Przepisy o mobbingu w pracy problematyczne nie tylko dla przedsiębiorców

W przedstawionej ekspertyzie naukowej na temat ograniczenia biurokratycznych barier dla pracodawców w kodeksie pracy Konfederacja Pracodawców Polskich poruszyła kwestię nieprzyjaznych przepisów dotyczących odpowiedzialności pracodawcy za mobbing w miejscu pracy. Zjawisko mobbingu zostało uregulowane zbyt ogólnie, dlatego stwarza problemy nie tylko stronom postępowania ale także samym sądom. W ubiegłym roku na 24 sprawy, które wpłynęły do Sądu Okręgowego w Warszawie, uwzględniony został tylko jeden pozew.

Zgodnie z kodeksem pracy pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać mobbingowi. Przepisy nie wskazują natomiast żadnego sposobu przeciwdziałania temu zjawisku. Pracodawca odpowiada za mobbing na zasadzie daleko posuniętego ryzyka, można tu wręcz mówić o „odpowiedzialności absolutnej”, uważa ekspert KPP Marcin Walczak. Pracodawca ponosi odpowiedzialność nawet, gdy nie wiedział o stosowaniu mobbingu w firmie.

Zdaniem KPP nałożone na pracodawcę obowiązki związane z mobbingiem powinny rozciągać się również na zakładowe organizacje związkowe lub inne przedstawicielstwa pracowników. Konfederacja wskazuje też na możliwość zawierania przez partnerów społecznych porozumień, w których strony określałyby metody i zasady odpowiedzialności w przypadku zaistnienia zjawiska mobbingu w miejscu pracy.

Pracodawca przy nawiązywaniu umowy o pracę nie jest w stanie ocenić, jakim typem osobowości jest pracownik. Dlatego niedopuszczalna jest sytuacja w której pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za mobbing stosowany przez zatrudniona u siebie osobę, która jest „nieprzystosowana społecznie” i czerpie satysfakcję z psychicznego nękania współpracowników. Ciążący na pracodawcy obowiązek zapłaty odszkodowania na rzecz pracownika, który doznał krzywdy w drodze mobbingu nie jest zatem społecznie uzasadnionym rozwiązaniem.

Należy pamiętać, że mobbing jest patologią społeczną a nie problemem pojawiającym się tylko i wyłącznie w relacjach pracodawca - pracownik, podkreśla KPP. Zdaniem Konfederacji wśród środków ochrony prawnej pierwszeństwo należałoby przyznać nie tyle odpowiedzialności odszkodowawczej, co alternatywnym sposobom rozwiązywania konfliktów, takim jak np. roszczenie o charakterze niemajątkowym.

oprac. Alicja Fal