Leasing samochodu a VAT

Przed 1 maja 2004 r. przedsiębiorcom wykorzystującym samochody na podstawie umów leasingu do prowadzenia działalności opodatkowanej VAT przysługiwało pełne prawo do odliczenia podatku, pod warunkiem że:

• samochód miał status samochodu ciężarowego (tj. homologację potwierdzającą taki status),

• dopuszczalna ładowność auta przekraczała 500 kg.

VAT wg Lisaka

Od maja 2004 r. wprowadzono tzw. wzór Lisaka, zgodnie z którym pełne odliczenie podatku VAT przysługiwało jedynie nabywcom i korzystającym z samochodów, których dopuszczalna ładowność określona w dowodzie rejestracyjnym przewyższała dopuszczalną ładowność określoną z zastosowaniem przedmiotowego wzoru. W ramach ochrony praw nabytych przez korzystających, którzy zawarli umowy leasingu jeszcze przed 1.05.2004 r. i którym od leasingowanych samochodów przysługiwało pełne prawo do odliczenia VAT, nowa ustawa przewidziała możliwość kontynuacji pełnego odliczenia VAT od poszczególnych rat leasingowych.

VAT od masy całkowitej

W wyniku kolejnej nowelizacji możliwości pełnego odliczenia podatku VAT od leasingowanych samochodów jeszcze bardziej się ograniczyły. Odliczenie podatku VAT oparte zostało na dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu. W przypadku wykorzystywania na podstawie umowy leasingu samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t odliczeniu podlega 60% kwoty podatku naliczonego od każdej raty leasingowej lub innych płatności wynikających z umowy. Suma podatku odliczonego przez leasingodawcę w całym okresie użytkowania auta nie może jednak przekroczyć łącznie 6000 zł. Tak więc otrzymując faktury dokumentujące poszczególne raty leasingowe, przedsiębiorca odlicza 60% VAT z każdej faktury, dbając jednak, żeby suma odliczeń dla jednego samochodu nie przekroczyła wspomnianej kwoty.

Ograniczenie nie dotyczy określonych kategorii pojazdów, w tym:

• pojazdów mających jeden rząd siedzeń, oddzielony od części bagażowej ścianą lub trwałą przegrodą;

• pojazdów samochodowych mających więcej niż jeden rząd siedzeń, które oddzielone są od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą i u których długość części przeznaczonej do przewozu ładunków przekracza 50% długości pojazdu;

• pojazdów samochodowych, które mają odkrytą część bagażową, oraz pojazdów, które posiadają kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazd;

• pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób, łącznie z kierowcą.

Spełnienie tych warunków musi potwierdzić dodatkowe badanie auta przez stację diagnostyczną. Takie zaświadczenie musi być dostarczone przez podatnika właściwemu urzędowi skarbowemu w terminie 14 dni od jego otrzymania - termin ten traktowany jest jako instrukcyjny, tzn. jego niezachowanie nie powoduje w praktyce utraty prawa do pełnego odliczenia podatku VAT. Prawo takie podatnik traci jednak całkowicie, jeśli uzyskane zaświadczenie zawiera dane niezgodne ze stanem faktycznym, tj. jeśli de facto samochód nie spełnia powyższych wymagań.

Pełne odliczenie podatku naliczonego VAT z tytułu nabycia samochodów przysługuje również podatnikom, których przedmiotem działalności jest:

• odprzedaż tych samochodów lub

• oddanie w odpłatne używanie tych samochodów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze, jeśli samochody te są przeznaczone wyłącznie do wykorzystania na te cele przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy.

W każdym innym przypadku, tj. przy nabyciu najmie, dzierżawie lub leasingu samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych, których dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 t, podatnikom VAT przysługuje prawo do odliczenia wyłącznie 60% podatku naliczonego, nie więcej niż łącznie 6000 zł.

