REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Nienadzorcze obowiązki rady nadzorczej spółki z o.o.

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Maciej Bielecki
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Jakie nienadzorcze obowiązki rady nadzorczej spółki z o.o. wynikają z przepisów kodeksu spółek handlowych, a jakie mogą zostać przyznane jej na mocy postanowień umowy spółki?

Zgodnie z wymogami kodeksu spółek handlowych (art. 213 § 2) rada nadzorcza lub komisja rewizyjna musi być powołana tylko w takiej spółce z o.o., której kapitał zakładowy przekracza kwotę 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż 25. W pozostałych przypadkach to wspólnicy tworzący spółkę z o.o. według swego uznania podejmują decyzję o ustanowieniu w spółce (lub nie) rady nadzorczej. Wspólnicy mogą ponadto w umowie spółki powierzyć radzie nadzorcze szczególne obowiązki, niewynikające z przepisów k.s.h.

REKLAMA

 


W myśl art. 219 § 1 k.s.h. rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Do szczególnych obowiązków rady nadzorczej należy ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy, w zakresie ich zgodności zarówno z księgami i dokumentami, jak i ze stanem faktycznym, oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku lub pokrycia straty, a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny (art. 219 § 3 k.s.h.). Jednocześnie - zgodnie z art. 220 k.s.h. - umowa spółki może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej, a w szczególności stanowić, że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach, z ważnych powodów, poszczególnych lub wszystkich członków zarządu.

 


Artykuł 220 k.s.h. akcentuje zatem możliwość rozszerzenia uprawnień rady nadzorczej (ponad zakres wynikający z art. 219 § 1 i 3 k.s.h.), podając jednocześnie opcje takiego rozszerzenia. Opcje te mają jednak tylko charakter przykładowy, a ustawodawca nie pozbawia wspólników możliwości uposażenia rady również w inne uprawnienia, jeżeli tylko nie będą sprzeczne z naturą i istotą funkcjonowania spółki z o.o.

 


Przyznanie radzie nadzorczej dodatkowych uprawnień, zapewniających oddziaływanie na zarząd, może mieć szczególne znaczenie w sytuacji, gdy wspólnicy uzyskują pozycję członków rady nadzorczej, powołując jednocześnie do zarządzania spółką specjalistów spoza swego grona. Rada nadzorcza jest zwykle organem „sprawniejszym” niż zgromadzenie wspólników, prostsze są zasady organizacji posiedzeń rady, podejmowania uchwał w radzie nadzorczej oraz protokołowania uchwał. Rada może zatem szybciej reagować na określone działania zarządu - pod warunkiem że ma ku temu stosowne podstawy.


Rozszerzenie uprawnień rady nadzorczej - funkcja doradcy

Dalszy ciąg materiału pod wideo
 


Rada nadzorcza, zarówno na mocy postanowień umowy spółki, jak i bez takiego zapisu w treści umowy, może wystosowywać do zarządu różnego typu stanowiska/porady. Rada nadzorcza może bowiem, obok obowiązkowego nadzoru, występować w roli organu doradczego. W myśl art. 219 § 2 k.s.h. rada nadzorcza nie ma prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. Nie oznacza to jednak zakazu występowania przez radę do zarządu z opiniami/zaleceniami.

 


Z art. 219 § 2 k.s.h. należy jedynie wywodzić wniosek o braku obowiązku zarządu do automatycznego stosowania się do takich zaleceń. Władcze ingerowanie w działania zarządu, które mogłoby narazić spółkę na szkodę, grozi członkom rady konsekwencją w postaci pociągnięcia do odpowiedzialności odszkodowawczej na zasadzie art. 293 § 1 k.s.h. w zw. z art. 219 § 2 k.s.h. Zarząd może jednak uwzględnić różnego rodzaju stanowiska/opinie rady o charakterze doradczym. Wydaje się wręcz, że taka praktyka może mieć istotne znaczenie dla ewentualnej odpowiedzialności zarządu wobec osób trzecich i spółki. Niewątpliwie bowiem lepsza będzie sytuacja prawna członka zarządu, który uzasadni swoją decyzję określonym stanowiskiem rady nadzorczej.

