REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zakaz stosowania nieuczciwych praktyk handlowych

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Teresa Siudem
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Dziś wchodzi w życie ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. To kolejna ustawa w naszym systemie prawa, która z założenia ma chronić konsumentów. Czym różni się ona od dotychczasowych regulacji?

 

REKLAMA

Założeniem ustawodawcy było uregulowanie w jednym akcie prawnym ogólnych kwestii związanych z nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi na linii przedsiębiorca - konsument (B2C). Tym samym nastąpi oddzielenie tej materii od tak zwanych deliktów komercyjnych, czyli czynów nieuczciwej konkurencji popełnianych przede wszystkim na szkodę innych przedsiębiorców (B2B), które pozostaną uregulowane w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Obydwie te ustawy stanowią w istocie element prawa prywatnego. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów to zaś regulacja typowo publiczno-prawna, zawierająca materię antymonopolową oraz określająca ustrojowe i proceduralne aspekty związane z ochroną konkurencji i konsumentów, realizowaną przez państwo. Szereg elementów zawartych w treści ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym można już było do tej pory wywieść z innych przepisów, jak np. z ustawy o cenach czy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Walorem tego aktu prawnego jest kompleksowe uregulowanie kwestii nieuczciwych praktyk, które mogą dotknąć konsumentów w każdym przypadku (niezależnie od trybu zawarcia umowy czy jej przedmiotu).

Do kogo jest skierowana ta ustawa, jakie obowiązki nakłada ona na adresata?

Adresatami tej ustawy są przedsiębiorcy, którym ustawa zakazuje stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych. Ustawa za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy (sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, reklamę i marketing), które jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej towaru lub usługi, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Nowa regulacja, w sposób przyjazny konsumentowi, wyróżnia dwa główne rodzaje tych praktyk: wprowadzające w błąd i agresywne oraz kataloguje liczne ich postaci na tzw. czarnej liście praktyk, uznanych za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się nadto stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk, a także prowadzenie działalności w formie systemu konsorcyjnego lub organizowanie grupy z udziałem konsumentów w celu finansowania zakupu w systemie konsorcyjnym (w każdych okolicznościach). Ustawa wyraźnie wskazuje, iż stosowanie nieuczciwej praktyki może również polegać na zaniechaniu. Praktykę rynkową uznaje się zaś za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Tym samym, przedsiębiorcy zobowiązani zostali do przekazywania w sposób jasny, jednoznaczny i we właściwym czasie istotnych informacji dotyczących produktu oraz ujawniania handlowego celu praktyki (o ile nie wynika on jednoznacznie z okoliczności).

Jakie zmiany wprowadza ta ustawa w odniesieniu do reklamy?

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA

W myśl niezbyt szczęśliwego sformułowania ustawy, praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Kierując się tylko powyższym zapisem, należałoby właściwie uznać, że każda reklama wprowadza klienta w błąd. W istocie jednak przepis powyższy należy czytać łącznie z przywołaną wyżej definicją nieuczciwej praktyki rynkowej. Nie każda zatem reklama będzie taką praktyką; kwalifikować w ten sposób będzie można tylko taką reklamę, która będzie sprzeczna z dobrymi obyczajami. Na kolejnym poziomie szczegółowości ustawa zawiera katalog czarnych klauzul, stanowiących nieuczciwe praktyki rynkowe w każdych okolicznościach. Lektura tej listy wskazuje, iż intencją ustawodawcy było maksymalne ograniczenie stosowania przez przedsiębiorców technik wpływu, bazujących na wykorzystaniu psychologicznych mechanizmów rządzących zachowaniami konsumenta poza jego świadomością. Zabroniona została zatem w szczególności:

• reklama przynęta, która polega na propozycji nabycia produktu po określonej cenie, w sytuacji gdy przedsiębiorca może mieć uzasadnione podstawy, aby sądzić, że nie będzie w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości reklamowanych produktów - w szczególności realizowana z zamiarem promowania innego produktu;

• twierdzenie, że produkt będzie dostępny jedynie przez bardzo ograniczony czas lub że będzie on dostępny na określonych warunkach przez bardzo ograniczony czas, względnie że przedsiębiorca wkrótce zakończy działalność lub zmieni miejsce jej wykonywania, jeżeli jest to niezgodne z prawdą, w celu nakłonienia konsumenta do podjęcia natychmiastowej decyzji dotyczącej umowy i pozbawienia go możliwości świadomego wyboru produktu;

REKLAMA

• podawanie przez przedsiębiorcę informacji, że zobowiązał się on do przestrzegania kodeksu dobrych praktyk, że kodeks ten został zatwierdzony przez organ publiczny lub inny organ, jak też powoływanie się na posiadany certyfikat lub znaki jakości - jeżeli jest to niezgodne z prawdą;

• kryptoreklama, która polega na wykorzystywaniu treści publicystycznych w środkach masowego przekazu w celu promocji produktu, w sytuacji gdy przedsiębiorca zapłacił za tę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści lub z obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych przez konsumenta;

• twierdzenie, że przedsiębiorca wkrótce zakończy działalność lub zmieni miejsce jej wykonywania, jeżeli jest to niezgodne z prawdą.

