Kategorie

Odpowiedzialność odszkodowawcza członków zarządu wobec spółki

Michał Gawryjołek
Sprawowanie funkcji członka zarządu to zajęcie prestiżowe i najczęściej intratne finansowo. Wiąże się z nią jednak wielka odpowiedzialność nie tylko biznesowa, ale i prawna. Jednym z jej rodzajów jest odpowiedzialność odszkodowawcza członka zarządu wobec spółki.

Członek zarządu spółki z o.o. już na jej starcie odpowiada za zawyżenie wartości aportu wnoszonego do spółki. Jest to odpowiedzialność solidarna razem ze wspólnikiem, który wnosi taki aport. Za co konkretnie odpowiada członek zarządu? Odpowiada za wiedzę o tym, że wartość aportu w dniu jego wniesienia do spółki była zawyżona w stosunku do jego wartości zbywczej. Przykładowo wspólnik wnosi do spółki linię produkcyjną o deklarowanej wartości 300 tys. zł, a faktycznie może ją sprzedać na wolnym rynku co najwyżej za 150 tys. zł. W takim przypadku spółka już na starcie jest stratna. Wartość jej faktycznego majątku jest mniejsza o 150 tys. zł w stosunku do deklarowanego kapitału zakładowego.

Charakter solidarny odpowiedzialności powoduje, że spółka może wnieść powództwo przeciwko wspólnikowi, który wniósł aport o zawyżonej wartości, jak również tylko przeciwko samym członkom zarządu, którzy, wiedząc o tym fakcie, złożyli wniosek o wpisanie spółki do rejestru. Oczywiście powództwo jest rozwiązaniem ostatecznym i spółka może przed jego wytoczeniem wystawić członkowi zarządu lub wspólnikowi wezwanie do zapłaty brakującej wartości aportu. W razie zapłaty odpowiedzialność wygaśnie. Przepis ma charakter bezwzględn, tj. członek zarządu nie może się od niej uwolnić, np. poprzez umowne zwolnienie go z długu lub poprzez uchwałę wspólników. Okres przedawnienia roszczenia spółki względem członka zarządu wynosi 10 lat.

Omówionej tu odpowiedzialności nie ponosi członek zarządu spółki akcyjnej. Przy zakładaniu tej spółki założyciele mają bowiem obowiązek sporządzić sprawozdanie określające przedmiot tego wkładu oraz obligatoryjnie poddać je badaniu biegłego. Badanie przez biegłego wyklucza ponoszenie przez członków zarządu winy za błędne określenie wartości wkładów.

Odpowiedzialność za szkody przy tworzeniu spółki

Odpowiedzialność za szkodę ponosi również każda osoba, która, biorąc udział w tworzeniu spółki, wbrew przepisom prawa ze swojej winy wyrządzi spółce szkodę. W praktyce często odpowiedzialny jest członek zarządu. Warunkiem ponoszenia tej odpowiedzialności jest wykazanie, że działanie członka zarządu dokonane podczas zakładania spółki jest niezgodne z prawem i wyrządziło jakikolwiek uszczerbek dotyczący prawnie chronionych interesów spółki. W przypadku spółki z o.o. przykładem bezprawnego działania może być dokonanie przez członka zarządu wypłaty ze środków wpłaconych na pokrycie kapitału zakładowego w zamian za usługi świadczone podczas zawiązywania spółki. Jest to z pewnością działanie bezprawne, ponieważ zakaz takich wypłat jest wprost wskazany przez art. 158 § 2 k.s.h. Dlatego np. wypłacenie przez zarząd tzw. prowizji grynderskiej jednemu ze wspólników z tytułu jego usług świadczonych przy powstaniu spółki ze środków wpłaconych na poczet wkładów stanie się podstawą do dochodzenia przez spółkę odszkodowania. Jeżeli jednak członek zarządu działał tylko wbrew umowie spółki lub dobrym obyczajom, nie powodując przy tym szkody spółce, to nie jest to dostateczna przesłanka do powództwa przeciwko niemu. Innym przykładem bezprawnego działania może być zaniechanie usunięcia braków np. w umowie spółki, do których wezwał sąd rejestrowy (zwłaszcza, jeżeli ich nieusunięcie może skutkować późniejszym rozwiązaniem spółki przez sąd).

W przypadku spółki akcyjnej działaniami bezprawnymi może być m.in. zamieszczanie w statucie, sprawozdaniach, opiniach, ogłoszeniach fałszywych danych czy pominięcie w ww. dokumentach danych istotnych dla powstania spółki.

