REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy wynagrodzenie wypłacane z tytułu umowy o pracę zawartej z jedynym udziałowcem spółki z o.o. będzie kosztem podatkowym spółki

REKLAMA

Nowo powstała jednoosobowa spółka z o.o. zamierza (działając przez pełnomocnika) podpisać z udziałowcem umowę o pracę, powierzając mu funkcję prezesa zarządu. Czy zawarcie takiej umowy jest dopuszczalne? Czy można zaliczyć do kosztów wynagrodzenie wypłacane na podstawie takiej umowy?

RADA

Umowa o pracę zawarta z jedynym udziałowcem, która nie zawiera elementu podporządkowania pracownika pracodawcy, jest nieważna, bez względu na to, w jakiej formie zostanie zawarta. Żadne świadczenie wynikające z takiej umowy nie może być uznane za koszt podatkowy spółki. Niektóre organy podatkowe zajmują odmienne stanowisko w tej sprawie.

UZASADNIENIE

Kwestia prawnej skuteczności umów o pracę zawieranych przez udziałowców jednoosobowych spółek z o.o. z tymi spółkami była wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów cywilnych i administracyjnych.

Na gruncie prawa podatkowego przepisem „zachęcającym” wspólników do nawiązywania stosunku pracy ze spółką jest art. 16 ust. 1 pkt 38 updop. Powołana norma wyłącza z katalogu kosztów uzyskania przychodów wszelkie wydatki związane z dokonywaniem jednostronnych świadczeń na rzecz udziałowców niebędących pracownikami w rozumieniu odrębnych przepisów.

Praktyka wskazuje, że podatnicy nie do końca rozumieją treść zacytowanego przepisu, a zwłaszcza sformułowanie „świadczenia jednostronne”, które to wyrażenie nie jest ani używane, ani tym bardziej definiowane przez prawo cywilne. Można jedynie domniemywać, że ustawodawca podatkowy miał na myśli świadczenia z umów jednostronnie zobowiązujących.

Interpretując art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy w tym kontekście, należy stwierdzić, iż kosztem podatkowym spółki będą, w każdym wypadku, te wydatki na rzecz udziałowców, które spotykają się z ekwiwalentnym świadczeniem wzajemnym.
W opisanym przez Państwa stanie faktycznym wynagrodzenie wypłacane wspólnikowi nie ma charakteru jednostronnego, jest to bowiem (bez względu na stosunek prawny łączący tę osobę ze spółką) zapłata za wykonywanie funkcji prezesa organu zarządzającego spółką.

Opinię tę podziela większość organów podatkowych. W piśmie wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krakowie 19 lipca 2005 r., nr DP3/423-7/05/57131) czytamy, że:

(...) wynagrodzenie za pełnienie funkcji członka zarządu wypłacane udziałowcowi niebędącemu pracownikiem nigdy nie stanowi jednostronnego świadczenia spółki. Wobec tego, że należy się za sprawowanie zarządu, a na to składa się - w myśl art. 201 § 1 ustawy - Kodeks spółek handlowych - obowiązek reprezentowania i prowadzenia spraw spółki, jest ono ekwiwalentem za czas poświęcony pracy na rzecz spółki. Do tego rodzaju wydatków nie znajduje więc zastosowania wyłączenie z art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Dopuszczalność zaliczenia należności wypłacanych prezesowi zarządu do kosztów uzyskania przychodów Spółki uwarunkowana jest nadto ważnością czynności prawnej będącej podstawą poniesienia wydatku.
 

Warto nadmienić, że spółka i członkowie jej zarządu mogą - w zasadzie dowolnie - wybrać rodzaj stosunku prawnego, przy pomocy którego określą wzajemne relacje. I tak, obok więzi organizacyjnej wynikającej wprost z powołania, może to być umowa o pracę, zlecenie lub różnie nazywane umowy przypominające swą treścią zlecenie (np. kontrakt menedżerski, umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem, umowa o świadczenie usług itp.). W odniesieniu jednak do udziałowców jednoosobowych spółek z o.o., którzy zamierzają jednocześnie zarządzać tym podmiotem, zawieranie umowy o pracę nie jest wskazane. Na temat przyczyn nieskuteczności tego typu umów wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 grudnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1564/99, w którym czytamy, że:

Z istoty spółki jednoosobowej wynika, że pomiędzy nią a jej jedynym wspólnikiem niemożliwy jest do zrealizowania zasadniczy (konstytutywny) element stosunku pracy, jakim jest podporządkowanie pracownika pracodawcy. Niemożność ta dotyczy przy tym zarówno sytuacji, gdy umowę o pracę zawrze w imieniu spółki jej wspólnik działający jako jednoosobowy zarząd, czy też pełnomocnik ustanowiony przez tegoż jedynego wspólnika działającego jako zgromadzenie wspólników. Za każdym razem faktycznie stronami umowy jest ta sama osoba, zatem nie może ona działać w warunkach podporządkowania samej sobie, a tym samym pozostawać w stosunku pracy. Wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy jest zawsze jej świadczeniem w ramach podporządkowania.
 

Zaprezentowane stanowisko zostało powtórzone w wielu innych orzeczeniach wydawanych zarówno przez NSA, jak i Sąd Najwyższy.
 

WARTO ZAPAMIĘTAĆ
W przypadku umowy o pracę zawieranej z jedynym udziałowcem spółki z o.o. nie można mówić o spełnieniu podstawowego elementu tej umowy, tj. podporządkowaniu pracownika pracodawcy.

Należy jednak zaznaczyć, że pojawiały się również stanowiska mniej rygorystyczne, nakazujące badać przede wszystkim cel umowy i charakter wykonywanej na jej podstawie pracy. W wyroku z 27 października 2000 r., sygn. akt SA/Bk 5/99, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż spełnienie warunku podporządkowania pracy nie jest bezwzględnie konieczne wobec osób kierujących danym podmiotem. Opinie te nie znajdują jednak akceptacji organów podatkowych, toteż ostrożność nakazuje nawiązać ze spółką inny stosunek prawny (np. zlecenie) lub poprzestać na powiązaniu wyłącznie organizacyjnym.

Zawarcie nieważnej umowy o pracę będzie miało negatywne skutki w wielu sferach funkcjonowania spółki, w tym także na gruncie prawa podatkowego. W głównej mierze chodzi o niemożność zaliczenia przez spółkę do kosztów kwot wypłaconych wynagrodzeń.

W kwestii tej wypowiadały się również organy podatkowe. W piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krakowie wydanym 19 lipca 2005 r., nr DP/3/423-6/05/57134, stwierdzono, że:

(...) tylko ważna czynność prawna w rozumieniu art. 58 ustawy - Kodeks cywilny może stanowić podstawę prawną uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu i zaksięgowania go w tym charakterze. Stwierdzenie nieważności przedmiotowej umowy o pracę uniemożliwia zaliczenie do kosztów podatkowych Spółki kwot wynagrodzeń wypłaconych z tego tytułu jednoosobowemu wspólnikowi oraz odprowadzonych na jego rzecz składek na ubezpieczenie społeczne.
 

Pod koniec ubiegłego roku Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października, sygn. akt II FSK 1352/05, stwierdził, że ważność umowy zawieranej z jedynym udziałowcem nie powinna mieć wpływu na możliwość zaliczania do kosztów wynagrodzenia wypłacanego na podstawie takiej umowy. Przyjęcie takiego stanowisku może jednak spowodować wejście w spór z organami podatkowymi (na stronie 81 prezentujemy treść powyższego wyroku - przyp. redakcji)
 
 

• art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 251, poz. 1847
• art. 156, art. 210 § 1 i 2 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz.U. Nr 94, poz. 1037; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

Małgorzata Rymarz
ekspert w zakresie podatków dochodowych
Autopromocja

REKLAMA

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Cable pooling - nowy model inwestycji w OZE. Warunki przyłączenia, umowa

    W wyniku ostatniej nowelizacji ustawy Prawo energetyczne, która weszła w życie 1 października 2023 roku, do polskiego porządku prawnego wprowadzono długo wyczekiwane przez polską branżę energetyczną przepisy regulujące instytucję zbiorczego przyłącza, tzw. cable poolingu. Co warto wiedzieć o tej instytucji i przepisach jej dotyczących?