Przepisy przejściowe

Ponieważ wprowadzone zmiany powodowały dalsze zawężenie możliwości odliczania VAT od użytkowanych samochodów, przewidziano przepisy przejściowe dla już zawartych umów leasingu, najmu i dzierżawy:

• w przypadku samochodów wykorzystywanych na podstawie umów zawartych przed 1.6.2005 r. podatnicy zachowali prawo do odliczenia podatku naliczonego w takim zakresie, w jakim wynikało to z przepisów ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie nowelizacji;

• - w przypadku samochodów wykorzystywanych na podstawie umów zawartych przed 1.6.2005 r., w stosunku do których podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia pełnej kwoty VAT, podatnicy zachowali prawo do odliczenia pełnej kwoty podatku, pod warunkiem że umowy te zostały zarejestrowane we właściwym urzędzie skarbowym do 15.06.2005 r. i nie zmieniły się po 1.6.2005 r.

Powyższe przepisy są podstawą do rozróżnienia kilku rodzajów skutków podatkowych, jakie zaistniały po stronie leasingobiorców w zależności od tego, kiedy zawarte zostały przez nich umowy leasingu i jakich samochodów umowy te dotyczyły:

• Umowy leasingu zawarte przed 1.06.2005 r. dotyczące samochodów, od których przedsiębiorcy przysługiwało prawo do odliczenia 50%, nie więcej niż 5000 zł VAT, nie zostały automatycznie objęte nowym, bardziej korzystnym reżimem obowiązującym od 22.08.2005 r., zakładającym możliwość odliczenia 60% kwoty podatku, nie więcej niż 6000 zł.

• W przypadku samochodów osobowych oraz samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t, z zasad przewidujących możliwość odliczenia 60% kwoty podatku, nie więcej niż 6000 zł, skorzystać mogli od 22.08. 2005 r. ci, którzy zawarli umowy leasingu po 1.06.2005 r.

• Jeśli chodzi o umowy zawarte przed 1.06.2005 r., które dotyczyły samochodów pozwalających na pełne odliczenia podatku VAT (tj. dotyczyły samochodów spełniających tzw. wzór Lisaka), leasingobiorcy zachowali pełne prawo do odliczenia VAT od poszczególnych rat, pod warunkiem że zawarte przez nich umowy się nie zmieniły po wejściu w życie nowelizacji (tj. po 1.6.2005 r.) i zostały zarejestrowane we właściwym urzędzie skarbowym do 15.6.2005 r. Przepis ten odnosił się wyłącznie do samochodów, w stosunku do których podatnikom przysługiwało, zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy o VAT, pełne prawo do odliczenia podatku, tj. do umów zawartych już po 1 maja 2004 r., ale dotyczących samochodów spełniających tzw. wzór Lisaka. Nie była więc wymagana ponowna rejestracja tych umów leasingu, które dotyczyły tzw. samochodów „z kratką”, jeśli były zawarte jeszcze przed 1.05.2004 r. i zarejestrowane zostały w urzędach skarbowych przed 14.05.2004 r.

• W przypadku umów leasingu zawartych po 1.06.2005 r., a dotyczących samochodów nie spełniających tzw. wzoru Lisaka, do 22.08.2005 r. przedsiębiorcom przysługiwało prawo do odliczenia 50% kwoty podatku naliczonego od poszczególnych rat leasingowych, nie więcej niż łącznie 5000 zł. Natomiast od 22.08.2005 r., jeśli dopuszczalna masa całkowita auta nie przekraczała 3,5 tony, leasingobiorcy automatycznie uzyskali prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od poszczególnych rat leasingowych w wysokości 60%, nie więcej niż 6000 zł. W przypadku samochodów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t oraz w odniesieniu do samochodów specyficznie określonych w ustawie o VAT (np. samochodów typu pick-up) podatnikom przysługuje prawo do odliczenia pełnej kwoty VAT od poszczególnych rat leasingowych.

Oprac. K.W.