Omówiona tu odpowiedzialność jest odpowiedzialnością na zasadzie winy. Pociągnięcie do odpowiedzialności uzależnione jest od przypisania członkowi zarządu winy umyślnej lub przynajmniej niedbalstwa w jego działaniu. Winę nieumyślną możemy przypisać członkowi zarządu, jeżeli ten przy wykonywaniu swoich obowiązków nie dołożył staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności. Pozwany o odszkodowanie może się bronić, wykazując brak własnego zawinienia przy działaniu wyrządzającym szkodę.

Roszczenia o naprawienie szkody przy tworzeniu spółki może dochodzić spółka po uprzednim powzięciu przez zgromadzenie wspólników uchwały w tej sprawie. Jeżeli spółka nie wytoczy powództwa o naprawienie wyrządzonej jej szkody w terminie roku od dnia ujawnienia czynu wyrządzającego szkodę, do wniesienia pozwu uprawniony będzie każdy wspólnik. Roszczenia te przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym spółka dowiedziała się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, najpóźniej jednak po 10 latach od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.

Odpowiedzialność za szkody wyrządzone działającej spółce

Zarząd spółki kapitałowej to jej najważniejszy organ, jeżeli chodzi o podejmowanie bieżących decyzji dotyczących jej funkcjonowania. Szeroki zakres kompetencji jest w zasadzie ograniczony tylko przepisami ustawowymi oraz postanowieniami umowy bądź statutu. Przekroczenie kompetencji zarządu, które spowoduje po stronie spółki szkodę, może się spotkać z jej reakcją w postaci powództwa o naprawienie uszczerbku. Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej członka zarządu są niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków, szkoda powstała w skutek tego oraz wina członka zarządu.

Wobec członka zarządu przyjmuje się założenie, że posiada on wiedzę na temat procesów organizacyjnych, finansowych, procesów kierowania zasobami ludzkimi oraz obowiązującego prawa i następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.

Przykład

Walne zgromadzenie wspólników podjęło uchwałę, która jest niezgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Czy członek zarządu powinien mimo wszystko ją wykonać?

Nie. Członek zarządu jest przede wszystkim obowiązany do działania w ramach przepisów ustaw i umowy/statutu spółki. Jeżeli wykonanie sprzecznej z prawem lub umową uchwały zgromadzenia wspólników spowoduje szkodę, to członek zarządu będzie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności za taką szkodę.

Przepisy nie precyzują, jakie działanie bądź zaniechanie sprzeczne z prawem lub umową powoduje odpowiedzialność odszkodowawczą członka zarządu. Jako przykłady zaniechań sprzecznych z prawem, które mogą skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą, można wskazać m.in.:

• Niezgłoszenie zmian umowy spółki - generalnie termin na zgłoszenie zmian do KRS wynosi 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu. W razie niezłożenia wniosku o wpis lub jego nieuzupełnienienie na żądanie sądu, sąd będzie mógł nałożyć na spółkę grzywnę. W takim przypadku spółka będzie mogła domagać się od członków zarządu odszkodowania w wysokości zapłaconych grzywien i innych kosztów, które poniosła w związku z niedopełnieniem przez nich obowiązku zgłoszenia zmiany.

• Niewypełnienie obowiązków związanych z kierowaniem bieżącą działalnością spółki.

• Niezwołanie walnego zgromadzenia w sytuacjach wskazanych w k.s.h.

 

W przypadku sporu sądowego ze spółką członek zarządu na swoją obronę może wykazać brak winy za powstałą szkodę. Należy jednak mieć na uwadze, że wobec członka zarządu wymagane są profesjonale standardy co do staranności działania. Oznacza to, że musi on np. udowodnić, iż nie wiedział i mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że działanie lub zaniechanie było niezgodne z prawem lub umową. W tym celu członek zarządu może próbować podnosić w procesie fakt, że zarząd działał zgodnie z wewnętrznym regulaminem funkcjonowania, a zakres działania powodującego szkodę nie należał do jego kompetencji. Członek zarządu może również powoływać się na okoliczność uzyskania absolutorium. Wśród prawników zdania na temat możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności przez powołanie się członka zarządu na udzielenie mu absolutorium są podzielone. Niemniej w sytuacji, gdy sprawa znalazła swój finał w sądzie powinien on próbować wskazywać na tę okoliczność, zwłaszcza wtedy, gdy udzielenie absolutorium obejmowało czynności związane z powstaniem szkody.

