Kategorie

Czy karę umowną za opóźnienie wykonania usługi można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów

inforCMS
Jesteśmy firmą remontowo-budowlaną. Jeden z inwestorów przy zapłacie faktury za usługi potrącił nam karę umowną za nieterminowe wykonanie robót. Opóźnienie to powstało z winy dostawcy materiałów, które miały być zainstalowane dla tego inwestora. Czy i kiedy taką karę mogę zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów? Jeżeli tak, to proszę o schemat ewidencji.

rada

Tak, mogą Państwo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu taką karę umowną za niezawinione przez siebie opóźnienie w wykonaniu usługi. Organy podatkowe z reguły na to pozwalają. Trzeba jednak wiedzieć, że niektóre orzeczenia sądów administracyjnych świadczą niestety o odmiennej interpretacji art. 16 ust. 1 pkt 22 updop.

uzasadnienie

Kara umowna to sposób zabezpieczenia prawidłowej realizacji umowy. Ma ona na celu ułatwienie w dochodzeniu naprawienia ewentualnej szkody. Kwestie prawne dotyczące nakładania kar umownych regulują art. 483-485 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tymi przepisami kara umowna jest rodzajem sankcji cywilnoprawnej zastrzeżonej w umowie na wypadek szkód powstałych w wyniku niewłaściwego wykonania umowy. W przypadku zastrzeżenia kary umownej naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego następuje przez zapłatę określonej sumy.

Kara umowna jako koszt

W przepisach podatku dochodowego niektóre kary umowne zostały wyłączone z kosztów uzyskania przychodów. Nie są mianowicie kosztem kary umowne z tytułu:

• wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług, oraz

• zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad, albo

• zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług (art. 16 ust. 1 pkt 22 updop).

Kara umowna z tytułu nieterminowego wykonania usługi lub dostawy nie została wymieniona jako jedna z kategorii kar umownych wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów. Tym samym wydatki ponoszone w związku z zapłatą kary umownej za nieterminową realizację dostawy lub usługi można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Także organy podatkowe podzielają stanowisko, że kara umowna za opóźnienie wykonania usługi lub dostawy może być kosztem podatkowym.

Kontrowersyjna interpretacja NSA

Niestety, sądy administracyjne uważają czasem inaczej. Przykładem jest wyrok NSA z 15 maja 2008 r. (sygn. akt II FSK 463/07). W powołanym wyroku NSA, analizując art. 16 ust. 1 pkt 22 updop, stwierdził bowiem, że:

(...) nie tylko pojęcie „odszkodowania”, ale również zwrot „kar umownych” odnosi się zarówno do:

- wad dostarczonych towarów, jak też

- zwłoki w wykonaniu usługi.

Dlatego też, dokonując wykładni językowej omawianej regulacji, należy stwierdzić, że nie należy uważać za koszty uzyskania przychodów także kar umownych z tytułu zwłoki w wykonaniu usługi.

Reklama

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w tym wyroku celem ustawodawcy było wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wszelkich „rekompensat”, których podstawą wypłacania było udowodnione zawinienie przez kontrahenta umowy.

Jednak to orzeczenie NSA trzeba uznać za nietrafne. Najlepszym dowodem jest to, że zazwyczaj profiskalnie nastawione organy podatkowe w tej sytuacji zajmują korzystne dla podatników stanowisko.

Również eksperci podatkowi uważają, że w kontekście art. 16 ust. 1 pkt 22 updop to wadliwość (towaru lub usługi) jest w tym przypadku podstawową przyczyną wyłączenia kar umownych i odszkodowań z kosztów podatkowych. Jeżeli tej wadliwości nie ma, a jest samo opóźnienie w realizacji usługi czy dostawy, nie ma przeszkód do zaliczenia zapłaconej kary umownej do kosztów uzyskania przychodów. Tym bardziej jeżeli jest to opóźnienie niezawinione przez podatnika.

Reklama

Warto bowiem dodać, że organy podatkowe często uzależniają zaliczenie takiej kary umownej (za opóźnienie) do kosztów jeszcze od tego, aby opóźnienie nie było przez podatnika zawinione. Tak np. stwierdzono w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 4 maja 2009 r. (nr IBP-BI/2/423-190/09/MO):

(...) w sytuacji gdy konieczność zapłaty kary umownej w związku z nieterminowym wykonaniem dostawy jest związana z uzyskiwanymi przez Wnioskodawcę przychodami w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jak również okoliczności będące przyczyną poniesienia wydatku nie są przez niego zawinione, to wówczas wydatek poniesiony na uregulowanie kary będzie dla niego stanowił koszt uzyskania przychodów w momencie jego poniesienia.