Wydaje się jednak, iż najwięcej kłopotu dla działów marketingu przedsiębiorców spowodować może przepis, który za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje prezentowanie produktu jako gratis, darmowy, bezpłatny lub w podobny sposób - jeżeli konsument musi uiścić jakąkolwiek należność, z wyjątkiem bezpośrednich kosztów związanych z odpowiedzią na praktykę rynkową, odbiorem lub dostarczeniem produktu.

Kiedy możemy mówić o agresywnych praktykach rynkowych?

Praktykę rynkową uznaje się za agresywną, jeżeli przez wykorzystanie przewagi wobec konsumenta (w szczególności użycie lub groźbę użycia przymusu fizycznego lub psychicznego, w sposób znacznie ograniczający zdolność przeciętnego konsumenta do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej umowy) w znaczny sposób ogranicza lub może ograniczyć swobodę wyboru konsumenta lub jego zachowanie względem produktu, i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Ustawa wskazuje, iż nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach jest m.in. składanie wizyt w miejscu zamieszkania konsumenta i ignorowanie prośby konsumenta o jego opuszczenie lub zaprzestanie takich wizyt; uciążliwe i niewywołane działaniem albo zaniechaniem konsumenta nakłanianie do nabycia produktów przez telefon, faks, pocztę elektroniczną lub inne środki porozumiewania się na odległość; umieszczanie w reklamie bezpośredniego wezwania dzieci do nabycia reklamowanych produktów lub do nakłonienia rodziców lub innych osób dorosłych do kupienia im reklamowanych produktów.

Jakie uprawnienia zyska konsument na podstawie ustawy?

Konsument zyska nowy instrument w postaci możliwości występowania bezpośrednio do sądu cywilnego z powództwem związanym z nieuczciwymi praktykami handlowymi. W razie dokonania nieuczciwej praktyki rynkowej konsument, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać zaniechania tej praktyki oraz usunięcia jej skutków, przede wszystkim poprzez unieważnienie zawartej z przedsiębiorcą umowy, jak też nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku naprawienia poniesionej przez indywidualnego konsumenta szkody (włącznie z obowiązkiem zwrotu przez przedsiębiorcę kosztów związanych z nabyciem produktu). Ciężar dowodu, że dana praktyka rynkowa nie stanowi nieuczciwej praktyki wprowadzającej w błąd, spoczywać będzie na przedsiębiorcy, któremu zarzuci się stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej.

Jakie sankcje grożą przedsiębiorcy na podstawie ustawy?

Bezpośrednio w ustawie uregulowane zostały sankcje cywilno-prawne oraz karne. Na gruncie cywilno-prawnym konsekwencją stosowania nieuczciwych praktyk - oprócz wskazanych wyżej konsekwencji polegających na unieważnieniu zawartej z danym konsumentem umowy oraz obowiązku nałożenia szkody - może być również obowiązek złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, jak też zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej, ochroną dziedzictwa narodowego lub ochroną konsumentów. Z kolei od strony karno-prawnej ustawa przewiduje, iż stosowanie agresywnej praktyki rynkowej stanowi wykroczenie podlegające karze grzywny.

Ustawa o nieuczciwych praktykach rynkowych nowelizuje ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazuje wyraźnie iż nieuczciwa praktyka handlowa może stanowić również praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Z punktu widzenia istotnych ryzyk grożących przedsiębiorcom na gruncie nowej ustawy, najważniejsze wydaje się niedawne wyposażenie prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w możliwość nakładania kar pieniężnych na przedsiębiorców, w stosunku do których organ ten stwierdził stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Rozwiązanie to wprowadziła ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów z 16 lutego 2007 r. Według poprzednio obowiązującej ustawy karę można było nałożyć dopiero w wypadku niezastosowania się do decyzji zakazującej stosowania takich praktyk. Teoretycznie kara może wynosić aż 10 proc. przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary.


Andrzej Springer

radca prawny, wspólnik w Kancelarii Prawnej Grynhoff Woźny Maliński. Kieruje departamentem procesowym kancelarii. Specjalizuje się w prowadzeniu postępowań sądowych oraz prawie gospodarczym, w szczególności prawie nieuczciwej konkurencji, reklamy i konsumenckim

Oprac. TERESA SIUDEM

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. nr 171, poz. 1206).

Zapisz się na newsletter
Zakładasz firmę? A może ją rozwijasz? Chcesz jak najbardziej efektywnie prowadzić swój biznes? Z naszym newsletterem będziesz zawsze na bieżąco.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: GP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Zasiłek chorobowy 2025 – jakie zmiany planuje rząd

To może być prawdziwa rewolucja w systemie świadczeń chorobowych. Rząd chce, by już od 2026 roku pracodawcy nie musieli płacić za pierwsze dni choroby pracowników. Zasiłek od początku zwolnienia lekarskiego ma przejąć ZUS. Zmiana oznacza ulgę dla firm, ale jednocześnie zwiększy wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Czy pracownicy zyskają, a system wytrzyma dodatkowe obciążenia?