Powyższe roszczenia przeciwko członkom zarządu przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym spółka dowiedziała się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, najpóźniej jednak po 10 latach od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.

Naruszenie zakazu konkurencji

Członek zarządu bez zgody spółki nie może zajmować się interesami konkurencyjnymi ani też uczestniczyć w spółce konkurencyjnej - jako wspólnik spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej bądź uczestniczyć w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu. Zakaz ten obejmuje także udział w konkurencyjnej spółce kapitałowej w przypadku posiadania przez członka zarządu co najmniej 10% udziałów lub akcji tej spółki albo prawa do powołania co najmniej jednego członka zarządu. Organem spółki, który może udzielić zgodę na taką działalność, jest organ uprawniony do powoływania zarządu, tj. wspólnicy w spółce z o.o. oraz rada nadzorcza w spółce akcyjnej. Możliwe jest również wskazanie w umowie/statucie spółki innego organu udzielającego taką zgodę.

Konsekwencje naruszenia zakazu konkurencji mają dwojaki charakter:

• stanowią podstawę do odwołania członka zarządu z pełnienia funkcji,

• mogą powodować odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną spółce.

Członkowie zarządu, których wiąże ze spółką dodatkowo stosunek pracy, powinni liczyć się z konsekwencjami naruszenia zakazu konkurencji wynikającego z prawa pracy, i to niezależnie od odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie k.s.h. Najczęstszym skutkiem naruszenia zakazu konkurencji w sferze pracowniczej jest rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem. W niektórych sytuacjach, gdy naruszenie zakazu stanowi jednocześnie ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, może być ono podstawą do zwolnienienia dyscyplinarnego.

Odpowiedzialność za dokonanie nienależnej wypłaty

Kodeks spółek handlowych zabrania dokonywania wypłat wspólnikom spółki z o.o. bez podstawy prawnej. Nienależne wypłaty to te, które są niezgodne z przepisami prawa lub postanowieniami umowy spółki. Zabronionymi wypłatami na podstawie kodeksu spółek handlowych są m.in. zwrot dopłat na pokrycie straty, zwrot wpłat na pokrycie udziałów, wypłacenie nienależnej dywidendy. Wypłata dokonana przez członka zarządu sprzeciwiająca się przepisom prawa lub umowy powoduje jego odpowiedzialność solidarnie z odbiorcą tej wypłaty. Dotyczy ona jednak tylko tych członków zarządu, którzy są odpowiedzialni za wypłatę. Odpowiedzialność członków zarządu dopuszczających się takiego działania ma charakter odszkodowawczy.

Zapewnienie nadmiernej korzyści

Za zapewnienie sobie lub osobie trzeciej nadmiernej korzyści do odpowiedzialności może być pociągnięty członek zarządu spółki akcyjnej. Sytuacją taką może być np. zapewnienie akcjonariuszowi większej liczby akcji, niż wynikałoby to z ich prawidłowej wyceny, albo zapewnienie nadmiernego zakresu świadczeń szczególnych. Zakres odpowiedzialności sprowadza się do obowiązku naprawienia szkody. Dla zaistnienia odpowiedzialności istotne jest wystąpienie szkody spółki, winy działającego i związku przyczynowego między szkodą a działaniem. Odpowiedzialność obejmuje zarówno rzeczywistą szkodę, jak i utracone korzyści.

Odpowiedzialność za rozpowszechnianie fałszywych danych

Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną spółce akcyjnej podlega również członek zarządu, jeżeli współdziałał w wydaniu przez spółkę akcji, obligacji lub innych tytułów uczestnictwa w spółce i zamieścił w ogłoszeniach lub zapisach fałszywe dane (rozpowszechniał je albo zataił informacje, które zgodnie z przepisami powinny w takich okolicznościach zostać ujawnione). Chodzi więc np. o umieszczenie fałszywych danych w ogłoszeniu wzywającym do zapisów na akcje. Działanie (zaniechanie) musi być w związku przyczynowym ze szkodą. Odpowiedzialność ta jest niezależna od winy sprawcy.

