Kategorie

Jakie są skutki funkcjonowania dwóch zarządów w spółce kapitałowej

Marcin Asłanowicz
Marcin Asłanowicz
inforCMS
Zdarza się, że w ramach jednej spółki zaczynają funkcjonować dwa zarządy. Jakie okoliczności wywołują zwykle takie sytuacje?

Reklama

Taka sytuacja powstaje zwykle w przypadku konfliktu pomiędzy wspólnikami (akcjonariuszami) danej spółki. Ze względy na wadliwe konstrukcje umów lub statutów spółek, jak również niedoskonałości przepływu informacji pomiędzy poszczególnymi organami spółki (a czasem także pomiędzy spółką i sądem rejestrowym), spółka zaczyna nagle być zarządzana przez dwa konkurencyjne wobec siebie zarządy, oczywiście nieuznające siebie nawzajem.

Często zalążkiem istnienia dwóch równoległych zarządów jest zwykłe podjęcie przez zgromadzenie wspólników (walne zgromadzenie akcjonariuszy) uchwały o zmianie w składzie osobowym zarządu. Jedna strona sporu może powołanie nowego zarządu uznać za nieważne i wnieść do sądu powództwo o stwierdzenie nieważności podjętej w tym zakresie uchwały. W konsekwencji wszystkie czynności tej strony opierać się będą na założeniu, że spółka zarządzana jest przez poprzedni zarząd. Z kolei druga strona sporu traktować będzie nowy zarząd jako powołany prawidłowo, a w rezultacie traktować wszystkie czynności przezeń dokonywane za ważne i skuteczne.

Jeżeli sąd uzna następnie omawianą uchwałę o zmianach w składzie zarządu za nieważną, ale w międzyczasie nowo powołany zarząd zdąży doprowadzić do kolejnych zmian w swoim składzie, to wielopłaszczyznowy i długotrwały spór jest już praktycznie gotowy. Każda z jego stron będzie bowiem mnożyć zdarzenia prawne, które będą trudno odwracalne dla drugiej strony czy też raczej odwrócenie ich zajmować będzie więcej czasu, aniżeli wywołanie kolejnych zdarzeń, które będzie należało odwrócić.

Dlaczego wskazywane zdarzenia jest trudno odwrócić? Czy strona takiego sporu nie może przedsięwziąć jakichś czynności zabezpieczających swoją pozycję prawną?

Reklama

Przeprowadzenie postępowania sądowego o stwierdzenie nieważności uchwały zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia akcjonariuszy) trwa zwykle w I instancji 4-12 miesięcy. Do tego trzeba doliczyć kolejne 4-8 miesięcy na postępowanie apelacyjne. Oznacza to, iż doprowadzenie do prawomocnego wyroku może zająć nawet półtora roku lub dłużej. Oczywiście - podobnie jak we wszelkich innych sprawach - w dużych ośrodkach sądowych (zwłaszcza w Warszawie) postępowanie jest zwykle bardziej długotrwałe, aniżeli w małych sądach.

Tymczasem zwołanie zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia akcjonariuszy), podjęcie na nim uchwał (np. o zmianach w składzie osobowym organów spółki) oraz ich zarejestrowanie w Krajowym Rejestrze Sądowym zajmuje z reguły poniżej dwóch miesięcy.

Mając powyższe rozbieżności czasowe na względzie nietrudno jest doprowadzić do sytuacji, w której w chwili wydawania wyroku sądowego w przedmiocie stwierdzenia nieważności danej uchwały rozstrzygnięcie takie nie ma już istotnego praktycznego znaczenia - jako że podjęte w międzyczasie działania drugiej strony idą dużo dalej. Stać się tak może, nawet jeśli stronie uda się skutecznie zablokować wpis tychże zmian do Krajowego Rejestru Sądowego - druga strona może bowiem legitymizować swoje działania samymi wypisami stosownych uchwał. Oczywiście jest cały szereg instrumentów prawnych, które można starać się wykorzystać dla zabezpieczenia swojej pozycji prawnej w takich sytuacjach (chociażby w ramach postępowania zabezpieczającego), praktyka obrotu pokazuje jednak, iż w zderzeniu z praktyczną pomysłowością skonfliktowanych wspólników często nie wywierają one zamierzonych efektów.

