Wybór kwartalnej metody rozliczania VAT

Możliwość rozliczania się kwartalnie przez wszystkich podatników wynika ze zmiany art. 99 ustawy o VAT. Zgodnie z jej nowym brzmieniem, podatnicy VAT - inni niż mali podatnicy rozliczający się metodą kasową - mogą również składać kwartalne deklaracje podatkowe. Wcześniej jednak muszą o tym wyborze zawiadomić pisemnie naczelnika urzędu skarbowego. Zawiadomienia muszą dokonać najpóźniej do 25 dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa.

Pierwszym kwartałem, za który podatnicy mogą skorzystać z kwartalnej metody rozliczenia, jest pierwszy kwartał 2009 r., tj. okres styczeń - marzec 2009 r.

Przykład

Jan Kowalski zechce złożyć kwartalną deklarację już za pierwszy kwartał 2009 r. Musi zawiadomić o tym wyborze naczelnika swojego urzędu skarbowego, w którym rozlicza się z VAT, do 25 dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa, czyli do 25 lutego 2009 r.

Podatnicy, którzy wybrali kwartalną metodę składania deklaracji, muszą również dostosować do tego sposób rozliczania podatku. Jeżeli są małymi podatnikami według ustawy o VAT, wpłacają podatek, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, za okresy kwartalne, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego.

W 2009 r. małym podatnikiem jest podatnik:

a) u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła do końca 2008 r. nowej kwoty limitów kwoty 4 053 000 zł (1 200 000 x 3,3775),

b) prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami powierniczymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu - jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła do końca 2008 r. kwoty 152 000 zł (45 000 x 3,3775).

Podatnicy, którzy nie są uznani za małych podatników, muszą wpłacać zaliczki na podatek. Należy rozpatrzyć trzy przypadki:

1) rozliczenia przez podatnika, który poprzednio rozliczał się za okresy miesięcznie;

2) rozliczenia przez podatnika, który rozliczał się kwartalnie;

3) rozliczenie przez podatnika, który wpłaca zaliczki w wysokości faktycznego rozliczenia.

Ad 1)

Podatnik, który wcześniej rozliczał się za okresy miesięczne, wyliczając swoją pierwszą zaliczkę za pierwszy miesiąc kwartalnego rozliczenia, przyjmuje do tego wyliczenia zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej kwocie, jaką wpłacił za pierwszy miesiąc poprzedniego kwartału.

Jeśli zatem podatnik rozlicza się kwartalnie już za pierwszy kwartał 2009 r., wpłaca pierwszą zaliczkę w wysokości zobowiązania za październik 2008 r. Druga zaliczka będzie w wysokości zobowiązania za listopad 2008 r.

Wynika to z dodanego nowego ust. 2e art. 103 ustawy o VAT.

Zgodnie z jego brzmieniem: „Podatnicy rozpoczynający dokonywanie rozliczeń za okresy kwartalne, którzy w poprzednim kwartale rozliczali się za okresy miesięczne - zaliczki, o których mowa w ust. 2a, wpłacają w pierwszym kwartale, za który będą się rozliczać za okresy kwartalne, w wysokości:

1) za pierwszy miesiąc tego kwartału - w wysokości należnego zobowiązania podatkowego za pierwszy miesiąc ostatniego kwartału, w którym rozliczali się za okresy miesięczne,

2) za drugi miesiąc tego kwartału - w wysokości należnego zobowiązania podatkowego za drugi miesiąc ostatniego kwartału, w którym rozliczali się za okresy miesięczne

- przy czym przepis ust. 2c stosuje się odpowiednio”.

Tę metodę obliczania zaliczek stosują w I kwartale podatnicy, którzy nie są małymi podatnikami i od 2009 r. wybrali kwartalną metodę rozliczeń.