Obowiązkowy KSeF wpłynie nie tylko na sposób wystawiania faktur [KOMENTARZ]

Obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-faktur (KSeF) obejmie wszystkich podatników (czynnych i zwolnionych z VAT), nawet najmniejsze firmy i wpłynie nie tylko na sposób wystawiania faktur - podkreśla Monika Piątkowska, doradca podatkowy e-pity.pl i fillup.pl.

Boom na wynajem aut i rosnące zobowiązania firm

Wakacje pełne przygód? Kamper. Krótka wycieczka? Auto na godziny. Dojazd z dworca? Samochód na minuty. Wynajem pojazdów w Polsce rośnie, także w firmach. Jednak branża ma problemy – długi firm wynajmujących sięgają 251 mln zł i nadal rosną.

System kaucyjny od 1 października wchodzi w życie, co dla firm oznacza prawdziwą zmianę paradygmatu w obsłudze klientów

Większość Polaków uważa, że system kaucyjny to najlepszy sposób na odzyskiwanie opakowań po napojach – społeczna akceptacja jest ogromna, a oczekiwania klientów rosną. Dla sklepów i producentów to nie tylko obowiązek prawny, ale także nowe wyzwania logistyczne, technologiczne i edukacyjne. Firmy będą musiały nauczyć klientów prostych, ale ważnych zasad – jak prawidłowo zwracać butelki i puszki, by otrzymać kaucję, jak zorganizować punkt zwrotów i jak zintegrować systemy sprzedaży, aby proces był szybki i intuicyjny. To moment, w którym codzienne zakupy przestają być tylko rutyną – stają się gestem odpowiedzialności, a dla firm szansą na budowanie wizerunku nowoczesnego, ekologicznego biznesu, który rozumie potrzeby klientów i dba o środowisko.

REKLAMA

Fundacja rodzinna bez napięć - co powinien zawierać dobry statut?

Pomimo że fundacja rodzinna jest w polskim prawie stosunkowo nowym rozwiązaniem, to zdążyła już wzbudzić zainteresowanie przedsiębiorców. Nic dziwnego – pozwala bowiem uporządkować proces sukcesji, ochronić majątek przed rozdrobnieniem i stworzyć ramy współpracy między pokoleniami, przekazując jednocześnie wartości i wizję fundatora jego sukcesorom.

Co trzecia polska firma MŚP boi się upadłości. Winne zatory płatnicze

Choć inflacja wyhamowała, a gospodarka wysyła sygnały poprawy, małe i średnie firmy wciąż zmagają się z poważnymi problemami. Z najnowszego raportu wynika, że niemal 30% z nich obawia się, iż w ciągu dwóch lat może zniknąć z rynku – głównie przez opóźnione płatności od kontrahentów.

System kaucyjny od 1 października zagrożeniem dla MŚP? Rzecznik apeluje do rządu o zmiany

Od 1 października w Polsce ma ruszyć system kaucyjny, jednak przedsiębiorcy alarmują o poważnych problemach organizacyjnych i finansowych. Rzecznik MŚP apeluje do rządu o zmiany, ostrzegając przed chaosem i nierównymi warunkami dla małych sklepów.

W 2026 r. w radach nadzorczych i zarządach musi być 33-40% kobiet [Dyrektywa Women on Board]

W 2026 r. w radach nadzorczych i zarządach musi być odpowiednia reprezentacja płci. W związku z tym, że przeważają mężczyźni, nowe przepisy wprowadzają de facto obowiązek zapewnienia 33-40% kobiet ogólnej liczby osób zasiadających w radach nadzorczych i zarządach przedsiębiorstw. Czy Polskie firmy są na to gotowe? Jak wdrożyć dyrektywę Women on Boards?

REKLAMA

Czy finansiści, księgowi i inni profesjonaliści powinni bać się wieku średniego?

Wiek średni nie musi oznaczać zawodowego spowolnienia. Czy finansiści, księgowi i inni profesjonaliści powinni bać się wieku średniego? Raport ACCA 2025 pokazuje, że doświadczenie, rozwinięta inteligencja emocjonalna i neuroplastyczność mózgu pozwalają po 40. wzmocnić swoją pozycję na rynku pracy.

Zmiany w amortyzacji aut od 2026 r. – jak nie stracić 20 tys. zł na samochodzie firmowym?

Od 1 stycznia 2026 r. nadchodzi rewolucja dla przedsiębiorców. Zmiany w przepisach sprawią, że auta spalinowe staną się znacznie droższe w rozliczeniu podatkowym. Nowe, niższe limity amortyzacji i leasingu mogą uszczuplić kieszeń firmy o nawet 20 tys. zł w ciągu kilku lat. Co zrobić jeszcze w 2025 r., żeby uniknąć dodatkowych kosztów i utrzymać maksymalne odliczenia? Poniżej znajdziesz praktyczny poradnik.

REKLAMA