Jakie skutki w stosunkach wewnętrznych spółki wywołuje równoległe funkcjonowanie dwóch zarządów?

Sytuacja taka prowadzi zwykle do dużego chaosu organizacyjnego, zwykli pracownicy spółki nie wiedzą bowiem, do kogo mają raportować i komu podlegają w strukturze spółki. Jak pokazują najbardziej znane przypadki równoległego funkcjonowania dwóch zarządów (w Polskiej Telefonii Cyfrowej czy też w Elektrimie), nawet w ogromnych spółkach - gdzie zdecydowana większość pracowników nie podlega bezpośrednio zarządowi - istnienie dwóch konkurencyjnych organów zarządzających powoduje paraliż wielu pionów spółki. Sytuacja staje się znacznie trudniejsza w średnich lub małych podmiotach, w których od decyzji podejmowanych na bieżąco przez sam zarząd zależy codzienne funkcjonowanie spółki. W takich przypadkach pracownik ryzykuje sankcje dyscyplinarne, zarówno wykonując, jak i niewykonując poleceń swoich formalnych przełożonych.

Jak wpływają takie sytuacje na stosunki zewnętrzne spółki?

W stosunkach zewnętrznych sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana. Kontrahenci podwójnie zarządzanej spółki nie wiedzą bowiem, czy osoba, z którą dokonują danych czynności jest prawidłowo umocowana do działania czy też nie. W konsekwencji nawet działając w dobrej wierze, nie mogą mieć pewności, czy zawierana umowa będzie w praktyce realizowana, gdyż konkurencyjny zarząd oraz podległe mu służby mogą jej po prostu nie uznać. Rodzi to oczywiście ryzyko konieczności prowadzenia sporów sądowych oraz przymusowego dochodzenia wykonania zobowiązań przez podwójnie zarządzaną spółkę.

Największym problemem w tego rodzaju sytuacji pozostaje jednak, iż kontrahenci takiej spółki nie mają skutecznego instrumentu, aby całkowicie zabezpieczyć się przed ryzykiem wynikającym ze współpracy z podwójnie zarządzanym podmiotem. W każdym przypadku może się okazać bowiem, iż decydent po stronie spółki nie miał w rzeczywistości prawa jej reprezentowania i składania jakichkolwiek oświadczeń w jej imieniu. Dodatkowo kwestia wzajemnego niehonorowania zawartych umów przez konkurencyjny zarząd może stanowić swoistą kartę przetargową pomiędzy skonfliktowanymi stronami.

Czy proste nabycie przez osoby trzecie istotnych składników majątku podwójnie zarządzanej spółki jest bezpieczne?

Nie, w takiej sytuacji osoby trzecie także nie mają gwarancji ważności i skuteczności przeprowadzanej transakcji. Jeżeli przykładowo bowiem zbycie przez spółkę nieruchomości wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, a uchwała taka zostanie podjęta na zgromadzeniu wspólników zwołanym przez wadliwie powołany zarząd, to również należy liczyć się z ryzykiem stwierdzenia nieważności uchwały wyrażającej zgodę na sprzedaż nieruchomości. W konsekwencji to nabywca nieruchomości - nawet pozostający w dobrej wierze - aż do czasu realnego rozwiązania konfliktu wewnątrz spółki nie będzie miał pewności, że ważność dokonanego przez niego nabycia nie będzie podważana.

Podobnym ryzykiem jest nabycie przez osobę trzecią składniku majątku, który już został zbyty przez drugi zarząd, o czym pierwszy zarząd, nawet dochowując najwyższej staranności, mógł nie wiedzieć. Mimo iż zajście takiej sytuacji nie wyłącza oczywiście uprawnienia osoby trzeciej do późniejszego podnoszenia roszczeń odszkodowawczych wobec spółki, to oczywiste jest, iż faktyczne ryzyko wadliwości takiej transakcji obciąża nabywcę.

Czy powstanie omawianej sytuacji wywiera więc negatywny wpływ na wizerunek spółki?

