wydatków poniesionych w trakcie roku.

Obowiązująca regulacja art. 90 ust. 10 ustawy uprawnia do obniżenia kwoty podatku należnego o całą wartość podatku naliczonego, w sytuacji gdy wyliczona w powyższy sposób proporcja sprzedaży przekraczała 98%. Jeśli natomiast proporcja ta wyniosła 2% lub mniej - odliczenie VAT naliczonego od wydatków związanych z działalnością mieszaną w ogóle nie przysługuje.

Jak wynika z kolejnego projektu ustawy zmieniającej, od 1 lutego 2011 r. na podstawie wprowadzonej nowelizacji powyższa zasada odliczania VAT zostanie usunięta ze względu na niezgodność polskich przepisów z regulacjami unijnymi, a w jej miejsce zostanie wprowadzona nowa zasada tego odliczenia. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 90 ust. 10 ustawy, w sytuacji gdy udział sprzedaży uprawniającej do odliczania VAT w sprzedaży ogółem przekroczy 98%, podatnik ma prawo do odliczenia całej kwoty podatku naliczonego od zakupów związanych z działalnością mieszaną, jeśli wynikająca z zastosowania proporcji kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu w skali roku będzie mniejsza niż 500 zł. W przeciwnym wypadku musi stosować przy odliczaniu VAT współczynnik proporcji.

PRZYKŁAD

Załóżmy, że rozpocznie Pan wykonywanie czynności opodatkowanych i zwolnionych od 1 stycznia 2011 r. Ustalony szacunkowy współczynnik sprzedaży (uzgodniony protokołem z naczelnikiem urzędu skarbowego) stanowi 99%, co oznacza, że pozostała część obrotu w proporcji 1% dotyczy sprzedaży zwolnionej. Według obecnie obowiązujących przepisów może Pan odliczać 100% VAT. Zgodnie z projektowanymi zmianami w celu ustalenia możliwości odliczenia całego podatku naliczonego będzie Pan musiał ustalić, jaką kwotę podatku naliczonego w skali całego 2011 r. stanowić będzie podatek naliczony związany ze sprzedażą zwolnioną. Jeżeli według Pana szacunku będzie to kwota niższa niż 500 zł, będzie Pan uprawniony do odliczenia całej kwoty podatku naliczonego. Jeśli kwota tego odliczenia będzie równa lub wyższa od kwoty 500 zł, powinien Pan odliczać VAT według ustalonego współczynnika proporcji. Załóżmy, że za styczeń cała wartość podatku naliczonego związana z działalnością mieszaną wyniesie 5680 zł. Kwotę podatku naliczonego podlegającego odliczeniu wyliczy Pan w następujący sposób:

5680 x 99% = 5623 zł. Kwota podatku naliczonego w pozostałej części, tj. 57 zł, nie będzie podlegała odliczeniu.

Gdy współczynnik sprzedaży będzie niższy lub równy 2%, podatnik będzie miał prawo wyboru - albo odliczać podatek według proporcji, albo uznać, że proporcja wynosi 0%, i zrezygnować z odliczenia VAT.

Reasumując, ponieważ rozpoczyna Pan działalność mieszaną i w poprzednim roku podatkowym nie osiągnął Pan obrotu z tytułu jej sprzedaży, współczynnik proporcji ustala Pan szacunkowo, według prognozy uzgodnionej z naczelnikiem urzędu skarbowego.

Jeżeli współczynnik proporcji przekracza 98%, uprawniony jest Pan do odliczania całej kwoty podatku naliczonego.

Ministerstwo Finansów przygotowało kolejny projekt zmian w ustawie o VAT, które mają obowiązywać od 1 lutego 2011 r. i przewidują zmiany w omawianym zakresie. Jednak projekt nie trafił jeszcze do Sejmu. Po zmianie odliczenie pełnej kwoty podatku naliczonego będzie możliwe tylko wówczas, gdy współczynnik proporcji sprzedaży opodatkowanej przekracza 98% i jednocześnie całkowita kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu w skali roku (tj. przyporządkowana do sprzedaży zwolnionej) będzie mniejsza niż 500 zł. W przeciwnym wypadku odliczenie VAT będzie możliwe według proporcji.

• art. 86 ust. 1, art. 90 i 91 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. 238, poz. 1578

Anna Potocka

ekspert w zakresie VAT