 


Nie ma przeszkód, aby umowa spółki formułowała nawet obowiązek zarządu w zakresie konsultacji, narad lub spotkań z radą w kwestiach szczególnie istotnych dla funkcjonowania spółki.

 


Funkcję doradczą mogą realizować także indywidualni członkowie rady. Kodeks spółek handlowych nie zakazuje bowiem, aby członek rady przedstawiał swoje poglądy w określonej sprawie zarządowi. Należy jednak pamiętać, że jeżeli w spółce została ustanowiona rada nadzorcza, to formą zaprezentowania przez nią kolektywnej opinii (wyrażenia woli/poglądu/zgody) jest podjęcie uchwały, a opinie wyrażane przez jednego członka rady nie mogą być traktowane jako stanowisko całego organu.


Czynności mieszane: kontrolno-nadzorczo-doradcze

 


Bardzo szeroko można ukształtować zakres uprawnień rady w zakresie wyrażania zgody na pewne czynności zarządu. W tej formule można zawrzeć zarówno elementy nadzoru, jak i doradztwa. Kodeks spółek handlowych nie określa katalogu spraw, które mogą wymagać zgody rady nadzorczej. Z tego względu umowa spółki może stosunkowo swobodnie kreować taką listę. Wśród najczęściej spotykanych w praktyce uprawnień rady nadzorczej znajdują się m.in.:

 

1) wyrażanie zgody na zaciąganie zobowiązań powyżej określonej kwoty,

 

2) wyrażanie zgody na czynności rozporządzające powyżej określonej kwoty,

 

3) wyrażanie zgody na zatrudnianie pracowników na stanowiskach kierowniczych,

 

4) wyrażanie zgody na powołanie przez zarząd prokurenta.

 


Możliwe jest także ustalenie, że wymóg zgody wspólników - tam gdzie ustawa na to zezwala - zostanie zastąpiony wymogiem zgody rady nadzorczej (np. na nabycie/zbycie nieruchomości - por. art. 228 pkt 4 k.s.h. lub na czynności określone w art. 230 k.s.h.).


Powoływanie i odwoływanie członków zarządu

 


Pośród nienadzorczych kompetencji rady nadzorczej należy wymienić także prawo do powoływania i odwoływania członków zarządu (w myśl art. 220 k.s.h. w zw. z art. 201 § 4 k.s.h., umowa spółki może przyznać takie uprawnienie radzie nadzorczej).

 


Jeżeli wspólnicy planują przyznać sobie pozycję członków rady nadzorczej, to powierzenie radzie nadzorczej prawa powoływania i odwoływania członków zarządu może zapewnić sprawną kontrolę poczynań zarządu. Chociaż, jak wcześniej wskazano, rada nadzorcza nie ma prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki, to jednak członek zarządu, który wie, że jego „los” spoczywa w gestii rady nadzorczej, będzie niewątpliwie „zmotywowany” do sumiennego rozważenia wszelkich jej sugestii.


Zawieszanie w czynnościach członków zarządu

 


Kolejnym przykładem nienadzorczego uprawnienia rady jest możliwość powierzenia radzie nadzorczej kompetencji do zawieszania członków zarządu w funkcji z ważnych powodów. Umowa spółki może przyznawać radzie prawo zawieszania w funkcji poszczególnych członków zarządu lub wszystkich (czyli całego zarządu). Kwestia ta powinna zostać precyzyjnie uregulowana w umowie spółki, aby nie powstały wątpliwości, jak szerokie jest uprawnienie rady nadzorczej w tym zakresie.

 


Należy podkreślić, że zawieszenie jest aktem odmiennym od odwołania z funkcji i nie powoduje utraty mandatu członka zarządu. Pozbawia ono natomiast członka zarządu prawa do prowadzenia spraw spółki oraz do jej reprezentacji. Wybranie zawieszenia zamiast odwołania może wyrażać negatywną ocenę poczynań członka zarządu, z jednoczesną intencją zachęcenia go do zmiany sposobu postępowania. Ponadto, jeżeli wspólnicy nie mają jeszcze koncepcji dotyczącej nowego zarządcy, a jednocześnie chcą uniknąć sytuacji, w której zarząd spółki stałby się organem niekompletnym (tj. niezdolnym do działania) - w związku ze zmniejszeniem się liczby członków zarządu poniżej minimum określonego umową spółki, powinni wybrać zawieszenie. Zawieszenie nie zawsze musi prowadzić do odwołania z funkcji. Nie można zatem utożsamiać tego aktu z czynnością przygotowującą do odwołania.

