Czy po likwidacji działalności przez podatnika istnieje możliwość zwrotu VAT na jego osobisty rachunek bankowy

rada

Urzędy skarbowe dokonują zwrotu VAT tylko wtedy, gdy podatnik przed złożeniem ostatniej deklaracji nie wyrejestrował się i przysługuje mu jeszcze kwota VAT do zwrotu oraz posiada rachunek bankowy wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym (lub aktualizacyjnym).

uzasadnienie

W przypadku gdy w rozliczeniu podatku za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy, kwota podatku naliczonego jest wyższa od kwoty podatku należnego, podatnikowi przysługuje prawo zwrotu z urzędu skarbowego różnicy podatku.

Podatnik likwidujący działalność gospodarczą może się również ubiegać o zwrot bezpośredni. Szczegółową regulację opodatkowania przy likwidacji działalności zawiera art. 14 ustawy o podatku od towarów i usług.

Należy stwierdzić, że jeżeli podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT zaprzestał wykonywania czynności podlegającej opodatkowaniu, jest obowiązany zgłosić zaprzestanie działalności naczelnikowi urzędu skarbowego; zgłoszenie to stanowi dla naczelnika urzędu skarbowego podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru podatników VAT.

Zgodnie za art. 87 ust. 2 ustawy o VAT zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju, wskazanym w zgłoszeniu identyfikacyjnym.

Podatek od towarów i usług jest sformalizowanym podatkiem. Przepisy ustawy o VAT nie przewidują możliwości dokonywania zwrotu różnicy podatku w innej formie niż ta, o której mowa powyżej. Zatem nie jest możliwe otrzymanie zwrotu VAT np. gotówką wypłaconą w kasie urzędu skarbowego czy też na rachunek bankowy, który nie został wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym.

WAŻNE!

Zwrot VAT podatnikowi zostaje dokonany tylko na rachunek bankowy, który został przez niego wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym.

Jeśli podatnik wskazał w zgłoszeniu identyfikacyjnym rachunek osobisty, to urząd skarbowy może dokonać zwrotu VAT na ten rachunek. Należy jednak wskazać na istnienie rozbieżnych interpretacji w tym zakresie. Niektórzy uważają, że zwrot VAT może być dokonany tylko na konto związane z prowadzoną działalnością, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym. W porównaniu do stanu prawnego obowiązującego do końca kwietnia 2004 r. obecne przepisy są korzystniejsze dla podatników likwidujących działalność gospodarczą.

Warto wiedzieć, że jeżeli w rozliczeniu podatku za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy będący następstwem dokonanego spisu, kwota podatku naliczonego jest wyższa od kwoty podatku należnego, podatnikowi przysługuje prawo zwrotu z urzędu skarbowego różnicy podatku.

Natomiast przepisy starej ustawy o VAT dopuszczały możliwość odliczenia podatku naliczonego nad należnym w przypadku likwidacji działalności, ale tylko do wysokości kwoty podatku należnego. Obecnie, w sytuacji gdy kwota podatku naliczonego jest wyższa od kwoty podatku należnego z tytułu remanentu likwidacyjnego, podatnikowi przysługuje prawo zwrotu różnicy podatku.

Podatnik może skorzystać z regulacji polegającej na zaliczeniu zwrotu na poczet innych zobowiązań podatkowych. Zaliczenie to, zgodnie z § 76b Ordynacji podatkowej, następuje z dniem złożenia deklaracji.Oznacza, to że podatnik nie musi długo czekać na zwrot, co przy likwidacji działalności jest bardzo ważne, gdyż może wtedy wyrejestrować działalność gospodarczą i zlikwidować konto związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Natomiast z art. 88 ust. 4 ustawy wynika, iż obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 20 (podmioty, które dokonują wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu). Można by więc stwierdzić, iż podatnicy wykreśleni z rejestru nie mają prawa do rozliczenia podatku naliczonego.

Takie stanowisko zajmowały dotychczas organy podatkowe, uzasadniając, iż w momencie, gdy dokonywany jest zwrot, podmiot nie jest już zarejestrowanym podatnikiem VAT.

Trzeba jednak zwrócić uwagę na fakt, że w dniu, w którym podatnik składał deklarację, był jeszcze podatnikiem VAT i w świetle prawa miał możliwość, a nawet obowiązek złożenia deklaracji podatkowej i rozliczenia podatku naliczonego.

Orzecznictwo sądowe w tej kwestii też jest rozbieżne, dlatego też z ostrożności część podatników przesuwa w czasie złożenie druku VAT-Z po to, aby informacja o likwidacji działalności dotarła do urzędu dopiero po otrzymaniu przez podatnika zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

WAŻNE!

W świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zaprzestanie wykonywania czynności opodatkowanych nie oznacza utraty statusu podatnika.

W tym miejscu warto się odwołać do orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 (I/S Fini H), dotyczącego duńskiej Spółki Fini H, która prowadziła restaurację w wynajmowanym lokalu. Umowa najmu została zawarta na okres 10 lat, bez możliwości jej wcześniejszego wypowiedzenia.

W połowie okresu najmu restauracja została zamknięta, a lokal nie był wykorzystywany do innej działalności gospodarczej. Władze skarbowe uznały, że spółka utraciła status podatnika ze względu na brak działalności gospodarczej, a tym samym nie przysługuje jej prawo do odliczenia VAT. Rozstrzygając spór, Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, iż zaprzestanie wykonywania czynności opodatkowanych nie oznacza utraty statusu podatnika, a tym samym prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli istnieje bezpośredni i natychmiastowy związek dokonanych zakupów z działalnością opodatkowaną, dla celów których spółka podpisała umowę.

Przytoczony powyżej wyrok ETS daje podatnikom VAT argumentację do egzekwowania prawa do odliczenia (nawet zwrotu bezpośredniego) również w sytuacji zaprzestania działalności gospodarczej.

• art. 14 ust. 5, art. 87 ust. 2, art. 88 ust. 4 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 192, poz. 1382

Krystyna Dziedzic

ekspert w zakresie VAT