Dynamiczny rozwój rynku kart płatniczych dla firm

W Polsce banki oferują podmiotom gospodarczym 3 główne rodzaje kart płatniczych. Są to karty debetowe, obciążeniowe oraz kredytowe. Do końca 2005 roku banki wydały ich (dla klientów indywidualnych i firm) ponad 20 milionów. Zdecydowana większość kart opatrzona jest logiem systemu VISA lub Mastercard. Karty pozostałych organizacji płatniczych są w naszym kraju mało popularne.

Karty debetowe

Karty debetowe (ang. debit cards) są najbardziej rozpowszechnionymi kartami na polskim rynku. Stanowią one ponad 75 proc. wydanych w Polsce kart. Wykonane nimi transakcje natychmiast są rozliczane (w ciężar rachunku, z którym są związane) natychmiast po otrzymaniu przez bank informacji o ich przeprowadzeniu. Kartą debetową można posługiwać się tylko do wysokości aktualnego salda na rachunku powiększonego ewentualnie o dostępny limit zadłużenia (kredyt w rachunku bieżącym). Dlatego też wydając klientowi tego rodzaju kartę, bank nie musi badać jego zdolności kredytowej. O kartę debetową przedsiębiorca może wystąpić już w momencie składania wniosku o otwarcie rachunku bankowego.

Karta debetowa może posiadać również określony przez bank limit transakcji, wówczas posiadacz może dokonywać transakcji tylko do wysokości przyznanego limitu, niezależnie od aktualnego stanu rachunku. Zdarza się, że banki stosują oba rozwiązania jednocześnie – posiadacz karty może dokonywać transakcji do wysokości przyznanego limitu, jednak nie więcej niż aktualne saldo rachunku. Ustalony limit może dotyczyć wszystkich operacji, jednak niektóre banki umożliwiają ustalenie osobnych limitów dla transakcji gotówkowych i bezgotówkowych. Za karty debetowe banki pobierają opłaty. Może to być jedna, roczna opłata za wydanie i użytkowanie karty lub tylko opłata miesięczna za korzystanie z niej.

Karty kredytowe mogą stać się wkrótce usługą konkurencyjną w stosunku do bardzo popularnego kredytu w rachunku bieżącym

Karty obciążeniowe (ang. charge cards) oraz karty z odroczonym terminem płatności (ang. deferred debit cards) są, oprócz kart debetowych, najpopularniejszymi kartami wśród podmiotów gospodarczych.

Funkcjonowanie tego rodzaju kart opiera się na następujących zasadach:

• dla każdego posiadacza karty bank ustala tzw. miesięczny limit wydatków, do wysokości którego może dokonywać transakcji w ciągu miesiąca,
• raz w ciągu miesiąca (w dniu rozliczenia karty) bank sumuje wszystkie dokonane transakcje (gotówkowe i bezgotówkowe) i przedstawia je do rozliczenia posiadaczowi karty.

Karty obciążeniowe i karty z odroczonym terminem płatności to jednak nie to samo. Różnica pomiędzy nimi uwidacznia się wyłącznie w momencie rozliczania transakcji:

• w przypadku karty obciążeniowej, bank przedstawia posiadaczowi rozliczenie i oczekuje jego całkowitego spłacenia w przeciągu określonego czasu (np. tygodnia),
• w przypadku karty z odroczonym terminem płatności, bank automatycznie pobiera całą należność za wykonane transakcje z rachunku posiadacza karty.

Dzień rozliczenia karty z reguły jest ustalany odgórnie przez bank (np. każdego piątego dnia miesiąca). Niektóre banki umożliwiają posiadaczom kart ustalenie odpowiadającego im dnia rozliczenia (wybór spośród kilku proponowanych terminów).

Dodatkowo w przypadku karty z odroczonym terminem płatności, warunkiem wydania karty jest posiadanie przez firmę rachunku bieżącego oraz czasem również przedstawienie dokumentów świadczących o zdolności kredytowej i dobrej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Ten drugi warunek dotyczy nowych klientów banku.

