Składki na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorcy

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego reguluje ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU nr 210, poz. 2135 ze zm.). Osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania. Wysokość składki, jaką muszą płacić na ubezpieczenie zdrowotne, jest jednakowa dla wszystkich przedsiębiorców.

Wysokość składki zdrowotnej

Podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą jest kwota stanowiąca równowartość 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku.

WAŻNE!

Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna.

Taka regulacja wynika z art. 79 ust. 2 ustawy zdrowotnej. Oznacza to, że przedsiębiorca ma obowiązek zapłacić składkę w pełnej wysokości również za miesiąc, w trakcie którego rozpoczął lub zakończył prowadzić działalność. Całą składkę na ubezpieczenie zdrowotne musi zapłacić również za miesiąc, w którym chorował, nawet jeśli choroba trwała cały miesiąc i za cały miesiąc nie musiał opłacać składek na ubezpieczenia społeczne z powodu nabycia uprawnień do zasiłku chorobowego.

Przykład

Osoba, która do 15 lipca 2007 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, od 20 lipca zaczęła prowadzić własną działalność. 30 lipca zachorowała i nabyła prawo do zasiłku chorobowego, ponieważ posiadała okres ubezpieczenia chorobowego dłuższy niż 180 dni. Składki na ubezpieczenia społeczne opłaciła od kwoty zmniejszonej proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności w tym miesiącu. Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne musiała opłacić w pełnej wysokości, tj. w kwocie 184,80 zł (9% z podstawy wymiaru wynoszącej 2053,34 zł).

WAŻNE!

Obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od podstawy wymiaru w wysokości 75% wynagrodzenia dotyczy również osób uprawnionych do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od 30% minimalnego wynagrodzenia.

Składka z każdego tytułu

Każda osoba, która spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z kilku tytułów, składkę na ubezpieczenie zdrowotne musi opłacić z każdego z tych tytułów. Nie ma tutaj zastosowania zasada dotycząca ubezpieczeń społecznych, że opłacanie składek z jednego tytułu może zwalniać z obowiązku płacenia tych składek z innych tytułów.

W związku z tym każdy przedsiębiorca, który poza prowadzeniem działalności wykonuje równocześnie inną pracę zarobkową, która stanowi tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, opłaca tyle składek zdrowotnych, ile ma tytułów do tego ubezpieczenia.

Istotne jest przy tym, że za odrębne tytuły do ubezpieczenia zdrowotnego uważa się również poszczególne rodzaje działalności. W związku z tym osoba prowadząca działalność pozarolniczą uzyskująca przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności opłaca składkę zdrowotną odrębnie od każdego rodzaju działalności.

Rodzaje działalności:

l działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej,

l działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,

l działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej,

l działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej,

l działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki partnerskiej,

l wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej jako twórca lub artysta,

l wykonywanie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

l wykonywanie wolnego zawodu, z którego przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,

l inna niż określona wcześniej pozarolnicza działalność gospodarcza prowadzona na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Działalność gospodarcza prowadzona na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej określona została w ostatnim punkcie.

Bez względu na liczbę wpisów do ewidencji jest to jedna działalność gospodarcza, dlatego osoba, która prowadzi działalność na podstawie kilku wpisów do ewidencji ma obowiązek opłacać jedną składkę na ubezpieczenie zdrowotne (art. 82 ust. 3 i 5 ustawy zdrowotnej).

Natomiast w przypadku prowadzenia kilku spółek, składkę na ubezpieczenie zdrowotne trzeba opłacić z każdej z nich. Dotyczy to również sytuacji, gdy działalność gospodarcza jest prowadzona na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w formie kilku spółek cywilnych (art. 82 ust. 4 ustawy zdrowotnej). Prowadzenie kilku spółek cywilnych na podstawie jednego wpisu do ewidencji nie ma w tym przypadku znaczenia, składka na ubezpieczenie zdrowotne musi być opłacana z tytułu każdej z tych spółek.

Przywileje dla przedsiębiorcy - emeryta/rencisty

Ustawa zdrowotna przewiduje ulgi w opłacaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne, która obejmuje osoby prowadzące działalność i osoby z nimi współpracujące, które posiadają uprawnienia do emerytury lub renty bądź są osobami niepełnosprawnymi zaliczonymi do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Po spełnieniu dodatkowych warunków takie osoby mogą być zwolnione z obowiązku opłacania składki zdrowotnej lub uprawnione do obniżania składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek.

Prawo do emerytury lub renty zwalnia przedsiębiorcę z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z działalności, jeśli emerytura lub renta (wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym lub dodatkiem dla sieroty zupełnej) nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia i dodatkowo:

l przychody z działalności nie przekraczają miesięcznie równowartości 50% kwoty najniższej emerytury lub

l z działalności opłacany jest podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

A zatem składki zdrowotnej nie opłaca w 2007 r. osoba prowadząca działalność gospodarczą z ustalonym prawem do emerytury lub renty, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty 936 zł, jeżeli z działalności:

l uzyskuje przychody w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 298,73 zł, tj. 50% z kwoty najniższej emerytury (597,46 zł) lub

l opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Przykłady

Przedsiębiorca ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z działalności opłaca podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Otrzymuje rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 462 zł. Z prowadzonej działalności w czerwcu 2007 r. uzyskał przychód w wysokości 290 zł, więc za czerwiec nie musi opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne. Za lipiec przychód z działalności 310 zł, więc za ten miesiąc składka na ubezpieczenie zdrowotne musi zostać opłacona.

Przedsiębiorca ma ustalone prawo do emerytury w wysokości 927 zł. Z działalności opłaca podatek w formie karty podatkowej. Ponieważ emerytura jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, a podatek z działalności opłacany jest w formie karty podatkowej, nie musi opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne z działalności niezależnie od wysokości przychodów osiąganych z działalności.

Ulga dla niepełnosprawnego przedsiębiorcy

Zwolnienie z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne dotyczy nie tylko emerytów i rencistów, ale także osób, które zostały zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Warunki do zwolnienia są takie same jak w przypadku emerytów i rencistów - czyli:

l przychody z działalności nie mogą przekraczać miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

l podatek z działalności musi być opłacany w formie karty podatkowej.

Osoba prowadząca działalność nie musi opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne za osobę współpracującą przy jej prowadzeniu, jeśli legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Przy czym zwolnienie ze składki obejmuje tylko te miesiące, w których przychód ze współpracy jest niższy, nie przekroczył 50% najniższej emerytury, tj. obecnie 298,73 zł.

Ponadto składka na ubezpieczenie zdrowotne za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności, zaliczoną do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, może być obniżona do wysokości zaliczki na podatek dochodowy na podstawie art. 82 ust. 10 ustawy zdrowotnej, jeśli:

l uzyskuje ona przychód jedynie z tytułu współpracy,

l należna zaliczka na podatek dochodowy od przychodów z tytułu współpracy jest niższa od należnej składki.

Ustalając, czy niepełnosprawność uprawnia do tej ulgi, należy zwrócić uwagę, że mają tu zastosowanie przepisy ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776 ze zm.).

W związku z tym na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności traktuje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczenie o I grupie inwalidzkiej oraz orzeczenie o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym uprawniającej do zasiłku pielęgnacyjnego, umiarkowanym stopniu niepełnosprawności traktuje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy oraz orzeczenie o II grupie inwalidzkiej.

Joanna Kalinowska

specjalista ds. ubezpieczeń społecznych