Jakie są obowiązki rozliczeniowe i płatnicze przedsiębiorcy wobec ZUS?

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i zatrudniająca przy tej działalności inne osoby, a więc opłacająca składki nie tylko na własne ubezpieczenia, rozlicza składki i/lub wypłacone świadczenia, sporządzając i przekazując do ZUS, za wszystkie zgłoszone do ubezpieczeń osoby, w tym za siebie:

• odpowiednie imienne raporty miesięczne: składkowe – ZUS RCA (imienny raport miesięczny o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach) lub ZUS RZA (raport imienny o należnych składkach na ubezpieczenie zdrowotne, przeznaczony dla ubezpieczonych, za których płatnik rozlicza wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne), i w razie potrzeby świadczeniowe – ZUS RSA (raport imienny o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek),

•  deklarację rozliczeniową ZUS DRA, sporządzoną na podstawie imiennych raportów miesięcznych (bez wypełniania bloku XI „Deklaracja dochodu”).

W deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, w bloku I „Dane organizacyjne” w polu 01 „Termin przysyłania deklaracji i raportów”, należy podać termin „3” (do 15 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni).

Składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą:

• na ubezpieczenie emerytalne – 19,52% podstawy wymiaru,

• na ubezpieczenia rentowe – 6,00% podstawy wymiaru,

•  na ubezpieczenie chorobowe – 2,45% podstawy wymiaru,
•  na ubezpieczenie wypadkowe – począwszy od 1 stycznia 2003 r. stopa procentowa składki jest zróżnicowana, zgodnie z ustawą z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz odpowiednimi aktami wykonawczymi do tej ustawy.

Zasady ustalania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe są omówione w poradniku dla płatników składek pt. „Ustalanie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe”, dostępnym na stronach internetowych ZUS oraz w formie broszury w terenowych jednostkach organizacyjnych ZUS.

W przypadku płatników składek zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego w poprzednim roku kalendarzowym nie więcej niż 9 ubezpieczonych składka na to ubezpieczenie od 1 kwietnia 2009 r. wynosi 1,67% podstawy jej wymiaru (tj. 50% najwyższej stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalonej na dany rok składkowy). W pozostałych przypadkach wysokość tej składki jest
zróżnicowana.

Zasady ustalania podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe są zróżnicowane (inne dla poszczególnych ubezpieczonych lub grup ubezpieczonych). Aktualne – w odniesieniu do danego ubezpieczonego – informacje na ten temat można uzyskać w każdej jednostce organizacyjnej ZUS oraz na stronach internetowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy.

Składka w tej samej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku kalendarzowego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w 2009 r. stanowi kwota zadeklarowana, nie niższa niż 1915,80 zł.

Wyjątek!
Dla osób, które rozpoczęły działalność gospodarczą po 24 sierpnia 2005 r. i które:

•  nie prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziły pozarolniczej działalności, oraz

•  nie wykonują działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. W 2009 roku jest to kwota 382,80 zł (30% kwoty minimalnego wynagrodzenia w 2009 r.).

W przypadku każdego ubezpieczonego roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – w danym roku kalendarzowym – nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.

W 2009 r. kwota „rocznego ograniczenia” podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi 95 790,00 zł. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez zastosowania „rocznego ograniczenia”. Jednak dla osób podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie podstawa wymiaru składki na to ubezpieczenie nie może przekraczać miesięcznie 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Kwotę tę ustala się miesięcznie, poczynając od trzeciego miesiąca kwartału kalendarzowego, na okres 3 miesięcy, na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału.

Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez zastosowania „rocznego ograniczenia”.

Polecamy: Serwis Leasing

Zasady finansowania składek na poszczególne ubezpieczenia społeczne są następujące:

I składkę na ubezpieczenie emerytalne:
• w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą – finansują, w całości, sami ubezpieczeni
• w przypadku osób współpracujących przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej – finansuje, w całości, płatnik składek (czyli osoba prowadząca pozarolniczą działalność)
• w przypadku pracowników i zleceniobiorców – finansuje w połowie ubezpieczony, a w połowie płatnik składek (czyli odpowiednio pracodawca lub zleceniodawca);

II składkę na ubezpieczenie rentowe:
• w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą – finansują, w całości, sami ubezpieczeni;
• w przypadku osób współpracujących przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej – finansuje, w całości, płatnik składek (czyli osoba prowadząca pozarolniczą działalność);
• w przypadku pracowników i zleceniobiorców – finansują: w wysokości 1,5% podstawy wymiaru ubezpieczony, a w wysokości 4,5% podstawy wymiaru płatnik składek (czyli odpowiednio pracodawca lub zleceniodawca);

III składkę na ubezpieczenie chorobowe:
• w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą oraz w przypadku pracowników i zleceniobiorców – finansują, w całości, sami ubezpieczeni;
• w przypadku osób współpracujących przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej – finansuje, w całości, płatnik składek (czyli osoba prowadząca pozarolniczą działalność);

IV składkę na ubezpieczenie wypadkowe:
• w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą – finansują, w całości, sami ubezpieczeni;
• w przypadku osób współpracujących przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej oraz w przypadku pracowników i zleceniobiorców – finansuje, w całości, płatnik składek (czyli odpowiednio osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub pracodawca albo zleceniodawca).

Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9,00% podstawy jej wymiaru.

Zasady ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zasady rozliczania tej składki są zróżnicowane (inne dla poszczególnych ubezpieczonych lub grup ubezpieczonych). Aktualne – w odniesieniu do danego ubezpieczonego – informacje na ten temat można uzyskać w każdej jednostce organizacyjnej ZUS oraz na stronach internetowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą podstawę wymiaru tej składki stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku kalendarzowego, włącznie z wypłatami z zysku.

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i zatrudniająca przy prowadzeniu tej działalności inne osoby zobowiązana jest również do opłacania składek:

•  na Fundusz Pracy – za wszystkie osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, dla których podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia, w przeliczeniu na okres miesiąca (łącznie z wszystkich tytułów, u wszystkich płatników) wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie, zaś w przypadku:

— pracowników w pierwszym roku ich pracy (w ogóle, nie tylko u danego pracodawcy)
– co najmniej 80% minimalnego wynagrodzenia za pracę,
— osób wykonujących pracę w okresie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania
– co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę,

•  na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – tylko za osoby zatrudnione (np. pracowników i zleceniobiorców), podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, bez względu na wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą oraz za osoby współpracujące z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność (tj. małżonka pracodawcy, a także jego dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, a także rodzeństwo, wnuki, dziadków, zięciów i synowe, bratowe, szwagierki i szwagrów oraz osoby wykonujące pracę zarobkową w gospodarstwie domowym) – nie opłaca się składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Polecamy: Jak korygować dokumenty ubezpieczeniowe?

Wysokość składki na Fundusz Pracy i wysokość składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określa ustawa budżetowa. W 2009 r. składka na Fundusz Pracy wynosi 2,45% podstawy wymiaru, natomiast składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – 0,10% podstawy wymiaru. Podstawę wymiaru tych składek stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ale bez zastosowania „rocznego ograniczenia”..

Artykuł jest fragmentem poradnika „Obowiązki wobec ZUS” autorstwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Źródło: www.zus.pl