Zasady zawieszania działalności gospodarczej

Z dniem 31 marca 2009 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. nr 18, poz. 97) określające tryb zgłaszania zawieszenia działalności gospodarczej oraz jej wpisu do ewidencji.

Stanowią one swoiste uzupełnienie procesu tworzenia ram prawnych zapoczątkowanych ustawą z 10 lipca 2008 r. O zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2008 r. nr 141, poz. 888), dzięki którym osoby prowadzące działalność gospodarczą zyskały w końcu możliwość okresowego zawieszenia prowadzonej przez siebie działalności.

Obowiązujące przed tym dniem przepisy nie pozwalały na wykonywanie działalności gospodarczej z przerwami, jako niezgodnej z ideą podejmowania tego rodzaju aktywności zawodowej, bez wyrejestrowania przedsiębiorcy w ewidencji działalności gospodarczej.

Tak ukształtowany stan prawny rodził liczne komplikacje po stronie przedsiębiorców, którzy ze względu na przemijające trudności finansowe lub też sezonowość świadczonych przez siebie usług nie byli w stanie w sposób stały opłacać, ani składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, ani też odprowadzać podatku.

Przedsiębiorca uprawniony

W świetle wskazanej nowelizacji przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Za takiego uznaje się przedsiębiorcę, który nie nawiązał stosunku pracy z pracownikami, w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Oznacza to jednocześnie, że przytoczony przepis nie obejmuje osób pracujących dla danego przedsiębiorcy na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak na przykład umowa zlecenia.

W tym kontekście należy również pamiętać, że w przypadku wykonywania działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne wyłącznie pod warunkiem zawieszenia jej przez wszystkich wspólników.

Okres zawieszenia

Zawieszenie działalności gospodarczej może być dokonane na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

Czynności prowadzące do zawieszenia

Chcąc okresowo zawiesić prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą przedsiębiorca powinien przede wszystkim złożyć wniosek o wpis o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej we właściwym miejscowo organie ewidencji działalności gospodarczej.

Minister Sprawiedliwości ustalił odrębnym rozporządzeniem wzór nowych wniosków o wpis o zawieszeniu działalności gospodarczej. Wzory takich wniosków dostępne będą w gminnych placówkach prowadzących ewidencje.

W treści wniosku powinno się znaleźć podobnie, jak dotychczas, oznaczenie przedsiębiorcy – jego nazwa lub firma, nr PESEL, jego numer ewidencyjny, nr NIP, siedziba i adres miejsca zamieszkania oraz okres, na jaki zawiesza on działalność, albo też data planowanego wznowienia działalności. Ponadto do wniosku należy dołączyć oświadczenie o nie zatrudnianiu pracowników.

Polecamy: serwis PIT

Bieg okresu zawieszenia działalności rozpoczyna się w dniu wskazanym przez przedsiębiorcę we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Okres ten może zostać określony przez przedsiębiorcę w sposób dowolny, zarówno poprzez wskazanie określonych dat, jak i ustalenie ilości miesięcy, na jaką działalność zostaje zawieszona. W świetle regulacji ustawowych do formalnego zawieszenia nie może jednak dojść wcześniej, niż w dniu złożenia wniosku przez przedsiębiorcę.

Nieco inaczej rzecz się będzie miała w przypadku skuteczności zawieszenia działalności w odniesieniu do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, takich jak składki na ubezpieczenia społeczne lub podatki. Chwilą początkową dla zawieszenia obowiązku odprowadzania składek jest tu pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca złożył wniosek.

Wznowienia działalności przedsiębiorca może natomiast dokonać poprzez złożenie w odpowiednim organie ewidencji działalności gospodarczej wniosku o wpis o wznowieniu działalności. Zgłoszenia takiego należy dokonać przed upływem terminu wskazanego przez przedsiębiorcę w zgłoszeniu. Poza danymi identyfikacyjnymi przedsiębiorcy we wniosku powinien znajdować się również termin planowanego podjęcia działalności. Do chwili złożenia takiego wniosku działalność gospodarczą uważa się za zawieszoną. W stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym za moment krańcowy zawieszenia przyjmuje się dzień poprzedzający dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

W przypadku nie złożenia przez przedsiębiorcę w ustawowym terminie 24 miesięcy takiego wniosku, organ ewidencyjny dokona z urzędu jego wykreślenia z rejestru. Wskazana czynność będzie musiała być jednak poprzedzona wezwaniem przedsiębiorcy w terminie 30 dni do złożenia wniosku o wpis wznowienia.

