Zapłata za środki trwałe nabyte od spółki cywilnej przed likwidacją

Czy wspólnicy muszą zapłacić spółce cywilnej za środki trwałe nabyte przed likwidacją?

Pytanie: Spółka cywilna rozwiązała się 30.07.2021 r. - nastąpiła sprzedaż majątku firmy na wspólników z datą przelewu 30 dni, (faktury na ponad 15 tys. każda), w międzyczasie zostało zamknięte konto bankowe spółki. Jak wspólnicy mają zapłacić przelewem za faktury i przyjąć w koszty przedmiotowe środki trwałe skoro nie ma już konta spółki?

Odpowiedź: Byli wspólnicy nie muszą dokonywać na rzecz nieistniejącej już spółki cywilnej jakichkolwiek płatności za nabyte od niej składniki wspólnego mienia.

Majątek spółki cywilnej - współwłasność łączna niepodzielna

Uzasadnienie: W oparciu o brzmienie przepisów Kodeksu cywilnego powiedzieć najpierw muszę, że spółki cywilne nie mają samodzielnej zdolności do posiadania majątku. Spółka cywilna bowiem to jedynie umowa pomiędzy wspólnikami, którzy w jej ramach zobowiązują się wzajemnie wobec siebie dążyć do osiągnięcia celu gospodarczego przez współdziałanie, w szczególności przez wniesienie wkładów. W ramach spółki zdolność do posiadania majątku mają łącznie wspólnicy, który to majątek w okresie funkcjonowania spółki jest oparty na współwłasności łącznej niepodzielnej. Konstrukcja prawna tegoż majątku ulega przekształceniu z chwilą rozwiązania spółki cywilnej. Wówczas bowiem współwłasność łączna przekształca się we współwłasność w częściach ułamkowych przysługujących każdemu z byłych wspólników. Po rozwiązaniu spółki z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli oni w zyskach spółki.

Konfuzja - wierzytelności i długi w jednym ręku

Jeżeli na dzień rozwiązania spółki cywilnej posiadała ona wierzytelności w stosunku do wspólników, a jednocześnie sama była dłużnikiem z tytułu rozliczenia uczestnictwa w spółce poszczególnych wspólników (o czym mowa wyżej), mieliśmy do czynienia z tzw. konfuzją, jako instytucją prawa cywilnego, która powstaje w wyniku zlania się w jednym ręku wierzytelności i długów, co prowadzi do ich wygaśnięcia, w związku z czym nie zachodzi konieczność dokonywania jakichkolwiek płatności.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w naszym przypadku, ponieważ byli wspólnicy spółki są jednocześnie wierzycielami i dłużnikami. Wierzytelności bowiem wynikające z faktur wystawionych przez spółkę, które po stronie tychże wspólników w okresie jej funkcjonowania stanowiły obciążające ich długi, po jej rozwiązaniu stanowią ułamkowe prawo własności, które jako wierzytelność przysługuje każdemu ze wspólników w proporcji odpowiadającej ich prawu do udziału w zysku. Z tego też względu byli wspólnicy nie muszą w moim przekonaniu dokonywać na rzecz nieistniejącej już spółki cywilnej jakichkolwiek płatności za nabyte od niej składniki wspólnego mienia.

W uzupełnieniu dla porządku dodać tu muszę, że jeżeli już miałoby dochodzić do płatności, to co najwyżej między wspólnikami, jeżeli nabyte przez poszczególnych wspólników mienie nie odpowiadałoby w proporcji ich prawu do udziału w zysku. Te jednak płatności nie podlegają w moim przekonaniu przepisom ustawy o PIT, które ograniczają prawo do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów tych wydatków (lub odpisów amortyzacyjnych), które przekraczając kwotę 15 000 zł byłyby zapłacone na rachunek nieujęty na tzw. białej liście w rozumieniu przepisów ustawy VAT. takim bowiem przypadku mamy do czynienia z rozliczeniami pomiędzy wspólnikami rozwiązanej spółki cywilnej.

Podstawa prawna:

art. 860 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2020 r. poz. 1740)

art. 22p ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128)

Porada pochodzi z kompleksowej bazy wiedzy INFORLEX. Zamów bezpłatny 14-dniowy dostęp do INFORLEX >>