Czy po likwidacji działalności można odzyskać VAT

Zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym po wykreśleniu podatnika z rejestru jest w praktyce przedmiotem licznych sporów.

Stanowisko urzędów

W świetle ustawy o VAT obniżenie kwoty lub zwrotu różnicy podatku przysługuje zarejestrowanym podatnikom VAT czynnym. W myśl tej zasady organy podatkowe przyjmują, że wraz z wykreśleniem z rejestru dotychczasowi podatnicy VAT tracą te prawa. W ocenie organów podatkowych wszelkie rozliczenia podatku mogą być dokonywane jedynie z czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Takiego statusu nie będzie już miał podmiot, który złożył formularz VAT-Z, czyli zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających VAT. Powołują się przy tym na art. 88 ust. 4 ustawy o VAT, który określa, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Tym samym zdaniem organów podatkowych utrata statusu czynnego podatnika VAT powoduje utratę prawa do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego. Organy podatkowe nie są już takie konsekwentne, w przypadku gdy po wyrejestrowaniu się podatnika zostanie stwierdzona zaległość podatkowa. Wówczas utrata statusu podatnika VAT czynnego nie stanowi przeszkody do wyegzekwowania zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

Interpretacja sądów

Zupełnie odmienne stanowisko w sprawie interpretacji tego przepisu przedstawia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który w uzasadnieniu do wyroku z 21 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 401/06, niepublikowany, stwierdził, że przepis art. 88 ust. 4 ustawy o VAT dotyczy sytuacji, gdy podatnicy dokonali rejestracji lub też zostali wykreśleni z rejestru i po tym zdarzeniu, a zatem po tym, jak stracili status podatnika VAT czynnego dokonali czynności, w związku z którymi występują o zwrot nadwyżki podatku naliczonego.

Sprzeczne z mechanizmem funkcjonowania podatku od towarów i usług byłoby pozbawienie określonego podmiotu prawa do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, gdy uzyskał to prawo w okresie, kiedy był podatnikiem (prowadził zarejestrowaną działalność gospodarczą). Jest to bowiem fundamentalne prawo podatnika, leżące u podstaw mechanizmu funkcjonowania podatku od towarów i usług.

W ocenie sądu nie można w żadnym przypadku zgodzić się ze twierdzeniem, że pozbawienie podatnika prawa do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego po wykreśleniu go z rejestru wynika z konieczności zachowania ścisłego związku pomiędzy mechanizmem podatku od towarów i usług a statusem osoby uprawnionej, która o tyle może korzystać z reguł rozliczenia podatku naliczonego i należnego, o ile zachowuje pozycję podatnika podatku od towarów i usług. Mechanizm podatku od towarów i usług nie pozwala na pozbawienie tego prawa podmiotu, który w momencie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu był podatnikiem, a więc był podmiotem zarejestrowanym.

Skutki orzeczenia

Uwzględniając powyższe orzeczenie, niewątpliwe bardzo korzystne dla podatników, należy wskazać, że istotne w odniesieniu do art. 88 ust. 4 ustawy VAT będzie ustalenie, kiedy uprawnienie do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym powstało. Jeżeli powstało w czasie, kiedy podmiot był czynnym podatnikiem VAT, późniejsze wykreślenie podatnika z rejestru nie powinno pozbawiać dobrze nabytego prawa. Jeśli zaś prawo powstało po tym, jak podmiot stracił status podatnika VAT czynnego, np. otrzymał fakturę VAT wystawioną po dacie wyrejestrowania, wówczas nie będzie mógł dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, tym samym znajdzie zastosowanie art. 88 ust. 4 ustawy o VAT.

Wniosek o nadpłatę

W przypadku gdy błędne naliczenie VAT miało miejsce w okresie kiedy przedsiębiorca był czynnym podatnikiem VAT, to zgodnie z orzeczeniem WSA w Łodzi zwrot nadwyżki VAT jest możliwy. W tym celu osoba ubiegająca się o zwrot nadpłaconego podatku powinna złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz z korektą deklaracji VAT.