Polecamy: serwis VAT

Po dokonaniu wpisu do ewidencji o zawieszeniu działalności lub też jej wznowieniu przez przedsiębiorcę organ ewidencyjny prześle niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu trzech dni, dane z wniosku o wpis do ewidencji do właściwych instytucji, w tym do wskazanego przez przedsiębiorcę naczelnika urzędu skarbowego, właściwego urzędu statystycznego oraz właściwej miejscowo jednostki terenowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Opłaty

Zarówno wniosek o zawieszenie prowadzenia działalności, jak i wniosek o jej wznowienie będą zwolnione z opłaty skarbowej.

Prawa i obowiązki przedsiębiorcy w okresie przerwy

W czasie, w którym działalność gospodarcza pozostaje zawieszona przedsiębiorca nie może podejmować nowych czynności związanych z prowadzeniem działalności, ani też osiągać z niej bieżących przychodów.

Nie chodzi tu jednak o całkowite zaprzestanie działań. Należy bowiem zauważyć, że przedsiębiorca zgodnie z przepisem art. 14a ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ma prawo podejmować wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów oraz przyjmować należności. Ma też prawo, a nawet obowiązek regulować zobowiązania, które powstały przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, jak również brać czynny udział w postępowaniach sądowych, podatkowych i administracyjnych związanych z przedmiotową działalnością. Ponadto jest on zobowiązany realizować wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa i podlega kontroli na zasadach przewidzianych dla tej grupy przedsiębiorców.

Wiążąca interpretacja organu

Zgodnie z omawianymi unormowaniami przedsiębiorca uzyskał nadto możliwość wystąpienia z wnioskiem do organu, czy to do dyrektora izby skarbowej, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy innych urzędów o wydanie pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia danin publicznych w indywidualnej sprawie. W treści wniosku powinny się znaleźć dane identyfikujące przedsiębiorcę oraz dokładny opis stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz własne stanowisko w sprawie.

Przedstawienie stanowiska przez organ jest dokonywane w drodze decyzji niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od chwili złożenia wniosku. Przysługuje od niej odwołanie. Wskazana interpretacja zawiera stanowisko w sprawie wraz z uzasadnieniem prawnym oraz pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia.

Składając wniosek o wydanie interpretacji przedsiębiorca jest zobowiązany do wniesienia opłaty w wysokości 40 złotych, którą należy wpłacić w terminie siedmiu dni od dnia złożenia wniosku. W przypadku nie dokonania opłaty w terminie, organ pozostawi wniosek bez rozpatrzenia.

Wskazana decyzja nie jest wiążąca dla przedsiębiorcy, jeśli jednak zastosuje się on do zawartych w niej wskazówek, organ nie może obciążyć go jakimikolwiek opłatami, sankcjami administracyjnymi, ani też finansowymi. Stwarza to po stronie przedsiębiorcy swego rodzaju pewność, że nawet jeśli organ zmieni zdanie, nie poniesie on żadnych konsekwencji.

Jeśli jednak przedsiębiorca stwierdzi, że przedstawione stanowisko jest dla niego niekorzystne, może postąpić inaczej, jednak wówczas działa już na własne ryzyko.

Wprowadzone ostatnią nowelizacją zmiany z całą pewnością zmierzają do urzeczywistnienia idei swobodnego wykonywania działalności gospodarczej. Zakładając własną działalność nikt nie jest w stanie przewidzieć, jak na przestrzeni dłuższego czasu będzie ona realizowana.

Zobacz: Pomoc de minimis dla zakładów pracy chronionej

Chaos towarzyszący starej, niesformalizowanej procedurze zawieszania wykonywania działalności gospodarczej prowadził często do powstawania po stronie przedsiębiorców, bez ich wiedzy astronomicznych zaległości w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz urzędu skarbowego. Przedstawiona powyżej regulacja, miejmy nadzieję, rozwiąże ostatecznie problemy przedsiębiorców rodzące się często w tym obszarze.