Takie podejście organów podatkowych należy jednak uznać za zbyt restrykcyjne. Tym bardziej że nie znajduje podstawy prawnej w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Kiedy zaliczyć karę umowną do kosztów

W praktyce kary umowne uznawane są najczęściej za koszty pośrednio związane z uzyskiwaniem przychodu. Koszty pośrednie na podstawie art. 15 ust. 4d updop są potrącalne w dacie ich poniesienia.

Zatem w sytuacji opisanej w pytaniu kara umowna zapłacona przez firmę remontowo-budowlaną powinna być, co do zasady, zaliczona do kosztów uzyskania przychodów w miesiącu poniesienia tego kosztu.

Warto pamiętać, że za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień, w którym ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, w którym ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów (art. 15 ust. 4e updop). Tym samym ujęcie w księgach rachunkowych (zaksięgowanie) kosztu na określony dzień decyduje o dacie i sposobie rozliczenia wydatku jako kosztu podatkowego.

Jeżeli jednak realizowany przez firmę remontowo-budowlaną kontrakt (a zatem i kara umowna):

• dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a

• nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego,

w takim przypadku zapłaconą karę umowną trzeba zaliczyć do kosztów podatkowych proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.

Warto też zauważyć, że organy podatkowe uznają czasem taką karę umowną za bezpośrednio związaną z przychodem. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 22 kwietnia 2009 r. (nr IPPB3/423-248/09-4/KK) stwierdził, że:

Kara umowna winna być poniesiona w celu osiągnięcia przychodu albo w celu zabezpieczenia bądź zachowania źródła przychodów. W ocenie Organu wydatek poniesiony na wypłatę kary wiąże się z osiągnięciem przychodu. Zapłata kary dotyczy dostawy, która ostatecznie doszła do skutku i przyniosła podatnikowi przychód. Kara umowna wypłacona przez Spółkę zleceniodawcy stanowi zatem koszt podatkowy.

Więcej argumentów przemawia jednak za zaliczeniem kar umownych do kosztów pośrednich i taką kwalifikację rekomendujemy. Zapłata kary umownej nie warunkuje uzyskania przychodu, zwłaszcza jeżeli karę potrąca się z należnego wynagrodzenia. Brak zapłaty kary umownej powoduje jedynie określone roszczenie uprawnionego podmiotu (np. inwestora). Jednak podmiot ten nadal jest zobowiązany zapłacić wynagrodzenie (przychód) za realizację kontraktu, choćby ten kontrakt był wykonany z opóźnieniem.

Ewidencja w księgach rachunkowych

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. g) ustawy o rachunkowości kary, jako koszty związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki, ujmuje się w księgach rachunkowych na koncie pozostałych kosztów operacyjnych.

PRZYKŁAD

1. Firma remontowo-budowlana otrzymała od jednego z inwestorów notę księgową stwierdzającą obciążenie karą umowną za nieterminowe wykonanie robót na kwotę 10 000 zł.

Ewidencja księgowa noty w księgach rachunkowych firmy remontowo-budowlanej

Wn (konto zespołu „7”, np. 761) „Pozostałe koszty operacyjne” 10 000 zł

Ma (konto zespołu „2”, np. 249) „Pozostałe rozrachunki” 10 000 zł

2. Firma remontowo-budowlana wystawiła inwestorowi fakturę VAT za usługi remontowe na kwotę brutto 122 000 zł (100 000 kwota netto + 22 000 kwota VAT).

Ewidencja księgowa faktury VAT

Wn (konto zespołu „2”, np. 200) „Rozrachunki z odbiorcami” 122 000 zł

Ma (konto zespołu „2”, np. 221) „Rozrachunki z tytułu VAT”; w analityce: „Podatek należny” 22 000 zł

Ma (konto zespołu „7”, np. 701) „Przychody z tytułu usług remontowych” 100 000 zł

3. Inwestor wpłacił firmie remontowo-budowlanej na rachunek bankowy kwotę 112 000 zł z tytułu faktury VAT za wykonane usługi remontowe, składając jednocześnie oświadczenie o dokonaniu potrącenia na kwotę 10 000 zł z tytułu kary umownej za nieterminowe wykonanie robót (122 000 - 10 000).

