Pożyczka JEREMIE - stabilny instrument finansowy dla MSP

Cieszące się największym zainteresowaniem przedsiębiorców działania związane z bezzwrotnymi dotacjami (np. 1.1, 1.2 WRPO), mimo że w wielu przypadkach stanowiły znaczącą dźwignię finansową, trudno jednak nazwać systemowym źródłem wsparcia dla sektora małych i średnich firm. Na przykład, wg danych z 4 października 2010 r. w województwie wielkopolskim z ogółu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o środki z „Działania 1.1 Rozwój mikroprzedsiębiorstw” lub z „Działania 1.2 Wsparcie rozwoju MSP” (WRPO) faktycznie skorzystało ok. 0,2 proc. przedsiębiorców, choć ubiegało się o nie znacznie więcej. Pożyczki z Inicjatywy JEREMIE, których pośrednikiem finansowym w Wielkopolsce jest Wielkopolska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o., dla przedsiębiorców nie wiążą się z niedogodnościami reżimu standardowych projektów unijnych, lecz stanowią możliwość korzystania z zewnętrznego źródła finansowania w sposób ciągły. Poniżej na przykładzie WARP warunki o zasady ubiegania się o pieniądze z tego źródła.

Warunki przy ubieganiu się o pożyczkę

Aby ubiegać się o udzielenie pożyczki w ramach Inicjatywy JEREMIE, przedsiębiorca musi spełnić formalne wymogi podmiotowe i przedmiotowe. Ich spełnienie jest niezbędnym warunkiem do przystąpienia do merytorycznej oceny wniosku.

Wymogi podmiotowe

O udzielenie pożyczki w ramach Inicjatywy JEREMIE ubiegać mogą się przedsiębiorcy spełniający łącznie kilka kryteriów. Po pierwsze, należą do sektora mikro, małych lub średnich przedsiębiorstw (szczegółowo regulują to przepisy załącznika nr I do Rozporządzenia Komisji (WE) 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008r.). Wnioskodawcami mogą być osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Muszą być jednocześnie zarejestrowani, posiadać siedzibę lub prowadzić działalność gospodarczą na terenie województwa wielkopolskiego. Taki warunek to de facto zaproszenie do skorzystania z pożyczek przez niemal każdego przedsiębiorcę gospodarującego na terenie, gdzie program JEREMIE funkcjonuje. Kolejnym warunkiem jest, aby wnioskodawca nie miał statusu przedsiębiorcy w trudnej sytuacji ekonomicznej (w rozumieniu pkt. 9-11 Komunikatu Komisji w sprawie wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw). Nie może też ciążyć na nim obowiązek zwrotu pomocy, wynikający z decyzji Komisji Europejskiej uznającej pomoc za niezgodną z prawem oraz ze wspólnym rynkiem, ani też nie może być wykluczony z możliwości korzystania z pomocy de minimis (vide Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu). Ostatnim warunkiem podmiotowym jest niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu w ramach KRUS.

O pożyczkę mogą aplikować osoby niemające jeszcze zarejestrowanej działalności gospodarczej. Dzięki temu mogą minimalizować ryzyko niepowodzenia, co sprawia, że ten nowoczesny instrument finansowy staje się szczególnie dla nich cenny.

Wymogi przedmiotowe

W przypadku wymogów przedmiotowych wystarczy spełnienie jednego z niżej opisanych. Pożyczką otrzymaną w ramach Inicjatywy JEREMIE można sfinansować:

• inwestycje polegające m.in. na zakupie, budowie lub modernizacji obiektów produkcyjnych, usługowych bądź handlowych

• stworzenie nowych miejsc pracy oraz wdrażanie nowych rozwiązań technologicznych lub technicznych

• zakup wyposażenia w maszyny, urządzenia, aparaty, w tym także zakup środków transportu bezpośrednio związanych z celem realizowanego przedsięwzięcia.

Ostatnim wymogiem, ale nie najmniej ważnym jest, aby pożyczka przeznaczona była na inne cele gospodarcze przyczyniające się do rozwoju MSP - zapisy regulaminu są więc bardzo liberalne w tym obszarze.

Istnieje także kilka wykluczeń. Pożyczka nie może być przeznaczona:

• w całości na pokrywanie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej,

• na zakupy nie mające charakteru gospodarczego,

• na agroturystykę,

• na działalność rolniczą oraz działy specjalne produkcji rolnej,

• na tzw. leasingową opłatę wstępną, ani na konsolidację innych posiadanych zobowiązań finansowych.

Zasady udzielania pożyczek

Pożyczka ma stanowić uzupełnienie środków własnych wnioskodawcy, a nie w 100 proc. je zastąpić. Wymagany jest więc wkład własny, przy czym jego minimalna wielkość w stosunku do wartości współfinansowanego projektu wynosi w WARP 10 proc. w przypadku pożyczek dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą i prowadzących działalność nie dłużej niż 12 miesięcy lub 15 proc. w przypadku pożyczek dla osób prowadzących działalność gospodarczą dłużej niż 12 miesięcy. Wkład własny wnioskodawcy przyjmować może różną postać. Może to być np.: gotówka, poniesione i udokumentowane stosownymi dowodami księgowymi koszty bezpośrednio związane z realizacją projektu, czy też posiadany majątek, który wnioskodawca zamierza przeznaczyć na realizację projektu.

