Audiowizualne usługi medialne – dyrektywa UE

W sprawozdaniu Komisji najwięcej miejsca poświęcono kwestii praktyk reklamowych oraz zagadnieniom telewizji hybrydowej (skomunikowanej z internetem).

W wyniku analizy Komisja zamierza:

- w drugiej połowie 2012 r. uruchomić konsultacje społeczne poświęcone telewizji hybrydowej;

- w 2013 r. zaktualizować swoje wytyczne dotyczące reklamy telewizyjnej.

„Sprawozdanie pokazuje, że dyrektywa spełnia swoje zadanie, ale nie możemy lekceważyć zmian wynikających z rozwoju technologii internetowych, w rodzaju telewizji hybrydowej” – stwierdziła wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Neelie Kroes.

Polska i Belgia nie w pełni wdrożyły dyrektywę

25 państw członkowskich zgłosiło Komisji pełną transpozycję dyrektywy do swoich przepisów krajowych. Jedynie Polska i Belgia muszą jeszcze dokonać niezbędnych dostosowań w swoim ustawodawstwie.

Ile może trwać reklama

Czas trwania spotów reklamowych i dotyczących telesprzedaży w programie telewizyjnym nie może przekraczać 12 minut na godzinę.

W sprawozdaniu KE wskazano na fakt, że stosowanie tego przepisu doprowadziło do pojawienia się nowych formatów reklamowych. Nowe rodzaje reklam telewizyjnych wprowadzono na przykład w Hiszpanii, przy czym władze tego kraju nie traktowały ich jako spoty reklamowe w rozumieniu dyrektywy.

Więcej reklam w telewizji

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał jednak, że te nowe formaty są również objęte definicją spotu reklamowego i muszą być uwzględniane przy obliczaniu dwunastominutowego udziału reklam w godzinie nadawanego programu.

W okresie, którego dotyczy sprawozdanie, Komisja monitorowała praktyki reklamowe w ośmiu państwach członkowskich. W szeregu państw członkowskich ograniczenie reklam do 12 minut w ciągu godziny programu jest regularnie naruszane.

W związku z tym do tych państw członkowskich wysłane zostały pisma administracyjne i trwają dyskusje w tej kwestii. Komisja będzie w dalszym ciągu monitorować przestrzeganie przez państwa członkowskie przepisów dotyczących reklamy, a w razie potrzeby gotowa jest wszcząć postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Reklama napojów alkoholowych

W monitorowanych państwach członkowskich reklama napojów alkoholowych stanowi między 0,8 proc. a 3 proc. ogółu reklam nadawanych w ramach świadczenia audiowizualnych usług medialnych, za podstawę obliczeń biorąc całkowitą liczbę spotów nadawanych w okresie objętym monitorowaniem.

Nie stwierdzono w tym przypadku wyraźnych naruszeń. Wdrażając wymogi dyrektywy dotyczące reklam napojów alkoholowych, 22 państwa członkowskie wprowadziły w tym zakresie nieco surowsze zasady w odniesieniu do nadających je kanałów, reklamowanych produktów lub czasu emisji.

Reklama adresowana do dzieci

Zgodnie z przepisami dyrektywy, handlowy przekaz audiowizualny (reklama) nie może wyrządzać moralnej ani fizycznej szkody osobom małoletnim.

Oznacza to, że reklama nie może:

- bezpośrednio nakłaniać osób małoletnich do kupna lub najmu produktu lub usługi, wykorzystując ich brak doświadczenia lub łatwowierność;

- bezpośrednio zachęcać osób małoletnich, by przekonali rodziców lub osoby trzecie do kupna reklamowanych produktów lub usług;

- wykorzystywać szczególnego rodzaju zaufania, jakim osoby małoletnie darzą rodziców, nauczycieli lub inne osoby;

- bez uzasadnienia pokazywać osób małoletnich w niebezpiecznych sytuacjach.

Granice reklamy uciążliwej - porada

Analiza treści 100 najczęściej nadawanych spotów reklamowych wykazała, że przepisy dyrektywy dotyczące ochrony osób małoletnich w odniesieniu do reklamy były rzadko naruszane.

Podobnie jak w przypadku reklamy alkoholu, ze względu na precyzyjne sformułowanie stosownych przepisów odnotowano tylko nieliczne przypadki naruszenia dyrektywy.

Zdaniem KE w reklamie telewizyjnej często stosowane są techniki reklamowe ukierunkowane na osoby małoletnie.

