Firmy zachowują ostrożność: spadek koniunktury, tylko co dziesiąta planuje podwyżki wynagrodzeń

• Szczegóły wskaźników MIK
• Plany płacowe firm
• Zatrudnienie i moce produkcyjne
• Analiza według wielkości firm
• Bariery działalności firm

PIE przypomniał, że w I kwartale 2026 r. wartość MIK przekroczyła poziom neutralny (100 pkt) jedynie w styczniu. Kolejne dwa miesiące wskazują na pogorszenie koniunktury w polskich firmach.

Szczegóły wskaźników MIK

„Spośród siedmiu komponentów tworzących MIK wskaźniki dla czterech pozostają poniżej poziomu neutralnego: inwestycji, wartości sprzedaży, nowych zamówień oraz mocy produkcyjnych (...) Warto jednak zauważyć, że w ujęciu mdm wzrosły wskaźniki dotyczące wartości sprzedaży, nowych zamówień i mocy produkcyjnych, natomiast obniżył się wskaźnik inwestycji” - wskazali eksperci instytutu. Dodali, że powyżej poziomu neutralnego utrzymują się wskaźniki zatrudnienia, wynagrodzeń oraz płynności finansowej przedsiębiorstw.

Plany płacowe firm

Ekonomiści poinformowali, że co dziesiąta firma planuje podwyżki wynagrodzeń w najbliższych trzech miesiącach, a 89 proc. chce pozostawić je bez zmian. Ich zdaniem wzrost miesiąc do miesiąca wskaźnika wynagrodzeń może wynikać zarówno z dostosowań do zmian regulacyjnych dotyczących płacy minimalnej, jak i z utrzymującej się presji płacowej w części sektorów.

Zwrócili uwagę, że 47 proc. firm uważa, iż posiada wystarczające środki, aby utrzymać działalność dłużej niż 3 miesiące. Wskaźnik dotyczący płynności finansowej w ujęciu miesięcznym spada czwarty miesiąc z rzędu. „Choć widoczny jest trend obniżenia wskaźnika, deklaracje przedsiębiorstw wskazują, że w krótkim okresie sytuacja finansowa większości z nich pozostaje stabilna” - dodali eksperci Instytutu.

Zatrudnienie i moce produkcyjne

Nieco więcej firm planuje zwiększenie zatrudnienia (11 proc.) niż jego redukcję (7 proc.). Wskaźnik zatrudnienia utrzymuje się powyżej poziomu neutralnego, co „wskazuje na gotowość przedsiębiorstw do podtrzymywania obecnego poziomu zatrudnienia mimo rosnących kosztów pracy”. Ponadto, 79 proc. firm deklaruje, że posiadane moce produkcyjne są wystarczające w relacji do obecnego portfela zamówień. Wśród pozostałych przedsiębiorstw częściej występuje nadwyżka mocy produkcyjnych niż ich niedobór.

Spadek liczby nowych zamówień notuje 24 proc. przedsiębiorstw, a 12 proc. - wzrost. W marcowym odczycie wskaźnik nowych zamówień wyraźnie wzrósł mdm, co „może sygnalizować stopniową poprawę popytu na towary i usługi oferowane przez przedsiębiorstwa”. Jednocześnie 31 proc. deklaruje spadek wartości sprzedaży, co jest poprawą wobec poprzedniego miesiąca, gdy było to 48 proc.

Analiza według wielkości firm

Wśród dużych firm nastroje pozytywne przeważają nad negatywnymi (MIK wyniósł w tej grupie 106 pkt.). „Przewaga pozytywnych nastrojów nad negatywnymi wśród dużych firm wynika m.in. z utrzymującej się wysokiej oceny posiadanej płynności finansowej – 53 proc. przedsiębiorstw deklaruje środki finansowe pozwalające funkcjonować ponad 3 miesiące” - wskazali ekonomiści.

W średnich przedsiębiorstwach nastroje negatywne przeważają nad pozytywnymi, ale MIK wzrósł w ujęciu miesięcznym. Z kolei wśród małych przedsiębiorstw i mikrofirm wskaźnik spadł, a nastroje negatywne przeważały nad pozytywnymi.

W podziale na sektory jedynie produkcja odnotowała przewagę pozytywnych nastrojów nad negatywnymi (102,6 pkt). W pozostałych branżach przewadze negatywnych nastrojów nad pozytywnymi towarzyszył spadek mdm wartości wskaźnika. „Wzrost wartości MIK w produkcji jest głównie związany z przewagą deklarujących plany wzrostu poziomu zatrudnienia i wynagrodzeń niż ich redukcje (odpowiednio: 12 proc. vs. 8 proc. oraz 15 proc. vs. 1 proc.)” - zauważyli eksperci.

Bariery działalności firm

Przekazali też, że w marcu główną barierą utrudniającą działalność firm są nadal koszty pracownicze, na które wskazało 68 proc. przedsiębiorstw. Niemal 2/3 firm skarżyło się na niepewność sytuacji gospodarczej, a 54 proc. – na rosnące ceny energii. Prawie połowa narzekała na niedostępność pracowników i zatory płatnicze. Najmniej dolegliwymi barierami pozostają rosnące koszty finansowania (21 proc.) i niedostępność produktów (18 proc.).

Zdaniem ekspertów PIE na wyniki badania wpływa wzrost niepewności gospodarczej związany z niestabilną sytuacją międzynarodową. „Realizacja badania po ataku USA i Izraela na Iran znalazła odzwierciedlenie we wzroście udziału firm wskazujących niepewność jako istotną barierę działalności. Potencjalna eskalacja napięć na Bliskim Wschodzie może przełożyć się na bardziej dynamiczną zmienność cen surowców energetycznych, zakłócenia logistyczne oraz wzrost kosztów transportu, co w warunkach już ograniczonej aktywności inwestycyjnej zwiększa skłonność przedsiębiorstw do przyjmowania zachowawczych strategii operacyjnych” - uważają ekonomiści Instytutu.

MIK jest narzędziem do badania nastrojów gospodarczych przedsiębiorstw w Polsce; powstaje co miesiąc na podstawie pomiarów dokonanych w siedmiu obszarach działalności przedsiębiorstw (wartość sprzedaży, nowe zamówienia, zatrudnienie, wynagrodzenia, moce produkcyjne, wydatki inwestycyjne, sytuacja finansowa). W badaniu uczestniczy 500 przedsiębiorstw.

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny; przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje, dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego.