Postępowanie mediacyjne w prawie karnym

Postępowanie mediacyjne uregulowane zostało w art. 23a Kodeksu postępowania karnego - Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego i oskarżonego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym.

Szczególnie istotne w postępowaniu mediacyjnym jest wyrażenie zgody na jego przeprowadzenie zarówno przez pokrzywdzonego jak i oskarżonego. Natomiast jeśli z inicjatywą wystąpi tylko jeden z nich, wymagana będzie zgoda drugiego, co odzwierciedla zasadę konsensu. Oprócz prokuratora, w postępowaniu przygotowawczym uprawnionym do skierowania sprawy do mediacji zgodnie  z art. 23a § 5 k.p.k. rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych jest "inny uprawniony organ" władny do skierowania sprawy do postępowania mediacyjnego (np. policja).

W rozporządzeniu został określony także tryb przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Zgodnie z nim sąd, prokurator lub inny uprawniony organ wydaje postanowienie o skierowaniu sprawy do postępowania mediacyjnego, powołując jednocześnie do jego przeprowadzenia instytucję lub osobę godną zaufania spośród wpisanych do wykazu prowadzonego w sądzie okręgowym.

Polecamy: Od maja 2012 r. zniknie postępowanie gospodarcze

Niezwłocznie po doręczeniu postanowienia o skierowaniu sprawy karnej do mediacji mediator jest obowiązany do nawiązania kontaktu z pokrzywdzonym i podejrzanym lub oskarżonym, ustalenia terminu i miejsca spotkania z każdym z nich; przeprowadzenia z podejrzanym lub oskarżonym i pokrzywdzonym spotkania indywidualnego, podczas którego winien poinformować o istocie i zasadach postępowania mediacyjnego oraz przysługujących im uprawnieniach; przeprowadzenia spotkania mediacyjnego z udziałem podejrzanego lub oskarżonego i pokrzywdzonego; pomocy w sformułowaniu treści ugody między podejrzanym lub oskarżonym i pokrzywdzonym oraz sprawdzenia wykonania wynikających z niej zobowiązań.

W wypadku niemożliwości bezpośredniego spotkania podejrzanego lub oskarżonego z pokrzywdzonym albo odwrotnie, mediator może prowadzić postępowanie w sposób pośredni, przekazując każdemu z nich informacje, propozycje i zajmowane przez drugą stronę stanowisko co do zawarcia ugody.

Po ukończeniu postępowania mediacyjnego mediator ma obowiązek sporządzenia pisemnego sprawozdania, które niezwłocznie jest przedstawiane organowi kierującemu sprawę do postępowania mediacyjnego.

Polecamy: Kiedy sąd może skazać świadka na grzywnę?

Skuteczne przeprowadzenie mediacji rodzi bardzo wiele pozytywnych  skutków, w tym przed wszystkim to, iż sąd wymierzając karę bierze pod uwagę rezultat przeprowadzonej mediacji (art. 53 § 3 Kodeksu karnego).