Progi graniczne pożyczki w ramach Inicjatywy JEREMIE to od 10 tys. zł do 1 mln zł. W przypadku, gdy wnioskodawca korzysta z kilku pożyczek z tego źródła ich łączna wartość nie może przekroczyć 1 mln zł.

Pożyczka udzielana jest na okres do 60 miesięcy (5 lat), natomiast maksymalny okres karencji w spłacie kapitału wynosi 6 miesięcy. W tym okresie pożyczkobiorca spłaca jedynie odsetki.

Oprocentowanie pożyczek jest równe stopie referencyjnej. Stopa referencyjna jest sumą stopy bazowej ustalanej przez Komisję Europejską dla Polski, która obecnie wynosi 4,49 proc. i marży, której minimalna wysokość wynosi 1,0 pkt. proc. Ostateczna wysokość marży ustalana jest w oparciu o Komunikat Komisji Europejskiej w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz. Urz. UE C 14 z 19.01.2008r., str. 6). Od przyznanej pożyczki pobiera się prowizję w wysokości 1 proc. kwoty pożyczki.

Formy spłaty ustalane są indywidualnie z klientem i mogą przyjąć jeden z następujących rodzajów: raty malejące, raty stałe, rata „balonowa”. O ile pierwszy i drugi rodzaj nie budzi na ogół niczyich wątpliwości, o tyle nie dla wszystkich jasna jest rata „balonowa”. Udzielana jest ona na maksymalnie 48 miesięcy i polega na tym, że pierwsze raty są stałe (kapitał plus odsetki), a ostatnia rata - nieproporcjonalnie większa - jest ratą wyrównującą (z reguły na poziomie 30 proc. wartości pożyczki).

Dokumenty

Wnioskodawca chcący uzyskać w WARP-ie pożyczkę z Inicjatywy JEREMIE zobowiązany jest dostarczyć komplet dokumentów.

Do wniosku należy zatem załączyć:

• dokumenty rejestrowe firmy,

• zaświadczenia z banków o prowadzonych rachunkach,

• wyciągi bankowe za ostatnie 3 miesiące dotyczące ww. rachunków do daty złożenia wniosku,

• aktualne zaświadczenia z ZUS i Urzędu Skarbowego o braku zaległości,

• kwestionariusze osobowe - druki WARP, w których wnioskodawcy, czy poręczyciele wpisują podstawowe informacje o sobie, np. składniki majątku, zobowiązania, sytuację materialną gospodarstwa domowego,

• zaświadczenie o zatrudnieniu - druk WARP wypełniany przez pracodawcę w przypadku, gdy wnioskodawca oprócz swojej działalności gospodarczej jest zatrudniony w innym miejscu, np. na umowę o pracę. Niniejszy druk jest także formą potwierdzenia źródła i wysokości dochodu poręczycieli.

• kserokopie dokumentów tożsamości oraz kserokopie drugiego dokumentu ze zdjęciem. Jeżeli wnioskodawca,

• wspólnik (wspólnicy) który jest rozwodnikiem, posiada rozdzielność majątkową, jest w separacji lub jest wdowcem dodatkowo dołącza odpowiednie dokumenty,

• rozliczenie z Urzędem Skarbowym (PIT) lub sprawozdanie finansowe za poprzednie 2 lata

• oświadczenie o spełnianiu kryteriów MSP.

Udokumentowania wkładu własnego w wysokości min. 10 lub 15 proc. wartości projektu można dokonać w postaci: gotówki zgromadzonej na rachunku bankowym, faktur, rachunków, umów sprzedaży (kosztów i wydatków bezpośrednio związanych z finansowanym projektem wraz z dowodami zapłaty), składników majątku własnego bezpośrednio zaangażowanych w realizację projektu. W końcu należy przedstawić dowód wniesienia zwrotnej kaucji za rozpatrzenie wniosku, w kwocie ustalonej uchwałą Zarządu WARP.

W zależności od formy prawnej wnioskodawców wymagane są także dodatkowe, właściwe dla danego podmiotu dokumenty. Ich szczegółowy wykaz znajduje się na stronie www.warp.org.pl.

Tylko 5 województw prowadzi JEREMIE

JEREMIE jest projektem de facto regionalnym. Zgodnie z umową z Komisją Europejską i Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, środki z JEREMIE dostępne są tylko w 5 województwach: dolnośląskim, łódzkim, pomorskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim.

Procedury udzielania pożyczek w innych funduszach pożyczkowych są podobne, chociaż metodologia oceny wniosków oraz część dokumentacji czy ustalania wartości zabezpieczenia i wysokości marży są różne.

Część funduszy udziela pożyczek na warunkach pomocy de minimis, część na warunkach rynkowych (m.in. WARP). Ponadto, wysokość kwot pożyczek oraz długość terminu spłaty, a także akceptowane formy zabezpieczenia mogą się znacząco różnić - wynika to z tego, że obecnie każde województwo ma swoje regionalne programy operacyjne, w których określa indywidualne warunki dla pożyczek udzielanych przez fundusze pożyczkowe ze środków województwa. Reasumując: prawie wszędzie tak samo, ale jednak inaczej...

Rafał Zdzierela

dyrektor Oddziału WARP w Pile konsultant KSU w zakresie usług informacyjnych, szkoleniowych, finansowych - pożyczki