 


Zawieszenie w czynnościach członka zarządu (całego zarządu) w myśl art. 220 k.s.h. może nastąpić tylko „z ważnych powodów”. O tym, czy takie powody zachodzą, rozstrzyga rada nadzorcza.

 


Również umowa spółki może wskazywać ważne powody - np. długą chorobę, prowadzenie działalności konkurencyjnej bez zgody spółki, sprzeczność koncepcji rozwoju spółki z założeniami wspólników przyjętymi przy zakładaniu spółki, dłuższy wyjazd za granicę itp.

 


Jeżeli uchwała rady o zawieszeniu w funkcji członka zarządu zostanie podjęta mimo braku ważnych powodów, członek zarządu może rozważyć wystąpienie z powództwem o ustalenie - w trybie art. 189 kodeksu postępowania cywilnego - ważności/nieważności takiej uchwały. Jeżeli przyczyny zawieszenia nie zostały określone w umowie spółki, ryzyko kwestionowania uchwał rady o zawieszeniu istotnie wzrasta. Z tego względu wskazane jest, aby powody zawieszenia były ujmowane w umowie spółki.

 


Okoliczność zawieszenia członka zarządu podlega ujawnieniu w rejestrze sądowym (zob. art. 39 pkt 5 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186).


Delegowanie członka rady do zarządu

 


Przepis art. 220 k.s.h. nie wymienia pośród przykładów rozszerzenia kompetencji rady nadzorczej spółki z o.o. prawa do oddelegowania członka rady do zarządu. Regulacja taka wprowadzona została natomiast na gruncie spółki akcyjnej - w art. 383 § 1 k.s.h. Zgodnie z jego treścią, do kompetencji rady nadzorczej spółki akcyjnej należy m.in. delegowanie członków rady nadzorczej, na okres nie dłuższy niż trzy miesiące, do czasowego wykonywania czynności członków zarządu, którzy zostali odwołani, złożyli rezygnację albo z innych przyczyn nie mogą sprawować swoich czynności. Uprawnienie to przysługuje zatem radzie nadzorczej spółki akcyjnej wprost na mocy przepisów k.s.h., bez potrzeby odrębnego regulowania tej kwestii w statucie (podobnie zresztą, jak prawo zawieszenia członka/ów zarządu spółki akcyjnej w czynnościach).

 


Zdaniem autora niniejszej publikacji (choć w doktrynie prezentowane są również poglądy przeciwne), należy opowiedzieć się za koncepcją dopuszczającą prawo delegowania członka rady nadzorczej spółki z o.o. do zarządu. Umowa spółki powinna w takim przypadku zawierać regulację nawiązującą do rozwiązania przyjętego na tle art. 383 § 1 k.s.h. W związku z tym delegowanie członka rady nadzorczej powinno być dopuszczalne tylko na pewien okres (wydaje się, że wskazanie okresu dłuższego niż 3 miesiące również będzie dopuszczalne, niemniej jednak nie powinien to być stan trwały) oraz dotyczyć sytuacji precyzyjnie określonych w umowie spółki.


Reprezentowanie spółki w umowach i sporach z członkami zarządu

 


Kolejnym szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest reprezentowanie spółki w umowach i sporach z członkami zarządu (art. 210 § 1 k.s.h.). Regulacja ta znajduje zastosowanie do wszelkich umów z członkami zarządu, zarówno tych związanych ze sprawowaną przez nich funkcją (np. umowa o pracę, umowa-zlecenie, umowa o zakazie konkurencji), jak i tych niezwiązanych z piastowanym stanowiskiem (np. umowa sprzedaży samochodu na rzecz członka zarządu, umowa najmu, umowa spółki - gdzie spółka i członek zarządu wspólnie zakładają nową spółkę). Przepis ten stosuje się także do umów objętych dyspozycją art. 15 § 1 k.s.h., z którego wynika, że zawarcie przez spółkę umowy pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem zarządu albo na rzecz członka zarządu wymaga zgody zgromadzenia wspólników.