Ewidencja wpłaty na rachunek bankowy

Wn (konto zespołu „1”, np. 130) „Rachunek bankowy” 112 000 zł

Ma (konto zespołu „2”, np. 200) „Rozrachunki z odbiorcami” 112 000 zł

Ewidencja faktycznie dokonanej kompensaty

Wn (konto zespołu „2”, np. 249) „Pozostałe rozrachunki” 10 000 zł

Ma (konto zespołu „2”, np. 200) „Rozrachunki z odbiorcami” 10 000 zł

• art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 57, poz. 352

• art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. g) ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 47, poz. 278

Paweł Huczko

konsultant podatkowy

 

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Kasy fiskalne 2021
Kasy fiskalne 2021
Tylko teraz
Źródło: Monitor Księgowego
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    30 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Test: Peugeot 508 SW PSE, czyli francuskie AMG w akcji

    Test: Peugeot 508 PSE, czyli napęd na cztery koła, 360 koni mechanicznych i hybryda plug-in. W skrócie francuskie AMG spisało się na medal.

    Ile lat wstecz sprawdza UFG?

    Ile lat wstecz sprawdza UFG? Czyli za ile lat kierowca może otrzymać karę za brak ubezpieczenia OC? Postanowiliśmy to sprawdzić.

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego?

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego? Jest kilka zasad, o których kierowca powinien pamiętać podczas zdarzenia drogowego. Dziś je przypomnimy.

    30% Club Poland: „Różnorodność we władzach to wymierne korzyści spółki” [PODCAST]

    Dane dowodzą, że zróżnicowane zespoły są bardziej efektywne. Ale czy faktycznie tak jest? Czy firma, która w swojej strategii stawia na różnorodność może liczyć na wymierne korzyści?

    Bezpieczny zakup samochodu używanego: co oznacza?

    Bezpieczny zakup samochodu używanego nie zawsze jest łatwy. Szczególnie że sprzedający ukrywają informacje, a kupujący mają ograniczone zaufanie.

    Wyższe grzywny za wykroczenia drogowe

    Podwyższenie maksymalnej wysokości grzywny za wykroczenia drogowe do 30 tys. zł zakłada projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, przyjęty przez rząd.

    Ceny mieszkań w Europie rosną szybciej niż w Polsce

    Ceny mieszkań w Europie. Ceny mieszkań oderwały się od fundamentów? Szybciej w Europie niż w Polsce – sugerują dane Eurostatu. W Polsce przez ostatnie lata ceny rosły tylko trochę szybciej niż dochody ludności. W państwach Europy Zachodniej dynamika była nawet kilkukrotnie wyższa.

    Wynajem domów w Polsce

    Wynajem domów. Wynajem domów w Polsce stanowi około 3% - 5% rynku najmu, ale jest ciekawym rozwiązaniem. Osoby zastanawiające się nad wynajmem większego mieszkania, powinny wziąć pod uwagę również dom, bo stawki czynszów za 1 mkw. są konkurencyjne. Na popularność wynajmu domów w innych krajach wpływa m.in. udział budynków jednorodzinnych w zasobie mieszkaniowym i wskaźnik urbanizacji.

    Studencie - nie daj się oszukać. Jak bezpiecznie wynająć mieszkanie, gdy sezon w pełni

    Wynajem mieszkania - studenci. Okres wakacji aż do września to typowy sezon najmu. Wiele osób stara się zaplanować na ten czas zmianę miejsca zamieszkania. Jest zazwyczaj trochę więcej wolnego, łatwiej o urlop w pracy, jest też korzystniej ze względu na zmianę szkoły dla dzieci. Równocześnie w tym samym czasie na rynku pojawiają się osoby studiujące. Młodzież rozpoczynająca studia w nowym mieście, studenci wyższych lat zmieniają lokum. Kwestie towarzyskie, uczuciowe czy chęć uzyskania większego komfortu - to najczęstsze przyczyny zmiany kwatery przez studentów.

    Kiedy warto prowadzić działalność w formie prostej spółki akcyjnej

    Od 1 lipca 2021 r. przedsiębiorcy mogą zacząć korzystać z nowej formy prowadzenia działalności, jaką jest prosta spółka akcyjna (PSA). W opracowaniu przedstawiamy, dla jakich przedsiębiorców taka forma prowadzenia działalności może być korzystna.

    Najpopularniejsze rodzaje napędów [NOWE DANE]

    Stowarzyszenie ACEA opublikowało najświeższe dane na temat najpopularniejszych rodzajów napędów. Jakie samochody wybierają kierowcy w Polsce?

    Ekspres kapsułkowy czy ciśnieniowy – który i dla kogo sprawdzi się lepiej?