Michał Gawryjołek

Źródło: Twój Biznes
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    19 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Tydzień Przedsiębiorcy 21-25 czerwca

    Tydzień Przedsiębiorcy 21-25 czerwca. W dniu 21 czerwca przypada Dzień Przedsiębiorcy. Z tej okazji Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii zaprasza w tym roku firmy i przedsiębiorców, w tym szczególności z sektora MŚP, na specjalnie zorganizowane wydarzenia. Potrwają one do 25 czerwca 2021 r. Podczas organizowanych w tym celu spotkań, telekonferencji, webinariów i podcastów MRPiT chce wesprzeć małe i średnie przedsiębiorstwa praktyczną wiedzą, doświadczeniem i kontaktami na rzecz rozwoju ich działalności biznesowej tak w kraju, jak i na rynkach Unii Europejskiej, a także pozaunijnych.

    Które firmy stać na sztuczną inteligencję?

    Sztuczna inteligencja odmieniana jest przez wszystkie przypadki. Chociaż średnie i małe firmy nie mają embarga na technologie wykorzystujące SI, praktyka pokazuje, że istnieje wewnętrzny opór. Dlaczego tak się dzieje?

    Firma w Czechach. Przedsiębiorcy pomału odpuszczają

    Nawet o kilkaset procent wzrosła w ostatnich tygodniach liczba pytań kierowanych do firm pomagających prowadzić firmę w Czechach. Ale jak podkreślają eksperci, nie każdy biznes można przenieść do Czech czy na Słowację. Wyjaśniamy dlaczego.

    Handel hurtowy i detaliczny szuka pracowników

    Przedsiębiorcy z sektora handlu detalicznego i hurtowego w najbliższych trzech miesiącach mają zamiar dość intensywnie rozbudowywać swoje zespoły. Kogo głównie poszukują pracodawcy?

    Tokenizacja - słowo klucz w nowoczesnym biznesie. Co można stokenizować?

    Tokenizacja to termin zdobywający ostatnimi czasy olbrzymią popularność, w szczególności w środowiskach biznesowych. Przedsiębiorcy zaczynają żywiej interesować się możliwościami, jakie oferuje ta oparta na technologii blockchain forma cyfryzacji. Pytanie tylko, cyfryzacji… czego? Jak działa blockchain? Czym jest tokenizacja? Co to jest token? Jakie są rodzaje tokenów? Co można stokenizować? Jak przeprowadzić cyfryzację biznesu poprzez tokenizację? Wyjaśniają eksperci z Kancelarii Prawnej RPMS Staniszewski & Wspólnicy

    Ceny mieszkań rosną wolniej niż zarobki

    Ceny mieszkań. W trakcie trwającej hossy mieszkaniowej pensje Polaków wzrosły o prawie 53% - sugerują dane GUS. To prawie tyle, o ile zdrożały w międzyczasie nieruchomości. W ostatnim kwartale znowu pensje wyprzedziły ceny. Oby nie na chwilę.

    Odejście od chowu klatkowego jest niemożliwe

    Resort rolnictwa przygląda się działaniom KE ws. chowu klatkowego. Tymczasem branża stoi na stanowisku, że rezygnacja z chowu klatkowego nie jest możliwa.

    Przedsiębiorcy częściej źle oceniają jakość pracy zdalnej

    Po upływie kilkunastu miesięcy model pracy zdalnej przynosi gorsze efekty zdaniem co trzeciego pracodawcy. Najmniej zadowoleni z home office są przedstawiciele handlu, przemysłu i mikrofirm.

    Działalność gospodarcza a status osoby bezrobotnej

    Czy osoba prowadząca działalność gospodarczą z wpisem do CEIDG może uzyskać status osoby bezrobotnej? Jak wygląda sytuacja spółek prawa handlowego i działalności nierejestrowej?

    Dariusz Bliźniak: dlaczego drzewa i zieleń stają się kapitałem?

    Ślad węglowy to jedno z największych wyzwań XXI wieku, które nie pozostaje obojętne zarówno pojedynczym obywatelom, jak i całym rządom poszczególnych państw - mówi Dariusz Bliźniak.

    PR w firmie. Czym jest pozycjonowanie eksperckie?

    Pozycjonowanie eksperckie - na czym polega ten rodzaj prowadzenia dialogu z publicznością (a docelowo – przyszłymi klientami)? Jakie narzędzia są niezbędne w skutecznym pozycjonowaniu eksperckim?

    Audi RS e-tron GT: w 3,2 sek. do setki w elektryku! Pierwsza jazda.

    Audi e-tron GT choć jest elektryczny, powstaje w tej samej fabryce co R8. Choć nie emituje spalin, generuje potężną ilość emocji.