Udzielanie zgody na interesy konkurencyjne

 


Rada nadzorcza może być także uposażona w prawo wyrażania zgody na zajmowanie się przez członka zarządu interesami konkurencyjnymi. W myśl art. 211 k.s.h., członek zarządu nie może bez zgody spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi ani też uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej bądź uczestniczyć w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu. Zakaz ten obejmuje także udział w konkurencyjnej spółce kapitałowej w przypadku posiadania przez członka zarządu co najmniej 10 proc. udziałów lub akcji tej spółki albo prawa do powołania co najmniej jednego członka zarządu. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, zgody udziela organ uprawniony do powołania zarządu. Z tego względu, jeżeli umowa spółki powierza kompetencję do powołania zarządu radzie nadzorczej, to właśnie rada nadzorcza będzie organem właściwym do wyrażania zgody, o której mowa powyżej.


Zaskarżanie uchwał wspólników

 


Uprawnienie rady nadzorczej oraz jej poszczególnych członków do zaskarżania uchwał wspólników (por. art. 250 pkt 1 k.s.h.) wiąże się niewątpliwie z funkcją nadzorczą rady. Niemniej jednak zaskarżenie nie musi być w każdy przypadku efektem nadzoru. Może być ono także skutkiem negatywnej oceny jakiegoś zdarzenia, kiedy to rada wyraziła stanowisko o charakterze doradczym nieuwzględnione przez wspólników.


Uchwalenie regulaminu rady

 


Nienadzorczym obowiązkiem rady może być także opracowanie i uchwalenie przez radę jej regulaminu. Przepis art. 222 § 6 k.s.h. stanowi, że regulamin rady nadzorczej może zostać uchwalony przez zgromadzenie wspólników, które może jednak również upoważnić radę nadzorczą do uchwalenia tego regulaminu. Upoważnienie dla rady do uchwalenia przez nią powyższego regulaminu powinno zostać udzielone w stosownej uchwale zgromadzenia wspólników. Nie ma również przeszkód, aby w uchwale zgromadzenia wspólników „narzucić” radzie pewne postanowienia, które powinny znaleźć się w regulaminie (np. w kwestii formalnych kompetencji przewodniczącego), albo też wskazać, jakie zagadnienia powinny zostać objęte treścią regulaminu.

 


Podstawa prawna:

 

- ustawa z 15 września 2007 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.).


Maciej Bielecki

 

radca prawny

 

www.kancelaria-bieleccy.pl 

 

Zapisz się na newsletter
Zakładasz firmę? A może ją rozwijasz? Chcesz jak najbardziej efektywnie prowadzić swój biznes? Z naszym newsletterem będziesz zawsze na bieżąco.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: Prawo Przedsiębiorcy

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Moja firma
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Czy firmy wolą pozyskiwać nowych klientów czy utrzymywać relacje ze starymi?

Trzy czwarte firm w Europie planuje zwiększyć wydatki na narzędzia lojalnościowe, jak karty podarunkowe. W Polsce tylko 4% firm B2B stawia na budowanie relacji w marketingu, co – zdaniem ekspertów – jest niewykorzystanym potencjałem, zwłaszcza przy rosnących kosztach pozyskania klientów.

Co piąty Polak spełnia kryteria pracoholizmu [BADANIE]

Z badań przeprowadzonych przez platformę edukacyjną Centrum Profilaktyki Społecznej wynika, iż co piąty Polak spełnia kryteria pracoholizmu. Zjawisko to odbija się na rodzinach. Terapeuci coraz częściej spotykają pacjentów, którzy nie wiedzą, jak żyć razem po latach „małżeństwa na odległość”.