Zdecydowanie tak. Powoływany już tutaj przykład Polskiej Telefonii Cyfrowej dowodzi, iż nawet w przypadku ogromnych podmiotów podwójne zarządzanie powoduje w konsekwencji utratę pozycji rynkowej oraz spadek liczby klientów. Do tego dochodzi istotne pogorszenie się wizerunku spółki, która zaczyna być postrzegana jako nieprzewidywalny organizm. Utrzymywanie się dwuwładzy przez dłuższy czas oczywiście jedynie zdecydowanie pogarsza sprawę, długotrwałe konflikty wewnętrzne czynią spółkę bardzo nieatrakcyjnym i niekomfortowym miejscem pracy.

Jakie ryzyko ponoszą sami członkowie każdego z zarządów?

Praktyka obrotu wykazuje, iż normą jest wzajemne składanie na siebie przez konkurencyjne zarządy doniesień do prokuratury oraz podnoszenie roszczeń wynikających z działania na szkodę spółki. W sytuacji dwuwładzy w zasadzie każdą czynność można starać się uznać za naruszającą interesy spółki - każdy członek każdego z zarządów ponosi więc istotnie zwiększone (w porównaniu z normalną sytuacją zwykłego zarządzania spółką) osobiste ryzyko swoich decyzji.

O ile przy tym w odniesieniu do roszczeń cywilnoprawnych możliwe jest zabezpieczenie członka zarządu przed odpowiedzialnością wobec osób trzecich przez wspólnika go powołującego, o tyle już ryzyka osobistej odpowiedzialności karnoprawnej wyłączyć się nie da. Oznacza to, iż sytuacja dwuwładzy pozostaje oczywiście niekorzystna dla każdego z członków zarządu (zarządów).

W skonfliktowanej spółce mogą istnieć także mniejszościowi wspólnicy, którzy nie chcą opowiedzieć się po żadnej ze stron sporu - jak powinni oni się zachować, aby możliwie najlepiej zadbać o swoje interesy?

Wspólnicy tacy nie mają niestety żadnej całkowicie bezpiecznej drogi postępowania. Jeżeli nie wiedzą po czyjej stronie leży racja prawna, to - z ostrożności - powinni starać się aktywnie uczestniczyć w zarządzaniu spółką prowadzonym przez oba zarządy. Problem polega jednak na tym, iż czynności te często będą się wzajemnie wykluczać. W praktyce wydaje się więc, iż wspólnicy mniejszościowi mogą jedynie starać się działać w sposób narażający ich na możliwie jak najmniejsze ryzyko roszczeń ze strony którejś ze skłóconych stron - co nie oznacza jednak uwolnienia się od ryzyka roszczeń z tego tytułu.

Marcin Asłanowicz

radca prawny prowadzący dział procesowy w Baker & McKenzie

PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).

Może Cię także zainteresować
Samochód w firmie
Samochód w firmie
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    28 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wyższe grzywny za wykroczenia drogowe

    Podwyższenie maksymalnej wysokości grzywny za wykroczenia drogowe do 30 tys. zł zakłada projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, przyjęty przez rząd.

    Ceny mieszkań w Europie rosną szybciej niż w Polsce

    Ceny mieszkań w Europie. Ceny mieszkań oderwały się od fundamentów? Szybciej w Europie niż w Polsce – sugerują dane Eurostatu. W Polsce przez ostatnie lata ceny rosły tylko trochę szybciej niż dochody ludności. W państwach Europy Zachodniej dynamika była nawet kilkukrotnie wyższa.

    Wynajem domów w Polsce

    Wynajem domów. Wynajem domów w Polsce stanowi około 3% - 5% rynku najmu, ale jest ciekawym rozwiązaniem. Osoby zastanawiające się nad wynajmem większego mieszkania, powinny wziąć pod uwagę również dom, bo stawki czynszów za 1 mkw. są konkurencyjne. Na popularność wynajmu domów w innych krajach wpływa m.in. udział budynków jednorodzinnych w zasobie mieszkaniowym i wskaźnik urbanizacji.

