Jakie obowiązki ma przedsiębiorca, gdy kończy się okres korzystania z ulgi w opłacaniu składek

Czy datę korzystania z ulgi liczyć od ustania zatrudnienia

Od 5 kwietnia 2006 r. prowadzę działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Rozpoczynając jej prowadzenie spełniałem warunki do opłacania składek od niższej podstawy, jednak opłacałem za siebie tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne, bo jednocześnie pracowałem na pełny etat. Z końcem 2007 r. umowa o pracę została rozwiązana i z działalności opłacam składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Czy niższe składki mogę opłacać przez dwa lata licząc od 1 stycznia 2008 r.?

Nie

Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od niższej podstawy wymiaru przysługuje przez okres 24 miesięcy kalendarzowych od daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej.

Po ustaniu zatrudnienia jedynym tytułem do ubezpieczeń jest działalność i z działalności podlega pan obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, zdrowotnemu, a ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne.

Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od niższej podstawy wymiaru przysługuje tylko osobie, która prowadzi działalność gospodarczą i spełnia następujące warunki:

• w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziła innej pozarolniczej działalności,

• nie wykonuje działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywała w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Ta preferencyjna podstawa wymiaru to 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, tj. od 1 stycznia 2008 r. 337,80 zł.

Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od niższej podstawy liczy się od daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli więc działalność rozpoczął pan 5 kwietnia 2006 r., to mimo iż do 31 grudnia 2007 r. z działalności opłacał pan wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne, składki na ubezpieczenia społeczne od niższej podstawy będzie pan mógł opłacać tylko za okres do 30 kwietnia 2008 r. Natomiast za okres od 1 maja 2008 r. składki na ubezpieczenia społeczne będzie pan musiał opłacać od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 18 ust. 8, 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy trzeba złożyć deklarację rozliczeniową

Od 15 kwietnia 2006 r. opłacam składki od niższej podstawy wymiaru. Kiedy utracę prawo do tej ulgi? Niektórzy twierdzą, że 15 kwietnia 2008 r., a inni, że 1 maja. Czy będę musiał załatwić jakieś formalności w ZUS? Zaznaczam, iż od roku opłacam tylko składki i nie składam deklaracji.

Tak

Po upływie 24 miesięcy kalendarzowych prowadzący działalność musi wyrejestrować się z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego składając formularz ZUS ZWUA z kodem 05 70 XX i ponownie zgłosić się do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA z kodem tytułu do ubezpieczeń 05 10 XX. Konieczne też będzie złożenie deklaracji rozliczeniowej za maj 2008 r.

Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od tzw. preferencyjnej podstawy wymiaru przysługuje osobie prowadzącej działalność gospodarczą przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe od rozpoczęcia działalności gospodarczej. W związku z tym przedsiębiorca, o którym mowa w pytaniu, utraci prawo do opłacania składek od preferencyjnej podstawy wymiaru za okres od 1 maja 2008 r.

Przy obliczaniu okresu 24 miesięcy kalendarzowych bierze się pod uwagę tylko i wyłącznie pełne miesiące kalendarzowe. Oznacza to, że osoba prowadząca działalność, która rozpoczęła jej wykonywanie 15 kwietnia 2006 r., prawo do opłacania składek od preferencyjnej podstawy wymiaru składek utraci 1 maja 2008 r. Tym samym za okres od 1 maja składki na ubezpieczenia społeczne będzie już musiała opłacać od zadeklarowanej kwoty nie niższej jednak niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

Z uwagi na powyższe powinien pan złożyć formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować się z ubezpieczeń społecznych (do których był pan zgłoszony) i ubezpieczenia zdrowotnego wpisując w pole data ustania obowiązku ubezpieczeń 1 maja 2008 r. Następnie należy złożyć formularz ZUS ZUA (z kodem tytułu do ubezpieczeń 05 10 XX) i z działalności zgłosić się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego wpisując w pole data powstania obowiązku ubezpieczeń 1 maja 2008 r.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą, która opłaca składki wyłącznie za siebie, zwolniona jest z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zadeklarowała minimalną podstawę wymiaru składek - w analizowanej sytuacji 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, a na ubezpieczenie zdrowotne - 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Prowadzący działalność zwolniony jest obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za kolejny miesiąc także wówczas, gdy zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego spowodowana jest wyłącznie zmianą minimalnego lub przeciętnego wynagrodzenia.

Zatem deklaracji rozliczeniowej nie musi pan składać za okres do kwietnia. Natomiast deklarację ZUS DRA z kodem 05 10 XX powinien pan złożyć za maj. Za kolejne miesiące prowadzenia działalności, a więc za okres od czerwca, ponownie nie będzie pan musiał składać deklaracji, tylko opłacać należne składki.

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 18 ust. 8, art. 18a, 47 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

• Art. 81 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 z późn. zm.).

• Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 49, poz. 982 z późn. zm.).

Czy konieczna będzie korekta dokumentów

Prowadzę indywidualną działalność gospodarczą. Od 1 lutego 2006 r. opłacałem składki od niższej podstawy. Ostatnio biorąc z ZUS zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek dowiedziałem się, że ulga ta nie powinna mi przysługiwać, bo w 2003 roku przez pięć miesięcy byłem wspólnikiem w spółce jawnej i składki za mnie opłacała spółka. Czy stanowisko ZUS jest zgodne z obowiązującymi przepisami?

Tak

Składki od niższej podstawy, tj. 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, przez okres 24 miesięcy od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej mogą opłacać tylko osoby prowadzące taką działalność, które w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia jej wykonywania nie prowadziły innej pozarolniczej działalności.

Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólników spółki jawnej. Jeżeli więc w 2003 roku był pan wspólnikiem w takiej spółce, to rozpoczynając w 2006 roku prowadzenie działalności gospodarczej nie miał pan prawa opłacać składek na ubezpieczenia społeczne od niższej podstawy. W okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadził pan bowiem inną pozarolniczą działalność jako wspólnik w spółce jawnej. W analizowanej sytuacji składki na ubezpieczenia społeczne powinny być opłacane od zadeklarowanej kwoty nie niższej jednak niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Oznacza to konieczność złożenia przez pana korekty dokumentów rozliczeniowych oraz opłacenia należnych składek wraz z odsetkami za zwłokę.

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 18 ust. 8, art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Czy po wznowieniu działalności przysługuje ulga

Rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej, spełniałem warunki do opłacania niższych składek. Działalność rozpocząłem w połowie marca 2006 r. Jednak przez okres od 1 lipca do 31 grudnia 2007 r. nie wykonywałem jej z powodu wyjazdu za granicę. W okresie tym wyrejestrowałem działalność w ZUS, nie wykreśliłem natomiast wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Po wznowieniu prowadzenia działalności od 1 stycznia 2008 r. składki opłacam od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Czy moje postępowanie jest prawidłowe?

Tak

Osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania. Prawo do opłacania składek od niższej podstawy przysługuje przez okres 24 miesięcy kalendarzowych liczonych od daty rozpoczęcia wykonywania działalności.

Jeżeli działalność, po okresie czasowego jej niewykonywania, będzie prowadzona na podstawie tego samego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, to do końca marca 2008 r. będzie pan mógł opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od niższej podstawy. Od 1 kwietnia uprawnienie do opłacania niższych składek wygasa i minimalna podstawa za ten miesiąc będzie wynosiła 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 13 pkt 4, art. 18 ust. 8, art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.).

Opracował MICHAŁ JAROSIK