Przykład

Jan Kowalski zdecydował się na kwartalną metodę rozliczeń. Złożył w stosownym terminie zawiadomienie o wyborze tej formy rozliczeń naczelnikowi urzędu skarbowego, w którym rozlicza się w zakresie VAT. Podatek będzie płacił zaliczkowo. Już za pierwszy kwartał 2009 będzie składał deklaracje kwartalne, zatem pierwszą zaliczkę za styczeń 2009 r. musi wpłacić w wysokości zobowiązania podatkowego za październik 2008 r. Zobowiązanie podatkowe za październik wynosiło 1230 zł, więc Jan Kowalski jako zaliczkę za styczeń musi wpłacić 1230 zł. Natomiast zaliczkę za luty musi wpłacić w wysokości zobowiązania podatkowego za listopad 2008 r. Była to kwota 1050 zł, więc zaliczka za luty 2009 r. będzie równa tej kwocie.

W przypadku podatników, u których w poprzednim kwartale należne zobowiązanie podatkowe było zerowe, nie powstaje obowiązek wpłacania zaliczek na podatek.

Kwotę należnego zobowiązania podatkowego przyjmuje się za zerową, jeżeli w wyniku rozliczenia za dany kwartał zobowiązanie takie nie wystąpi lub jeżeli z rozliczenia tego będzie wynikała kwota zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku.

Podatnik może również w takim przypadku wpłacić zaliczkę na podatek w wysokości faktycznego rozliczenia za miesiąc, za który jest wpłacana zaliczka na podatek.

Przykład

Jan Kowalski zdecydował się na kwartalną metodę rozliczeń, podatek będzie płacił zaliczkowo. Już za pierwszy kwartał 2009 będzie składał deklaracje kwartalne, więc pierwszą zaliczkę za styczeń 2009 r. musi wpłacić w wysokości zobowiązania podatkowego za październik 2008 r. Jednak z deklaracji za październik wynikała kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Jan Kowalski przyjmuje zatem, że kwota zaliczki jest zerowa. Może jednak wpłacić zaliczkę w wysokości, jaka wynikałaby z deklaracji za styczeń, gdyby rozliczał się miesięcznie.

Ad 2)

Podatnicy, którzy rozliczali się już kwartalnie w poprzednim okresie rozliczeniowym, inni niż mali podatnicy, są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do wpłacania zaliczek na podatek za pierwszy oraz za drugi miesiąc kwartału w wysokości 1/3 kwoty należnego zobowiązania podatkowego wynikającej z deklaracji podatkowej złożonej za poprzedni kwartał. Zaliczki płacą do 25 dnia miesiąca następującego po każdym z kolejnych miesięcy, za które jest wpłacana zaliczka. Tę metodę mogą stosować podatnicy, którzy nie są małymi podatnikami, od II kwartału 2009 r., gdy rozliczali się kwartalnie w I kwartale.

PrzykŁad

Z deklaracji podatkowej złożonej za pierwszy kwartał wynikała kwota zobowiązania do wpłaty w wysokości 980 zł. Zatem za pierwszy i drugi miesiąc drugiego kwartału podatnik musi wpłacić zaliczkę w wysokości 1/3 zobowiązania za pierwszy kwartał, tj. kwotę zaliczki w kwocie 327 zł (980 zł: 3).

Podobnie jak w pierwszym przypadku, jeśli w poprzednim kwartale należne obowiązanie podatkowe było zerowe, nie powstaje obowiązek wpłacania zaliczek na podatek. Podatnik może wpłacić zaliczkę na podatek w wysokości faktycznego rozliczenia za miesiąc, za który jest wpłacana zaliczka na podatek. Zaliczka podlega wpłacie w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym z kolejnych miesięcy, za które jest wpłacana zaliczka. Zakładając, że zaliczka wpłacana jest za pierwszy miesiąc drugiego kwartału - kwiecień, należy ją wpłacić do urzędu skarbowego do 25 maja.

Mankamentem zaliczkowego wpłacania podatku jest to, że do nadpłaconych kwot podatku będą miały zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej. A zatem na zwrot nadpłaconych kwot podatnicy rozliczający się w deklaracjach kwartalnych, wpłacający podatek zaliczkowo, będą musieli czekać 3 miesiące.