    Studencie - nie daj się oszukać. Jak bezpiecznie wynająć mieszkanie, gdy sezon w pełni

    Wynajem mieszkania - studenci. Okres wakacji aż do września to typowy sezon najmu. Wiele osób stara się zaplanować na ten czas zmianę miejsca zamieszkania. Jest zazwyczaj trochę więcej wolnego, łatwiej o urlop w pracy, jest też korzystniej ze względu na zmianę szkoły dla dzieci. Równocześnie w tym samym czasie na rynku pojawiają się osoby studiujące. Młodzież rozpoczynająca studia w nowym mieście, studenci wyższych lat zmieniają lokum. Kwestie towarzyskie, uczuciowe czy chęć uzyskania większego komfortu - to najczęstsze przyczyny zmiany kwatery przez studentów.

    Kiedy warto prowadzić działalność w formie prostej spółki akcyjnej

    Od 1 lipca 2021 r. przedsiębiorcy mogą zacząć korzystać z nowej formy prowadzenia działalności, jaką jest prosta spółka akcyjna (PSA). W opracowaniu przedstawiamy, dla jakich przedsiębiorców taka forma prowadzenia działalności może być korzystna.

    Najpopularniejsze rodzaje napędów [NOWE DANE]

    Stowarzyszenie ACEA opublikowało najświeższe dane na temat najpopularniejszych rodzajów napędów. Jakie samochody wybierają kierowcy w Polsce?

    Ekspres kapsułkowy czy ciśnieniowy – który i dla kogo sprawdzi się lepiej?

    Ostatnimi czasy picie kawy przeniosło się z kawiarni pod strzechy. Nic dziwnego więc, że wiele osób stoi przed niezwykle trudnym wyborem – jaki ekspres do domu wybrać? Wśród wielu firm i modeli łatwo się zagubić. Jednak nie obawiajcie się! Odpowiadając na kilka prostych pytań, możemy łatwo stwierdzić, jaki ekspres będzie dla nas odpowiedni.

    Firmy szukają nowych pracowników

    Firmy szukają coraz więcej nowych pracowników. Liczba ofert pracy w urzędach pracy rośnie. Jakie są przyczyny?

    Dostępność infrastruktury miejskiej dla niepełnosprawnych - raport NIK

    Dostępność infrastruktury miejskiej dla niepełnosprawnych. Z przeprowadzonej przez Delegaturę Najwyższej Izby Kontroli w Gdańsku kontroli wynika, że miasta Gdynia, Kartuzy i Tczew inwestowały w infrastrukturę miejską, jednak nie w pełni zapewniły dostęp do niej osobom z utrudnionym poruszaniem się. Analizowały potrzeby i konsultowały je z mieszkańcami, jednak nie potrafiły egzekwować właściwych rekomendacji. Każda ze zbadanych przez NIK inwestycji miała jakąś przeszkodę, utrudniającą samodzielne przemieszczanie się po mieście.

    Ilu Polaków mieszka w domach jednorodzinnych a ilu w blokach?

    Dom jednorodzinny a mieszkanie w bloku. Marzenia o wyprowadzce z bloku do domu nie są w Polsce nowością. Już dziś w domach jednorodzinnych mieszka 55% rodaków – wynika z danych Eurostatu. Problem w tym, aby decyzję o wyprowadzce podjąć świadomie.

    Nie tylko negatywne skutki pandemii? [BADANIE]

    Według co czwartego Polaka pandemia przyniosła tyle samo następstw pozytywnych, co negatywnych. Tak wynika z badania zrealizowanego dla Rejestru Dłużników BIG InforMonitor.

    Kooperatywy mieszkaniowe - projekt ustawy w konsultacjach

    Kooperatywy mieszkaniowe. Projekt ustawy regulujący tworzenie kooperatyw mieszkaniowych zamieszczono 22 lipca 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji i skierowano do konsultacji publicznych. Jego celem jest upowszechnienie kooperatyw mieszkaniowych, a przez to zwiększenie dostępności mieszkań. W projekcie zrezygnowano niestety z propozycji ulgi podatkowej dla członków kooperatywy mieszkaniowej.

    Mieszkanie Plus znów w ogniu politycznego sporu. Co to oznacza dla najemców?

    Mieszkanie Plus - Koalicja Obywatelska domaga się zwiększenia ochrony najemców programu. Jednak objęci nią byliby także najemcy mieszkań oferowanych przez prywatne firmy i fundusze. Istnieje ryzyko, że więcej by na tym stracili niż zyskali.

    Jakie są długi spółek giełdowych w 2021 r.?

    Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, iż zmniejszyło się zadłużenie spółek notowanych na giełdzie. Ile wynosi obecnie?

    Branża opakowań rośnie dzięki e-commerce [BADANIE]

    Pomimo wzrostu cen surowców branża opakowań rośnie w rekordowym tempie. Ważnym impulsem rozwoju pozostaje e-commerce.

    Społeczne agencje najmu od 23 lipca. Kto i jak może skorzystać z SAN?

    Społeczne agencje najmu. 23 lipca 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Dzięki nowym przepisom mogą już powstawać społeczne agencje najmu (SAN) – podmioty pośredniczące między właścicielami mieszkań na wynajem i osobami, którym dochody lub sytuacja życiowa utrudniają najem mieszkania w warunkach rynkowych. Kto i jak może skorzystać na działalności SAN?

    Ważny termin dla najemców centrów handlowych

    Covidowe prolongaty umów najmu można anulować tylko do 6 sierpnia 2021 r. Co z najemcami, którzy płacili czynsze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze?

    Fotowoltaika - skąd wziąć pieniądze na inwestycję? Z jakich programów korzystają Polacy? Czy fotowoltaika to oszczedności?

    Jak firmy MŚP oceniają wpływ pandemii na ich branże? [BADANIE]

    Co czwarta firma MŚP uważa, że pandemia pomoże rozwinąć ich branżę, a w produkcji – co druga. Tak wynika z 8. edycji Barometru COVID-19, realizowanego przez EFL.

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku – rekordowe 6 miesięcy

    Budownictwo mieszkaniowe w 2021 roku. Pierwsze półrocze 2021 roku było dla deweloperów najlepszym półroczem w historii. Notują oni rekordową sprzedaż i budują najwięcej mieszkań. Potężny popyt na mieszkania powoduje, że chociaż deweloperzy budują najwięcej w historii, to i tak ceny mieszkań idą w górę. Bardzo prawdopodobne, że deweloperów czeka najlepszy rok w historii.

    Lokalizacja mieszkania - co warto sprawdzić przed zakupem?

    Lokalizacja mieszkania. Tak naprawdę nie ma jednej definicji dobrej lokalizacji. W zależności od naszych potrzeb, miejsca pracy, etapu życia, na którym się znajdujemy czy jego stylu, sami możemy zdefiniować, czym jest tak naprawdę dobra lokalizacja. Nie ma jednego rozwiązania. Zupełnie inne potrzeby będą miały rodziny z małymi dziećmi, inne – ludzie już dojrzali, a jeszcze inne młodzi single. Jest jednak kilka czynników, które warto wziąć pod uwagę. Czym się kierować, szukając idealnego miejsca do zamieszkania?

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę - założenia projektu

    Domy do 70 m2 bez pozwolenia na budowę. W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego celem ma być umożliwienie budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 m2 (do 90 m2 powierzchni użytkowej) bez konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (ale w procedurze zgłoszenia), bez konieczności ustanawiania kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy. Nowe przepisy mają wejść w życie w IV kwartale 2021 roku.

    Zmiana pozwolenia na budowę po 19 września 2020 r. - skutki

    Zmiana pozwolenia na budowę. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego udzielił wyjaśnień odnośnie stosowania dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego (obowiązujących przed nowelizacją, która weszła w życie 19 września 2020 r.) w zakresie zmiany pozwolenia na budowę.

    Kompleksowa informacja o wyrobach budowlanych

    Główny Urząd Nadzoru Budowlanego zaprasza do odwiedzenia nowej strony internetowej Punktu kontaktowego do spraw wyrobów budowlanych pod adresem punkt-kontaktowy.gunb.gov.pl. Jak zadać pytanie?

    E-commerce wpływa na rozwój transakcji bezgotówkowych

    Co sprawia, że rynek płatności bezgotówkowych stale rośnie? Odpowiedź jest prosta: e-commerce.