Omawianymi kartami można się posługiwać do wysokości przyznanego miesięcznego limitu wydatków, niezależnie od salda rachunku bieżącego, jaki jest w momencie dokonywania transakcji.

Bank, rozliczając transakcje z użyciem kart obciążeniowych, udziela ich posiadaczom krótkoterminowego kredytu, którego okres (liczony od dnia wykonania transakcji do dnia rozliczenia posiadacza z bankiem) może wynosić nawet ponad miesiąc. Po tym okresie karta musi zostać w pełni spłacona.

Tego rodzaju karty są wydawane przez banki podmiotom gospodarczym od niedawna. Dopiero cztery z nich zdecydowały się na udostępnienie tej usługi firmom. Są to PKO BP, Raiffeisen Bank Polska, ING Bank Śląski i Bank Pekao SA.

Karta kredytowa to nic innego jak udzielenie przez bank kredytu (przed wydaniem karty badana jest zdolność kredytowa firmy), z którego może korzystać przedsiębiorstwo. Jednak kredyt ten nie musi być oprocentowany. W konstrukcji kart kredytowych występuje bowiem okres bezodsetkowy (ang. grace period).

Jeżeli przedsiębiorca spłaci zaciągnięty (za pomocą karty kredytowej) kredyt w określonym przez bank terminie, to nie zostaną mu naliczone odsetki. Okres ten wynosi zwykle do 55 dni i liczony jest od pierwszego dnia okresu rozliczeniowego karty. Możliwa jest również spłata jedynie określonej przez bank kwoty minimalnej (zwykle ok. 5 proc. zadłużenia, nie mniej niż 50 zł). Od niespłaconego kredytu kartowego bank nalicza odsetki. Wynoszą one aktualnie do 22 proc.

W przypadku klientów indywidualnych bank nie wymaga, aby wnioskujący o kartę kredytową posiadał w nim konto osobiste. Usługi te nie są bowiem ze sobą powiązane. Inaczej jest w przypadku podmiotów gospodarczych. Banki z reguły (wyjątkiem jest ING Bank Śląski) wymagają, aby wnioskująca o kartę kredytową firma posiadała u nich również rachunek bieżący.

Przede wszystkim warto posiadać (wydawaną do rachunku bieżącego) kartę debetową, która będzie służyła do doraźnych wypłat gotówki z bankomatu oraz do wykonywania operacji bezgotówkowych. Przedsiębiorca powinien dysponować również drugą kartą, obciążeniową albo kredytową. Jeżeli istnieje taka możliwość, to lepszym rozwiązaniem jest posiadanie karty kredytowej.

Karta ta będzie służyła przede wszystkim do wykonywania transakcji bezgotówkowych, np. płatność za hotel, benzynę w czasie delegacji. Nie należy dokonywać nią wypłat gotówki z bankomatu. Nie dość, że z transakcją taką związane są wysokie prowizje, to jeszcze operacje gotówkowe nie są zaliczane go okresu bezodsetkowego. Oznacza to, że bank naliczy nam odsetki już od momentu pobrania gotówki z bankomatu.

Karta kredytowa powinna stanowić alternatywę dla kredytu w rachunku bieżącym. Przede wszystkim limit kredytowy (na karcie) negatywnie wpływa na zdolność kredytową przedsiębiorstwa. Atutem karty kredytowej jest okres bezodsetkowy, w ramach którego bank nie nalicza odsetek od zaciągniętego kredytu.

Natomiast przedsiębiorcy, którzy preferują overdraft (zamiast karty kredytowej), powinni wybrać kartę obciążeniową. Muszą jednak pamiętać, że wykorzystany (w ciągu okresu rozliczeniowego) limit będą musieli spłacić (w całości) w dniu wskazanym przez bank.