    Jacek Czauderna: Panie Premierze, przedsiębiorcy czekają na konkrety [PODCAST]

    Polski Ład to kolejna piękna, marketingowa, ale polityczna akcja – mówi Jacek Czauderna. Na co mogą liczyć przedsiębiorcy? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Opłacalność fotowoltaiki - co się zmieni od 2022 roku?

    Opłacalność fotowoltaiki. Szykują się duże zmiany na rynku fotowoltaiki. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekazało do konsultacji publicznych projekt ustawy, który m.in. reguluje nowe zasady dla prosumentów. Co to oznacza? Jak mówi Jakub Jadziewicz, Członek Zarządu Alians OZE - „Magazyny energii staną się niezbędnym elementem instalacji fotowoltaicznej”. Dla rynku PV niebawem rozpocznie się nowy rozdział.

    Uproszczone Postępowanie Restrukturyzacyjne to już 84% wszystkich spraw

    UPR okazało się niewątpliwie czarnym koniem restrukturyzacji ostatnich kilkunastu miesięcy. Na koniec czwartego kwartału ubiegłego roku UPR stanowiło 52% wszystkich postępowań restrukturyzacyjnych. Na czym polega UPR?

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czym jest i kiedy jest wpisywany?

    Zastaw rejestrowy na pojeździe. Czyli dziś opowiemy o tym, czemu pojawia się taka adnotacja w dokumentach pojazdu i jak się jej pozbyć.

    Małgorzata Ławnik: oszczędność na pracownikach to pierwszy krok do strat w biznesie

    Zignorowanie potencjału, jaki niosą ze sobą pracownicy, jest jednym z największych błędów przedsiębiorstw, ponieważ to właśnie od zatrudnionych osób zależy przyszłość firmy – mówi Małgorzata Ławnik, dyrektor Pionu Personalnego Kaufland Polska.

    Nadanie nowego numeru VIN. Na czym polega?

    Nadanie nowego numeru VIN może być konieczne po poważnej modyfikacji pojazdu. jak przeprowadzić procedurę zgodnie z przepisami?

    Polski Ład napędzi ceny mieszkań. Będzie drożej

    Polski Ład. Mieszkania to wciąż atrakcyjna lokata kapitału, dlatego ich ceny pomimo pandemii idą cały czas w górę. Eksperci prognozują, że wprowadzenie Polskiego Ładu przyczyni się do zwiększenia inflacji, a tym samym do jeszcze wyższych wzrostów cen mieszkań. W praktyce może być trudniej uzyskać kredyt hipoteczny, a tym samym kupić nowe lokum.

    Jaką rolę w transformacji cyfrowej firm odgrywa chmura obliczeniowa?

    Chmura obliczeniowa w trakcie pandemii zyskała na znaczeniu. Korzyści płynące z jej wdrożenia to m.in. optymalizacja kosztów, zwiększenie efektywności operacyjnej, ale przed wszystkim wzrost biznesu. Co jeszcze zyskują firmy w chmurze?

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje

    Wydanie dowodu rejestracyjnego zatrzymanego przez Policje. Czyli jak odzyskać dokumenty pojazdu po kontroli funkcjonariuszy?

    Jaki jest cel nowelizacji ustawy odległościowej?

    Ustawa odległościowa to jedno z założeń transformacji energetycznej. Lądowa energetyka wiatrowa ma być korzyścią dla branży, dostawców energii wiatrowej, ale też mieszkańców i samorządów. Na czym mają polegać zmiany?

    Będą zmiany w ustawie o cudzoziemcach

    Ustawa o cudzoziemcach - będą zmiany dotyczące cudzoziemców prowadzących działalność gospodarczą w Polsce i będących uczestnikami programów wsparcia.

    Jak branża gastronomiczna może na nowo zdobyć klientów?

    Przed branżą gastronomiczną pojawiło się nowe wyzwanie. W jaki sposób ponownie pozyskać kandydatów do pracy? Czy pomoże im w tym pozytywny wizerunek pracodawcy?

    Praca w IT - home office, ale projekty nierozwojowe

    Warunki zatrudnienia na rynku pracy IT są lepsze niż przed pandemią – wynika z najnowszego badania przeprowadzonego przez firmę HRK S.A. Zdaniem 39% specjalistów pracujących w IT COVID-19 miał pozytywny wpływ na ich branżę.