Pięć państw członkowskich zakazuje nadawania reklam w programach dla dzieci. Cztery państwa członkowskie nałożyły częściowy zakaz lub inne ograniczenia dotyczące nadawania reklam w programach dla dzieci (w odniesieniu do czasu emisji lub określonych produktów), natomiast siedem państw członkowskich zabrania pokazywania logo sponsorów w programach dla dzieci.

Dyskryminacja w reklamach

W sprawozdaniu przeanalizowano również kwestie dyskryminacji ze względu na płeć i stereotypów związanych z płcią w 100 najczęściej nadawanych spotach reklamowych w ośmiu państwach członkowskich.

Stereotypowe przedstawienia ról przypisywanych płciom stwierdzono w 21–36 proc. analizowanych reklam. Jednakże w niektórych państwach członkowskich szereg pozycji społecznych, zawodów lub produktów jest bardziej systematycznie kojarzony z określoną płcią. Jak podsumowano w sprawozdaniu KE, żaden z objętych analizą krajów nie okazał się odporny na tego rodzaju przedstawienia płci opierające się na stereotypach.

W związku z powyższym Komisja będzie kontynuować monitorowanie wdrożenia przepisów dotyczących reklamy przez państwa członkowskie i w 2013 r. zaktualizuje swój komunikat wyjaśniający w sprawie niektórych aspektów przepisów dotyczących reklamy telewizyjnej.

Telewizja hybrydowa

Telewizja hybrydowa („Connected TV”, „Hybrid TV”) stanowi kolejny etap procesu określanego jako „konwergencja”, prowadzącego do stopienia internetu i telewizji.

Wyposażenie tradycyjnych odbiorników telewizyjnych w moduły umożliwiające połączenie z internetem pozwala użytkownikom swobodnie wybierać pozycje z katalogu programów i korzystać z dodatkowych usług na żądanie, jak również z treści oferowanych w internecie.

Usługi telewizji hybrydowej są obecnie oferowane w Niemczech i we Włoszech, a wkrótce zostaną wprowadzone we Francji i w Zjednoczonym Królestwie. Chociaż liczne sprzedawane obecnie odbiorniki telewizyjne są już odpowiednio wyposażone, jedynie 20–30 proc. z nich jest faktycznie podłączonych do internetu.

Na dzień dzisiejszy w europejskich gospodarstwach domowych podłączonych jest 47 mln skomunikowanych urządzeń, w tym odbiorników telewizji hybrydowej, konsol do gier, autonomicznych set-top boksów, odtwarzaczy Blu-ray oraz set-top boksów telewizji płatnej.

W obliczu rosnącej liczby obywateli mających dostęp do szybkiego internetu oraz dalszego upowszechniania odpowiednich urządzeń i dostępnych treści można oczekiwać, że w ciągu najbliższych kilku lat telewizja hybrydowa będzie się rozwijać stosunkowo dynamicznie.

Aby zagwarantować europejskim obywatelom pełnię korzyści płynących z nowych usług oraz wysokiej jakości dostęp do utworów audiowizualnych za pomocą urządzeń skomunikowanych, przy jednoczesnym zapewnieniu należytej ochrony, Komisja rozpocznie jeszcze przed końcem tego roku konsultacje społeczne w tej kwestii.

Sprawozdania KE dot. dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych

Artykuł 33 dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych zobowiązuje Komisję do regularnego przedkładania Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdania dotyczącego stosowania tej dyrektywy. Pierwsze sprawozdanie obejmuje lata 2009-2010.

W pierwszej części sprawozdania omówiono kwestie związane z wdrożeniem dyrektywy, w tym skuteczność przepisów o charakterze jakościowym dotyczących reklamy w sektorze, w którym zarówno oferta reklamowa, jak i reakcja odbiorców na reklamę ulegają ciągłym zmianom.

W ocenie wskazano wprawdzie na możliwości ulepszeń, jednak nie osłabia to logiki interwencji za pomocą dyrektywy, lecz stanowi wezwanie do zastosowania bardziej skutecznych środków. Sprawozdanie stanowi tym samym jeden z elementów służących poszerzeniu zbioru obiektywnych informacji ułatwiających osiągnięcie tego celu.

Druga część sprawozdania zawiera analizę potencjalnego wpływu istotnych zmian technologicznych na ramy regulacyjne, w kontekście szybko postępującej konwergencji tradycyjnej radiofonii i telewizji oraz internetu.

Pełne sprawozdanie dotyczące stosowania dyrektywy

Strona poświęcona polityce dotyczącej sektora audiowizualnego i mediów

Strona internetowa poświęcona agendzie cyfrowej

Źródło: Komisja Europejska