    Wakacje składkowe. Od kiedy, jakie kryteria trzeba spełnić?

    12 kwietnia 2024 r. w Sejmie odbyło się I czytanie projektu nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Projekt nowelizacji przewiduje zwolnienie z opłacania składek ZUS (tzw. wakacje składkowe) dla małych przedsiębiorców. 

    Sprzedaż miodu - nowe przepisy od 18 kwietnia 2024 r.

    Nowe przepisy dotyczące sprzedaży miodu wchodzą w życie 18 kwietnia 2024 r. O czym muszą wiedzieć producenci miodu?

    Branża HoReCa nie jest w najlepszej kondycji. Restauracja z Wrocławia ma 4,2 mln zł długów

    Branża HoReCa od pandemii nie ma się najlepiej. Prawie 13,6 tys. obiektów noclegowych, restauracji i firm cateringowych w Polsce ma przeterminowane zaległości finansowe na ponad 352 mln zł. 

    REKLAMA

    Branża handlu detalicznego liczy w 2024 roku na uzyskanie wyższych marż – i to mimo presji na obniżanie cen

    Choć od pandemii upłynęło już sporo czasu, dla firm handlu detalicznego dalej największym wyzwaniem jest zarządzanie kosztami w warunkach wciąż wysokiej inflacji oraz presji na obniżkę cen. Do tego dochodzi w dalszym ciągu staranie o ustabilizowanie łańcucha dostaw. Jednak coraz więcej przedsiębiorstw patrzy z optymizmem w przyszłość i liczy na możliwość uzyskania wyższej marzy.

    Coraz więcej firm ma w planach inwestycje – najwięcej wśród średnich, co trzecia. Co to oznacza dla gospodarki

    Czwarty kwartał z rzędu rośnie optymizm wśród przedsiębiorców, co oznacza powrót do normalności jakiego nie było od czasów pandemii. Stabilność w pozytywnych nastrojach właścicieli i kadry zarządzającej firmy dobrze rokuje dla tempa wzrostu polskiej gospodarki.

    KPO: Od 6 maja 2024 r. można składać wnioski na dotacje dla branży HoReCa - hotelarskiej, gastronomicznej, cateringowej, turystycznej i hotelarskiej

    Nabór wniosków na dotacje dla branży hotelarskiej, gastronomicznej i cateringowej oraz turystycznej i kulturalnej w ramach Krajowego Planu Odbudowy ogłoszono w kwietniu 2024 r. Wnioski będzie można składać od 6 maja 2024 r. do 5 czerwca 2024 r.

    Ile pracuje mikro- i mały przedsiębiorca? 40-60 godzin tygodniowo, bez zwolnień lekarskich i urlopów

    Przeciętny mikroprzedsiębiorca poświęca dużo więcej czasu na pracę niż przeciętny pracownik etatowy. Wielu przedsiębiorców nie korzysta ze zwolnień lekarskich i nie było na żadnym urlopie. Chociaż mikroprzedsiębiorcy zwykle zarabiają na poziomie średniej krajowej albo trochę więcej, to są zdecydowanie bardziej oszczędni niż większość Polaków.

    REKLAMA

    Duży wzrost cyberataków na świecie!

    Aż 28 proc. O tyle procent wzrosła liczba ataków cyberprzestępców. Hakerzy stawiają także na naukę i badania oraz sektor administracyjno-wojskowy. W Europie liczba ataków ransomware wzrosła o 64 proc. Jest się czego obawiać. 

    Nie zrobisz zakupów w swoim ulubionym sklepie osiedlowym, bo powrót VAT na żywność doprowadzi go do bankructwa

    Po ponad dwóch latach przerwy powrócił 5-procentowy VAT na żywność. Sieci dyskontów, które toczą wojnę o klientów, kuszą obietnicą, że cen nie podniosą, bo podatek wezmą na siebie. Korzystna dla klientów zapowiedź może okazać się zabójcza dla i tak słabnących i znikających z rynku małych sklepów.

    REKLAMA