| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes > Firma > Mała firma > Pracownik i ZUS > Zagraniczna podróż służbowa

Zagraniczna podróż służbowa

Pracownikowi - kierowcy w podróży służbowej międzynarodowej należy się ryczałt za nocleg nawet w przypadku zapewnienia mu przez pracodawcę odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu.

Od wielu lat w orzecznictwie i judykaturze próżno było szukać jednolitego stanowiska w kwestii: czy zapewnienie pracownikowi - kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu, podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym, może stanowić zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu[1]. Udzielenie odpowiedzi twierdzącej na to pytanie powodowałoby, że pracodawca byłby zwolniony z konieczności wypłacenia pracownikowi ryczałtu za nocleg, w przypadku korzystania przez pracownika - kierowcę z kabiny samochodu, podczas dobowego odpoczynku w czasie podróży służbowej międzynarodowej.

Wszelkie wątpliwości i rozbieżności w tej kwestii rozwiał Sąd Najwyższy, który w składzie siedmiu sędziów wydał uchwałę z dnia 12 czerwca 2014 r. w sprawie o sygnaturze II PZP 1/14. Uchwała ta została wydana na skutek przedstawienia przez Sąd Najwyższy rozpoznający sprawę II PK 133/13 w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych zagadnienia prawnego powiększonemu składowi Sądu Najwyższego.

Porozmawiaj o tym na naszym FORUM!

Sąd Najwyższy rozpoznając sprawę pracownika - kierowcy przeciwko pracodawcy o  wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, diety, ryczałty za noclegi i wynagrodzenie za czas dyżuru, postanowił przedstawić zagadnienie prawne powiększonemu składowi Sądu Najwyższego. Zagadnienie prawne zostało sformułowane w następujący sposób: „Czy stworzenie kierowcy możliwości spania w nocy (nocnego snu) w kabinie samochodu podczas odbywania podróży służbowych w transporcie międzynarodowym zapewnia bezpłatny nocleg, a w konsekwencji, czy pracownikowi nie przysługuje zwrot kosztów takich noclegów (§ 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991 z późn. zm.), czy też takie należności przysługują i w jakiej wysokości (art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1155 w związku z § 9 ust. 1 bądź ust. 2 wymienionego rozporządzenia)”[2]?

Sąd Najwyższy w powiększonym składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o następującej treści: „Zapewnienie pracownikowi - kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991 z późn. zm.), co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 tego rozporządzenia albo na korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy”[3].

Podróże służbowe 2015 r.

Orzeczenie nie straciło na swojej aktualności, pomimo tego, że rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991 z późn. zm.) zostało uchylone 1 marca 2013 r. Obecnie obowiązujący § 16 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z dnia 5 lutego 2013 r.) kwestię ryczałtu za nocleg reguluje identycznie, jak uchylone rozporządzenie.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały II PZP 1/14 wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego ma § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. (tak samo jego odpowiednik § 16 ust. 4 rozporządzenia z 2013 r.), które to przepisy stanowią, że zwrot kosztów noclegu - zarówno w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach ustalonego na ten cel limitu (ust. 1), jak i w kwocie ryczałtu w wysokości 25% limitu przy braku rachunku - nie będą świadczeniem należnym pracownikowi, gdy pracodawca zapewnia pracownikowi „bezpłatny nocleg”.

Czy podróż służbową wlicza się do czasu pracy?

Jednakże pojęcia „odpowiednie miejsce do spania” i „bezpłatny nocleg” nie mogą być utożsamiane bądź traktowane zamiennie. Świadczyć może o tym chociażby fakt, że ustawodawca używając różnych sformułowań w przepisach traktuje te określenia jako różne pojęcia. Odnosząc się zaś do istoty „ryczałtu” jako świadczenia kompensacyjnego (przeznaczonego na pokrycie kosztów noclegu) wskazać należy, iż świadczenie z założenia jest oderwane od rzeczywistego poniesienia kosztów, tym samym wielokrotnie może się zdarzyć, że nie pokrywa w całości wszystkich wydatków z określonego tytułu (bo nie są one udokumentowane); w zależności od okoliczności konkretnego przypadku kwota ryczałtu - która jako uśredniona i ujednolicona ustalona jest przez prawodawcę - pokryje więc pracownikowi koszty noclegowe w wymiarze mniejszym albo większym niż faktycznie przez niego poniesione[4].

Sąd Najwyższy podsumowując swoje rozważania doszedł do wniosku, że zapewnienie przez pracodawcę pracownikowi (kierowcy wykonującemu przewozy w międzynarodowym transporcie drogowym) odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu ciężarowego, czyli wyposażenie samochodu w odpowiednie urządzenia (leżankę, klimatyzację, ogrzewanie itp.) pozwala na wykorzystanie przez kierowcę w samochodzie dobowego (dziennego) odpoczynku, przy spełnieniu warunków określonych w art. 8 ust. 8 rozporządzenia nr 561/06; natomiast nie oznacza zapewnienia mu przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. Taki stan rzeczy uprawnia pracownika do otrzymania od pracodawcy zwrotu kosztów noclegu, co najmniej na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1 lub 2 tego rozporządzenia.

Wydanie tego orzeczenia przez Sąd Najwyższy miało na celu ujednolicenie rozbieżności w wykładni oraz unicestwienie rozbieżności interpretacyjnych dotyczących zagadnienia ryczałtu za nocleg dla pracownika - kierowcy odbywającego międzynarodową podróż służbową. Konsekwencją tegoż orzeczenia może być również wzmożony napływ nowych spraw do sądów pracy, które będą procedować w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym do sprawy omówionej w niniejszym artykule.  Biorąc pod uwagę długofalowe skutki zapadłego orzeczenia, można się spodziewać, że część pracodawców, z uwagi na powiększenie kosztów pracy, powstałych na skutek konieczności wypłaty ryczałtu, o którym mowa powyżej, będzie wycofywało swój kapitał z polskiego rynku usług. Orzeczenie to może również przyczynić się do tego, że pracodawcy będą podejmowali próbę umniejszenia wynagrodzenia pracowników, z uwagi na konieczność wypłaty ryczałtów, przenosząc tym samym część obciążeń na pracowników. Niemniej jednak orzeczenie zwiększa szanse na skuteczne dochodzenie przez pracowników - kierowców należnych im świadczeń z tytułu ryczałtu za nocleg, chociażby z uwagi na doniosłe znaczenie w polskim systemie prawnym uchwał Sądu Najwyższego wydanych w składzie siedmiu sędziów. W przypadku orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych w konkretnej sprawie, sąd wprawdzie jest związany orzeczeniem wyłączenie w tej konkretnej sprawie, w której orzeczenie zapadło, w stosunku zaś do pozostałych, sądy są nieformalnie związane rangą autorytetu. W praktyce powyższe oznacza, że sądy na niższych szczeblach starają się wydawać orzeczenia zgodne z duchem uchwał Sądu Najwyższego, dając tym samym wyraz jednolitej interpretacji obowiązujących norm.

Podróż służbową można rozliczyć w kosztach firmowych

Autor: Paulina Kopanska

Niniejszy wpis jest przedmiotem praw autorskich Kancelarii Prawnej Renata Urowska i Wspólnicy sp.k.



[1] W rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.) obecnie § 16 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. z dnia 5 lutego 2013 r.)

[2] Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r. II PZP 1/14

[3] Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r. II PZP 1/14

[4] por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1998 r., I PKN 392/98, OSNAPiUS 1999 Nr 23, poz. 745

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Maciej Szulikowski

Radca Prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »