REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowy między spółką kapitałową a członkiem zarządu

Adam Ambroziewicz
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Kto reprezentuje spółkę w przypadku zawierania przez nią umowy z członkiem jej zarządu? Czy dotyczy to wszystkich umów? Jaką formę powinno mieć pełnomocnictwo?

REKLAMA

W umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników (art. 210 § 1 k.s.h.). Analogiczną regulację zawiera art. 379 § 1 k.s.h. w odniesieniu do spółki akcyjnej. Przepisy te są wyjątkiem od ogólnych zasad reprezentacji spółki przez zarząd z art. 201 § 1 i art. 204 k.s.h. (w przypadku spółki akcyjnej - art. 368 § 1 i art. 372 k.s.h.), które przyznają zarządowi bezwarunkowe prawo reprezentacji wobec osób trzecich.

REKLAMA

Członek zarządu jednak nie jest w żadnym razie w stosunku do spółki osobą trzecią. Zarząd, poza wykonywaniem bieżącej działalności spółki i reprezentowaniem jej, jest także instytucją zaufania publicznego1. Oznacza to m.in., że ma obowiązek działać dla dobra spółki, a działanie na szkodę spółki podlega sankcji karnej (art. 585 k.s.h.). Obowiązek działania dla dobra spółki może jednak być narażony w sytuacji różnego rodzaju konfliktu interesów. Te sytuacje konfliktu interesów zostały unormowane m.in. w art. 209-211 k.s.h. (w odniesieniu do spółki akcyjnej - w art. 377 i 379-380 k.s.h.).

Artykuły 210 i 379 k.s.h. są bowiem tylko dwoma z wielu możliwych przypadków, w których występuje kolizja interesów między członkiem zarządu a spółką. Kolizja ta wiąże się właśnie z zawieraniem przez spółkę umów z osobami mającymi znaczny wpływ na jej funkcjonowanie. Właśnie dlatego w art. 210 i 379 k.s.h. wyłączono ogólne zasady reprezentacji przez zarząd.

Których umów dotyczą omawiane regulacje

REKLAMA

Stosownie do obecnie jednolicie przyjmowanej w orzecznictwie i doktrynie interpretacji (przykładowo wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6 września 1995 r., I ACR 595/95, Lex Polonica nr 325177, A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarze, Zakamycze 2005, tom I, s. 943) art. 379 i 210 k.s.h. dotyczą wszelkich umów między członkiem zarządu a spółką.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Podział na umowy związane ze sprawowaniem funkcji członka zarządu (m.in. umowę o pracę w spółce, umowę o zarządzanie spółką) i inne umowy (np. umowę najmu, sprzedaży, przelewu - cesji wierzytelności), do których miałyby się stosować ogólne zasady reprezentacji, nie znajduje uzasadnienia. Przepisy te znajdują zastosowanie, choćby umowę miał zawrzeć ze spółką tylko jeden członek zarządu. Przepisy te stosuje się także w odniesieniu do innych uprawnionych do reprezentacji spółki członków zarządu, niewchodzących konkretną umową w zobowiązanie ze spółką2. Oznacza to m.in., iż żaden z pozostałych członków zarządu nie może być pełnomocnikiem powołanym uchwałą zgromadzenia wspólników. Przepisów tych natomiast nie stosuje się, jeżeli członek zarządu zawiera ze spółką umowę występując w roli konsumenta, na warunkach, które nie odbiegają od powszechnie stosowanych przez spółkę w obrocie wobec innych konsumentów.

Przykład

Spółka prowadzi salon ze sprzętem komputerowym. Członek zarządu tej spółki przychodzi do salonu i nabywa sprzęt elektroniczny na warunkach, które nie odbiegają od stosowanych przez spółkę wobec innych konsumentów.

Przepisy te obowiązują od dnia powołania danej osoby na członka zarządu do dnia jej odwołania. Oznacza to, że jeżeli członek zarządu został już odwołany z pełnionej funkcji, reprezentacja spółki przez radę nadzorczą lub pełnomocnika może nie być skuteczna.

Przykład

1 lutego członek zarządu został odwołany z pełnionej funkcji. Jednocześnie obowiązywała zawarta z nim wcześniej umowa o pracę, a członek zarządu przebywał od pewnego czasu na zwolnieniu lekarskim. Następnie rozwiązano z nim umowę o pracę z powodu choroby trwającej dłużej niż 270 dni. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę złożyła 2 lipca osoba upoważniona przez radę nadzorczą do zawierania umów z członkami zarządu. Osoba ta nie była upoważniona do dokonywania z pracownikiem czynności z zakresu prawa pracy. Oświadczenie nie zostało skutecznie złożone, gdyż osoba, wobec której je złożono, nie była w dacie oświadczenia członkiem zarządu. Tymczasem zgodnie z art. 31kodeksu pracy za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.

Sposób reprezentacji

Przy zawieraniu umów między spółką a członkiem jej zarządu możemy mieć do czynienia z następującymi sytuacjami:

1) w spółce nie ma rady nadzorczej,

2) w spółce jest rada nadzorcza i został powołany uchwałą wspólników pełnomocnik,

3) w spółce jest rada nadzorcza i nie powołano pełnomocnika.

W pierwszej sytuacji w celu zawarcia umowy zgromadzenie wspólników musi powołać pełnomocnika. W sytuacji trzeciej spółkę reprezentuje rada nadzorcza. W sytuacji drugiej kwestia sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy kompetencje pełnomocnika są niezależne od kompetencji rady nadzorczej.

Artykuł 210 § 1 k.s.h. (odpowiednio w stosunku do spółki akcyjnej art. 379 § 1 k.s.h.) przyznaje radzie nadzorczej własną i niezależną kompetencję (uprawnienie) do reprezentowania spółki. Uprawnienie to jest niezależne od woli zgromadzenia wspólników. Stąd należy przyjąć w sytuacji drugiej wielość podmiotów uprawnionych do zawarcia umowy.

Zgodnie z art. 15 § 1 k.s.h. zawarcie przez spółkę kapitałową umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem zarządu albo na jego rzecz wymaga zgody zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że w niektórych przypadkach do skutecznego zawarcia umowy spółki z członkiem zarządu nie wystarcza sama reprezentacja przez radę nadzorczą lub pełnomocnika, ale potrzebna jest ponadto zgoda zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia).

Zgoda taka jest wymagana nie tylko w przypadku uregulowanym w art. 15 k.s.h., ale przykładowo w razie zbycia i wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego (w odniesieniu do spółki z o.o. - art. 228 k.s.h., w przypadku spółki akcyjnej - art. 393 k.s.h.).

Forma uchwały powołującej pełnomocnika

Niekiedy mogą istnieć wymagania szczególne w zakresie formy czynności. Nabycie lub zbycie nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego. Podobnie jest w przypadku oświadczenia o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego. Wówczas uchwała zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) powołująca pełnomocnika do dokonania czynności z członkiem zarządu powinna mieć tę samą formę, jaka jest wymagana dla samej czynności (a więc formę aktu notarialnego dla nabycia czy zbycia nieruchomości, czy oświadczenia ustanawiającego ograniczone prawo rzeczowe). Zgodnie bowiem z art. 99 k.c. jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie.

Treść pełnomocnictwa

Nie ulega wątpliwości, że skuteczne będzie pełnomocnictwo szczególne do dokonania określonej, pojedynczej czynności z członkiem zarządu. Niedopuszczalne jest także pełnomocnictwo zawierające generalne upoważnienie do reprezentacji spółki we wszystkiego rodzaju umowach z członkiem zarządu (podobnie, co do zasady, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6 lutego 2007 r., sygn. akt I ACa 654/2006, Lex Polonica nr 1333295). Takie sformułowanie pełnomocnictwa stanowiłoby bowiem obejście rygorystycznych zasad narzuconych w art. 210 § 1 (art. 379 § 1) k.s.h.

Problem ma istotne znaczenie praktyczne. Pełnomocnictwo musi być udzielone uchwałą zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia akcjonariuszy). Oznacza, to iż w celu powołania pełnomocnika zgromadzenia te powinny się odbyć. Trudno jest jednak zwoływać w dużej spółce (np. akcyjnej) walne zgromadzenie za każdym razem, kiedy trzeba zawrzeć umowę z członkiem zarządu. Dlatego też należy sformułować pogląd pośredni. Dopuszczalne jest udzielenie przez walne zgromadzenie (zgromadzenie wspólników) pełnomocnictwa rodzajowego, jeśli pełnomocnictwo to ściśle i w sposób zamknięty określa jeden rodzaj czynności (np. umowy o pracę), których może dokonywać pełnomocnik z członkami zarządu.

Sposób reprezentowania spółki przez radę nadzorczą

Przy omawianiu tematu reprezentacji spółki powstaje także pytanie o sposób reprezentowania jej przez radę nadzorczą. Obecnie dominuje zapatrywanie, iż rada nadzorcza powinna działać według zasad określonych w uchwale zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia), regulaminie rady nadzorczej lub w braku takich ustaleń, zgodnie z uchwałą rady nadzorczej (por. przykładowo A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarze, Zakamycze 2005, tom I, s. 947). Pogląd ten ma wiele walorów praktycznych i obecnie dominuje w doktrynie i orzecznictwie, jednak jego podstawy dogmatyczne nie są spójne. Była już mowa o tym, że rada nadzorcza ma własną, niezależną od woli zgromadzenia wspólników, kompetencję do zawarcia umowy. Możliwy jest zatem taki pogląd, że skoro rada nadzorcza w art. 210 § 1 (art. 379 § 1) k.s.h. pełni te same funkcje co zarząd w zwykłych sytuacjach, to powinna działać na zasadach analogicznych do zarządu. Jeśliby więc umowa (statut) spółki określały zasady reprezentacji, to powinno się je stosować. W braku takiej regulacji spółkę reprezentowałoby dwóch członków rady nadzorczej.

Brak zgody na zawarcie umowy i nienależyta reprezentacja

Warto pamiętać o tym, że w przypadku gdy umowa spółki (statut) zastrzega, iż to walne zgromadzenie (zgromadzenia wspólników) ma wyrażać zgodę na zawarcie umowy z członkiem zarządu lub określenie jej warunków, to brak takiej zgody nie może przesądzać o nieważności umowy, jeżeli spółka była należycie reprezentowana. Oznacza to, że jeżeli spółka jest reprezentowana zgodnie z art. 210 § 1 (art. 379 § 1) k.s.h., to brak wymaganej przez umowę (statut) zgody walnego zgromadzenia (zgromadzenia wspólników) na zawarcie i postanowienia umowy nie skutkuje jej nieważnością. Zgodnie bowiem z art. 17 § 3 k.s.h. czynność prawna dokonana bez zgody właściwego organu spółki, wymaganej wyłącznie przez umowę spółki albo statut, jest ważna, jednak nie wyklucza to odpowiedzialności członków zarządu wobec spółki z tytułu naruszenia umowy spółki albo statutu.

Odmiennie, złamanie zasad reprezentacji określonych w art. 210 (art. 379) k.s.h. skutkuje, co do zasady, nieważnością umowy z powodu sprzeczności z ustawą (art. 58 k.c.). Inaczej może być w przypadku umowy o pracę z członkiem zarządu, jeżeli są spełnione przesłanki nawiązania stosunku pracy przez przystąpienie do jej wykonywania za wynagrodzeniem.

W przypadku gdy wszystkie udziały spółki przysługują jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce i wspólnik ten jest zarazem jedynym członkiem zarządu, nie stosuje się wyżej opisanych zasad reprezentacji. Czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając wypis aktu notarialnego (art. 210 § 2 k.s.h., w odniesieniu do spółki akcyjnej art. 379 § 2 k.s.h.). Tutaj więc to przez kontrolę sądu rejestrowego i udział notariusza ograniczono możliwość naruszenia interesów spółki.

Adam Ambroziewicz

Podstawa prawna:

ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.).

 


1 T. Dziurzyński, Z. Fenichel, M. Honzatko, Kodeks handlowy. Komentarz, Kraków 1936, tom I, s. 341.

2 I. Weiss [w:] J. Frąckowiak, A. Kidyba, K. Kruczalak, W. Pyzioł, I. Weiss, Prawo handlowe. Komentarz, tom 2 - Spółki, Warszawa 1996, II/E 68.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Prawo Przedsiębiorcy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Komisja Europejska proponuje zmniejszenie i uproszczenie obciążeń rolników. Czy to wystarczy by przerwać protesty?

    Komisja Europejska przesłała w czwartek prezydencji belgijskiej w Radzie UE dokument, zawierający listę działań mających na celu "zmniejszenie obciążeń administracyjnych, spoczywających na barkach rolników". Propozycje zostaną omówione z państwami członkowskimi 26 lutego na posiedzeniu Rady ds. Rolnictwa.

    Używasz smartfona? Twoje wrażliwe dane są jak na dłoni. Technologia pozbawia nas prywatności

    Użytkownicy różnych urządzeń, aplikacji czy systemów często nie są świadomi, przez kogo i do jakich celów są gromadzone i wykorzystywane dane na ich temat. Rozwój technologii rzadko idzie w parze ze świadomością użytkowników i regulacjami prawnymi. To stanowi zagrożenie dla ochrony danych osobowych.

    Wzrasta ryzyko prowadzenia biznesu. "Liczba wzmianek o geopolityce i ryzyku politycznym w dokumentach spółek wzrosła o 600%"

    Ryzyko prowadzenia biznesu w 2024 roku zwiększa rosnąca polaryzacja na światowej scenie politycznej. Istotna dla przedsiębiorców będzie minimalizacja potencjalnych niebezpieczeństw, m.in. poprzez zwiększenie odporności łańcuchów dostaw, odpowiednią politykę dostępu do zasobów i zaadresowanie kwestii ESG – wynika z raportu EY-Parthenon 2024 Geostrategic Outlook.

    Handel internetowy idzie w górę, stanowi 8,8% ogółu sprzedaży detalicznej

    Sprzedaż internetowa w ujęciu rocznym w styczniu wzrosła ogółem o 11%, co stanowił 8,8% ogółu sprzedaży detalicznej. Największy udział e-sprzedaży w całości sprzedaży detalicznej miały takie kategorie jak tekstylia, odzież, obuwie, prasa i książki. Tak wynika z danych przekazanych przez GUS.

    REKLAMA

    Nie zalegasz ze składkami ZUS? Weź udział w konkursie prewencji wypadkowej. Można dostać 300.000,00 zł dofinansowania. Rozpoczyna się nabór.

    ZUS realizuje program prewencji wypadkowej, w ramach którego można uzyskać dofinansowanie na poprawę warunków pracy poprzez zakup maszyn i urządzeń. Można liczyć nawet na 300.000,00 zł dofinansowania.

    Szkody rolnicze - stawki pomocy i wnioski w 2024 roku. 1000 zł, 500 zł lub 250 zł na 1 ha pomocy dla rolników poszkodowanych suszą, przymrozkami, powodzią i innymi zjawiskami pogodowymi

    Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowało w komunikacie, że od 29 lutego 2024 r. do 15 marca 2024 r. producenci rolni, w których gospodarstwach rolnych szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich wyniosły powyżej 30 % średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym, mogą składać wnioski o udzielenie pomocy w  formie dotacji do powierzchni upraw rolnych, na których ww. niekorzystne zjawiska spowodowały utratę co najmniej 30% plonu. 

    Bezpieczeństwo w Internecie i rewolucja dla przedsiębiorców działających w sieci. Nowość: akt o usługach cyfrowych (DSA) już w mocy

    Bezpieczeństwo w Internecie to w dzisiejszych czasach podstawa. W Unii Europejskiej obowiązuje nowy akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA). Również w Polsce będą obowiązywały nowe przepisy. To bardzo ważne, ponieważ wiele osób zastanawia się: jak zachowywać się bezpiecznie w Internecie? Jak chronić swoje bezpieczeństwo w sieci? Jakie są zagrożenia w Internecie? Jak chronić się przed zagrożeniami w Internecie? Przepisy będą dotyczyły przedsiębiorców jak i osób fizycznych. Nowe przepisy mają poprawić bezpieczeństwo użytkowników w sieci, wspierać walkę z nielegalnymi treściami w Internecie, uregulować zagadnienia dot. moderowania treści. Nie będzie już tak łatwo manipulować użytkownikami, "śledzić ich" działań w sieci, profilować, wysyłać tzw. ciasteczek (pliki cookie). Będzie większa ochrona przed pedofilią. To będzie prawdziwa rewolucja dla przedsiębiorców działających w Internecie. Akt o usługach cyfrowych stosuje się od dnia 17 lutego 2024 r.

    Podatnicy nie wiedzą, że mogą skorzystać z ulgi B+R, a to duże korzyści finansowe

    Z ulgi badawczo-rozwojowej mogą skorzystać firmy z różnych branż. Ulga B+R może przynieść korzyści finansowe sięgające nawet kilkuset tysięcy złotych w skali roku. Kto może zastosować tę ulgę? 

    REKLAMA

    Firmy wciąż bardziej obawiają się odejścia kontrahenta niż utraty płynności finansowej. Faktury z odroczoną płatnością to już standard

    Zwłaszcza w branży produkcyjnej i transporcie opcja płatności odroczonej od 7 do 30 dni stała się praktyką powszechnie stosowaną. Choć dla firm czekanie na należność wiąże się z ryzykiem i niedogodnościami – same muszą się w tym czasie kredytować – to w 2024 roku nie mają w planach odchodzenia od tej praktyki.

    BGK będzie mógł udzielać gwarancji spłaty kredytów mikrofirmom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom. Projektowane rozporządzenie ma wejść w życie 29 marca 2024 r.

    BGK będzie mógł gwarantować kredyty dla MŚP w ramach programu InvestEU. Jaka pomoc dla MŚP?

    REKLAMA