Czy można nie udzielić pracownikowi urlopu na żądanie?

Urlop na żądanie

Urlop na żądanie jest przywilejem pracowników. Wynika on z przepisów prawa pracy, dokładnie z art. 167² Kodeksu pracy, który stanowi że pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.

Pracownik składając wniosek o udzielenie urlopu na żądanie, powinien dokonać tego najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, ale jeszcze przed rozpoczęciem swojego dnia pracy, tj. przed godziną, od której powinien pracować według obowiązującego go rozkładu czasu pracy.

Zgłoszenie przez pracownika wniosku powinno nastąpić w takich godzinach, w których pracodawca jest w stanie takiego urlopu udzielić, nawet w przypadkach gdy praca świadczona jest całodobowo.

 
Orzecznictwo Sądu Najwyższego

Poddając powyższy przepis analizie, rzeczywiście wydaje się, że pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu na żądanie. Jednak orzecznictwo Sądu Najwyższego zdaje się temu przeczyć. W jednym z wyroków Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego, a przez to podlega takim samym regułom jak urlop wypoczynkowy. Tutaj pojawia się wątpliwość co do stwierdzenia, że urlop ten (wypoczynkowy) jest udzielany przez pracodawcę. Skoro urlop wypoczynkowy jest udzielany, a urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego, urlop na żądanie też podlega pod sformułowanie, że jest udzielany. Podsumowując, zatrudniony nie może rozpocząć urlopu na żądanie, dopóki pracodawca go nie udzieli.

Zobacz: Za 40 zł możesz uzyskać ochronę w relacjach z fiskusem

Co więcej, Sąd Najwyższy stwierdził, że skorzystanie z urlopu na żądanie bez zgody pracodawcy może być przez niego uznane za naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, co może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym, czyli bez wypowiedzenia. Skorzystanie z urlopu na żądanie bez zgody pracodawcy należy traktować jako naruszające podstawowy obowiązek pracowniczy w postaci konieczności przestrzegania ustalonego u pracodawcy czasu pracy.

Kiedy można odmówić urlopu na żądanie?

Pracodawca pomimo wskazanych opinii Sądu Najwyższego nie ma dowolności w odmowie udzielenie urlopu na żądanie. Dowolność byłaby sprzeczna z istotą urlopu na żądanie. Przywołując za Sądem Najwyższym, pracodawca może odmówić żądaniu pracownika ze względu na szczególne okoliczności, które powodują, że jego zasługujący na ochronę wyjątkowy interes wymaga obecności pracownika w pracy.

Wyroki Sądu Najwyższego:

    Wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008r., sygn. akt II PK 26/08
    Wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2008r., sygn. akt II PK 162/07
    Wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 2009 r., sygn. akt  II PK 123/09

Zobacz: Kontrole ZUS i PIP w zakładzie pracy