Ad 3)

Ustawodawca przewidział także możliwość wpłacania zaliczek w wysokości faktycznego rozliczenia. Metodę taką mogą wybrać podatnicy, którzy nie chcą nadpłacać podatku i później długo czekać na jego zwrot. Metodę taką mogą wybrać podatnicy, którzy rozliczali się za poprzedni okres miesięcznie albo kwartalnie.

Podatnicy, którzy wybiorą tę metodę rozliczania podatku, mogą wpłacać zaliczki w wysokości faktycznego rozliczenia za miesiąc, za który wpłacana jest zaliczka, pod warunkiem pisemnego zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego.

Zawiadomienie należy złożyć najpóźniej z chwilą wpłaty zaliczki za pierwszy miesiąc pierwszego kwartału, od którego zaliczki będą ustalane w faktycznej wysokości rozliczenia, jednak nie później niż z upływem terminu do jej zapłaty.

Przykład

Podatnik rozliczający się za pierwszy kwartał, wyliczając kwotę zaliczek w wysokości faktycznego rozliczenia i wpłacając swoją pierwszą zaliczkę, np. za styczeń 2009 r. musi złożyć także pisemne zawiadomienie o wyborze tej metody naczelnikowi urzędu skarbowego. Może to zrobić najpóźniej do 25 lutego, bowiem wtedy upływa termin wpłaty zaliczki.

Podatnik, który wybrał metodę rozliczania zaliczek w faktycznej kwocie rozliczenia, może zrezygnować z tej metody obliczania. Może to jednak uczynić nie wcześniej niż po upływie dwóch kwartałów. Za rezygnację z tej metody obliczania wysokości zaliczek uznaje się wpłacenie zaliczki za pierwszy miesiąc kwartału w wysokości obliczonej w wysokości 1/3 kwoty należnego zobowiązania podatkowego wynikającej z deklaracji podatkowej złożonej za poprzedni kwartał.

Wprowadzając kwartalną metodę rozliczania, ustawodawca dał podatnikom wybór. Wybór takiej metody jest bowiem całkowicie dobrowolny - podatnicy nie muszą z niej korzystać. Jednocześnie jej wybór nie jest wyborem „na zawsze”. Podatnicy rozliczający się kwartalnie mogą ponownie składać deklaracje podatkowe za okresy miesięczne, nie wcześniej jednak niż po upływie 4 kwartałów, za które składali deklaracje kwartalne, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w terminie złożenia deklaracji podatkowej za pierwszy miesięczny okres rozliczeniowy, jednak nie później niż z dniem upływu terminu złożenia tej deklaracji.

Zawiadomienie o rezygnacji z kwartalnej metody rozliczeń składa się na formularzu VAT-R.

Przykład

Podatnik, który rozliczał się za cały 2009 r. kwartalnie, ma prawo powrócić do miesięcznego rozliczania się w zakresie VAT po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego od stycznia 2010 r. Zawiadomienie musi złożyć najpóźniej w dniu upływu terminu złożenia deklaracji, tj. 25 lutego 2010 r.

Obowiązek zaliczkowego płacenia podatku dotyczy również podatników:

1) rozpoczynających w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności określonych w art. 5, tj. opodatkowanych VAT, jeżeli przewidywana przez podatnika wartość sprzedaży przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej, kwoty 1 200 000 euro (4 053 000 zł), 45 000 euro (152 000 zł), z tym że w kwartale, w którym podatnik rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, nie powstaje obowiązek wpłacania zaliczek;

2) którzy w trakcie roku podatkowego przekroczą kwoty 1 200 000 euro/45 000 euro, a w przypadku podatników rozpoczynających w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności określonych opodatkowanych VAT - kwoty 1 200 000 euro/45 000 euro, z tym że wpłata zaliczek obowiązuje od kwartału następującego po kwartale, w którym nastąpiło to przekroczenie.

Magdalena Miklewska 

Podstawa prawna:

art. 99 ust. 3-6 i art. 103 ust. 1-2g ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn.zm).