    Ostatnimi czasy picie kawy przeniosło się z kawiarni pod strzechy. Nic dziwnego więc, że wiele osób stoi przed niezwykle trudnym wyborem – jaki ekspres do domu wybrać? Wśród wielu firm i modeli łatwo się zagubić. Jednak nie obawiajcie się! Odpowiadając na kilka prostych pytań, możemy łatwo stwierdzić, jaki ekspres będzie dla nas odpowiedni.

    Firmy szukają nowych pracowników

    Firmy szukają coraz więcej nowych pracowników. Liczba ofert pracy w urzędach pracy rośnie. Jakie są przyczyny?

    Dostępność infrastruktury miejskiej dla niepełnosprawnych - raport NIK

    Dostępność infrastruktury miejskiej dla niepełnosprawnych. Z przeprowadzonej przez Delegaturę Najwyższej Izby Kontroli w Gdańsku kontroli wynika, że miasta Gdynia, Kartuzy i Tczew inwestowały w infrastrukturę miejską, jednak nie w pełni zapewniły dostęp do niej osobom z utrudnionym poruszaniem się. Analizowały potrzeby i konsultowały je z mieszkańcami, jednak nie potrafiły egzekwować właściwych rekomendacji. Każda ze zbadanych przez NIK inwestycji miała jakąś przeszkodę, utrudniającą samodzielne przemieszczanie się po mieście.

    Ilu Polaków mieszka w domach jednorodzinnych a ilu w blokach?

    Dom jednorodzinny a mieszkanie w bloku. Marzenia o wyprowadzce z bloku do domu nie są w Polsce nowością. Już dziś w domach jednorodzinnych mieszka 55% rodaków – wynika z danych Eurostatu. Problem w tym, aby decyzję o wyprowadzce podjąć świadomie.

    Nie tylko negatywne skutki pandemii? [BADANIE]

    Według co czwartego Polaka pandemia przyniosła tyle samo następstw pozytywnych, co negatywnych. Tak wynika z badania zrealizowanego dla Rejestru Dłużników BIG InforMonitor.

    Kooperatywy mieszkaniowe - projekt ustawy w konsultacjach

    Kooperatywy mieszkaniowe. Projekt ustawy regulujący tworzenie kooperatyw mieszkaniowych zamieszczono 22 lipca 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do konsultacji publicznych. Jego celem jest upowszechnienie kooperatyw mieszkaniowych, a przez to zwiększenie dostępności mieszkań. W projekcie zrezygnowano niestety z propozycji ulgi podatkowej dla członków kooperatywy mieszkaniowej.

    Mieszkanie Plus znów w ogniu politycznego sporu. Co to oznacza dla najemców?

    Mieszkanie Plus - Koalicja Obywatelska domaga się zwiększenia ochrony najemców programu. Jednak objęci nią byliby także najemcy mieszkań oferowanych przez prywatne firmy i fundusze. Istnieje ryzyko, że więcej by na tym stracili niż zyskali.

    Jakie są długi spółek giełdowych w 2021 r.?

    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż zmniejszyło się zadłużenie spółek notowanych na giełdzie. Ile wynosi obecnie?

    Branża opakowań rośnie dzięki e-commerce [BADANIE]

    Pomimo wzrostu cen surowców branża opakowań rośnie w rekordowym tempie. Ważnym impulsem rozwoju pozostaje e-commerce.

    Społeczne agencje najmu od 23 lipca. Kto i jak może skorzystać z SAN?

    Społeczne agencje najmu. 23 lipca 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dzięki nowym przepisom mogą już powstawać społeczne agencje najmu (SAN) – podmioty pośredniczące między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. Kto i jak może skorzystać na działalności SAN?

    Ważny termin dla najemców centrów handlowych

    Covidowe prolongaty umów najmu można anulować tylko do 6 sierpnia 2021 r. Co z najemcami, którzy płacili czynsze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze na inwestycję? Z jakich programów korzystają Polacy? Czy fotowoltaika to oszczedności?

    Jak firmy MŚP oceniają wpływ pandemii na ich branże? [BADANIE]

    Co czwarta firma MŚP uważa, że pandemia pomoże rozwinąć ich branżę, a w produkcji – co druga. Tak wynika z 8. edycji Barometru COVID-19, realizowanego przez EFL.

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku – rekordowe 6 miesięcy

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku. Pierwsze półrocze 2021 roku było dla deweloperów najlepszym półroczem w historii. Notują oni rekordową sprzedaż i budują najwięcej mieszkań. Potężny popyt na mieszkania powoduje, że chociaż deweloperzy budują najwięcej w historii, to i tak ceny mieszkań idą w górę. Bardzo prawdopodobne, że deweloperów czeka najlepszy rok w historii.