Zasiłek chorobowy 2025 – jakie zmiany planuje rząd

To może być prawdziwa rewolucja w systemie świadczeń chorobowych. Rząd chce, by już od 2026 roku pracodawcy nie musieli płacić za pierwsze dni choroby pracowników. Zasiłek od początku zwolnienia lekarskiego ma przejąć ZUS. Zmiana oznacza ulgę dla firm, ale jednocześnie zwiększy wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Czy pracownicy zyskają, a system wytrzyma dodatkowe obciążenia?

Obowiązkowy KSeF wpłynie nie tylko na sposób wystawiania faktur [KOMENTARZ]

Obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-faktur (KSeF) obejmie wszystkich podatników (czynnych i zwolnionych z VAT), nawet najmniejsze firmy i wpłynie nie tylko na sposób wystawiania faktur - podkreśla Monika Piątkowska, doradca podatkowy e-pity.pl i fillup.pl.

REKLAMA

Boom na wynajem aut i rosnące zobowiązania firm

Wakacje pełne przygód? Kamper. Krótka wycieczka? Auto na godziny. Dojazd z dworca? Samochód na minuty. Wynajem pojazdów w Polsce rośnie, także w firmach. Jednak branża ma problemy – długi firm wynajmujących sięgają 251 mln zł i nadal rosną.

System kaucyjny od 1 października wchodzi w życie, co dla firm oznacza prawdziwą zmianę paradygmatu w obsłudze klientów

Większość Polaków uważa, że system kaucyjny to najlepszy sposób na odzyskiwanie opakowań po napojach – społeczna akceptacja jest ogromna, a oczekiwania klientów rosną. Dla sklepów i producentów to nie tylko obowiązek prawny, ale także nowe wyzwania logistyczne, technologiczne i edukacyjne. Firmy będą musiały nauczyć klientów prostych, ale ważnych zasad – jak prawidłowo zwracać butelki i puszki, by otrzymać kaucję, jak zorganizować punkt zwrotów i jak zintegrować systemy sprzedaży, aby proces był szybki i intuicyjny. To moment, w którym codzienne zakupy przestają być tylko rutyną – stają się gestem odpowiedzialności, a dla firm szansą na budowanie wizerunku nowoczesnego, ekologicznego biznesu, który rozumie potrzeby klientów i dba o środowisko.

Fundacja rodzinna bez napięć - co powinien zawierać dobry statut?

Pomimo że fundacja rodzinna jest w polskim prawie stosunkowo nowym rozwiązaniem, to zdążyła już wzbudzić zainteresowanie przedsiębiorców. Nic dziwnego – pozwala bowiem uporządkować proces sukcesji, ochronić majątek przed rozdrobnieniem i stworzyć ramy współpracy między pokoleniami, przekazując jednocześnie wartości i wizję fundatora jego sukcesorom.

Co trzecia polska firma MŚP boi się upadłości. Winne zatory płatnicze

Choć inflacja wyhamowała, a gospodarka wysyła sygnały poprawy, małe i średnie firmy wciąż zmagają się z poważnymi problemami. Z najnowszego raportu wynika, że niemal 30% z nich obawia się, iż w ciągu dwóch lat może zniknąć z rynku – głównie przez opóźnione płatności od kontrahentów.

REKLAMA

System kaucyjny od 1 października zagrożeniem dla MŚP? Rzecznik apeluje do rządu o zmiany

Od 1 października w Polsce ma ruszyć system kaucyjny, jednak przedsiębiorcy alarmują o poważnych problemach organizacyjnych i finansowych. Rzecznik MŚP apeluje do rządu o zmiany, ostrzegając przed chaosem i nierównymi warunkami dla małych sklepów.

W 2026 r. w radach nadzorczych i zarządach musi być 33-40% kobiet [Dyrektywa Women on Board]

W 2026 r. w radach nadzorczych i zarządach musi być odpowiednia reprezentacja płci. W związku z tym, że przeważają mężczyźni, nowe przepisy wprowadzają de facto obowiązek zapewnienia 33-40% kobiet ogólnej liczby osób zasiadających w radach nadzorczych i zarządach przedsiębiorstw. Czy Polskie firmy są na to gotowe? Jak wdrożyć dyrektywę Women on Boards?

REKLAMA