Cable pooling - nowy model inwestycji w OZE. Warunki przyłączenia, umowa

• Cable pooling – na czym polega
• Warunki przyłączenia
• Cable pooling agreement („CPA”)
• Wniosek o wydanie warunków przyłączenia
• Umowa przyłączeniowa
• System wsparcia tylko dla jednej instalacji

Cable pooling – na czym polega

Jest to mechanizm pozwalający na podłączenie dwóch lub większej liczby instalacji odnawialnego źródła energii („OZE”), należących do jednego lub większej liczby podmiotów do tego samego przyłącza systemu elektroenergetycznego, a tym samym bardziej efektywne wykorzystanie mocy przyłączeniowych. Warto podkreślić, że w ustawowym uregulowaniu możliwości łączenia instalacji OZE, upatruje się swoistego remedium na eskalujący wciąż problem wydawania decyzji odmownych w zakresie podłączenia nowych instalacji do sieci elektroenergetycznej, co stanowi jedną z głównych przyczyn ograniczających krajową transformację energetyczną.

Wprowadzone przepisy przewidują możliwość wykorzystania mechanizmu cable pooling w dwóch modelach: 
1) inwestorzy, którzy planują budowę dwóch lub większej liczby instalacji OZE mogą ubiegać się o wspólne przyłączenie do sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV; 
2) inwestor może ubiegać się o przyłączenie nowej lub nowych instalacji OZE obok już istniejącej instalacji, w tym samym miejscu przyłączenia do sieci o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV. 

Ustawodawca umożliwia skorzystanie z tego rozwiązania w odniesieniu do wszystkich instalacji OZE, a więc także połączonych z tymi instalacjami magazynów energii lub biogazu rolniczego. Najczęściej wskazywanym przykładem praktycznego wykorzystania mechanizmu cable pooling są jednak hybrydowe instalacje OZE, łączące na jednym przyłączu farmę wiatrową oraz farmę słoneczną. 

Głównym celem cable poolingu jest bowiem zwiększenie efektywności wykorzystania istniejącej infrastruktury przyłączeniowej oraz promowanie zrównoważonej produkcji energii. Regulacja dotycząca cable poolingu nie znajduje zastosowania co do instalacji OZE, dla których miejscem przyłączenia do sieci elektroenergetycznej jest instalacja odbiorcy końcowego.

Warunki przyłączenia

W przypadku inwestycji, która ma być realizowana w modelu cable poolingu, warunki przyłączenia zostaną wydane wspólnie dla całego zespołu instalacji OZE, który ma zostać przyłączony do jednej sieci elektroenergetycznej. Także moc przyłączeniowa zostanie wówczas określona łącznie dla wszystkich instalacji planowanych do przyłączenia w danym miejscu. Po przyłączeniu do jednej sieci, instalacje OZE objęte cable poolingiem będą posiadały wspólne miejsce dostarczania energii, jednak elektrycznej oddanej do sieci oraz pobranej z sieci przez każdą z przyłączonych oddzielne układy pomiarowo-rozliczeniowe pozwalające na pomiar energii instalacji OZE. Ma to na celu umożliwienie każdemu wytwórcy zawarcie odrębnej od pozostałych wytwórców umowy sprzedaży wytworzonej przez siebie energii lub jej sprzedaż na giełdzie energii.

Cable pooling agreement („CPA”)

Podstawą współpracy wytwórców energii opartej o model cable poolingu, jest umowa o współpracy zawierana pomiędzy wszystkimi wytwórcami, których instalacje OZE są objęte wnioskiem o określenie warunków przyłącza – nazywana cable pooling agreement („CPA”) lub porozumieniem. 

Jako, że CPA stanowi załącznik do wniosku o wydanie warunków przyłączenia wytwórców, których instalacje są objęte wnioskiem o określenie warunków przyłączenia już na etapie negocjowania CPA, powinni oni wybrać spośród siebie jednego przedstawiciela i upoważnić go do reprezentowania wszystkich wytwórców będących stroną CPA w działaniach podejmowanych przed operatorem systemu elektroenergetycznego – przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej („Operator”) lub Prezesem URE. 

To wybrany przedstawiciel występuje bowiem o warunki przyłączenia do jednego przyłącza sieci elektroenergetycznej wszystkich instalacji OZE objętych CPA, zaś w przypadku ich wydania, stanie się stroną umowy z Operatorem o przyłączenie do sieci oraz umowy o świadczenie usług przesyłowych lub dystrybucyjnych dla wszystkich przyłączonych i planowanych do przyłączenia instalacji. Ponadto, CPA powinna określać między innymi wspólne zasady realizacji praw i obowiązków wynikających z warunków przyłączenia oraz umowy o przyłączenie do sieci oraz umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także określać lokalizację punktów pomiarowych właściwych dla poszczególnych instalacji oraz zasady podziału środków otrzymanych w ramach rekompensaty finansowej, o której mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943, w przypadku zastosowania przez Operatora mechanizmu nierynkowego ograniczania (redysponowania). Za zobowiązania wynikające z umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej wobec Operatora, wszyscy wytwórcy działający w modelu cable poolingu w oparciu o CPA ponoszą odpowiedzialność solidarną.

Wniosek o wydanie warunków przyłączenia

Wniosek o określenie warunków przyłączenia dla zbiorczego przyłącza wskazuje moc przyłączeniową, którą określa podmiot składający wniosek o przyłączenie łącznie wszystkich instalacji OZE planowanych do przyłączenia w jednym miejscu przyłączenia, a także miejsce samego przyłączenia. 

Wniosek składa się dla dwóch lub większej liczby instalacji OZE, które po przyłączeniu do sieci będą posiadały wspólne miejsce dostarczania energii elektrycznej i oddzielne, dedykowane każdej z tych instalacji, punkty pomiarowe. W przypadku, w którym tytuły prawne do instalacji objętych wnioskiem o określenie warunków przyłączenia, posiadają różne podmioty, wniosek jest składany przez wybranego przez te podmioty przedstawiciela – po dniu zawarcia CPA.

Do wniosku dołącza się CPA, a także pozostałe wskazane w przepisach ustawy prawo energetyczne załączniki, takie jak np. dokumenty potwierdzające tytuły prawne do korzystania z nieruchomości, na których będą realizowane wszystkie instalacje OZE określone we wniosku, upoważnienie dla przedstawiciela do reprezentowania wszystkich stron CPA przed Operatorem lub Prezesem URE w sprawach wynikających z treści CPA oraz zobowiązanie każdej ze stron CPA do montażu urządzeń uniemożliwiających przekroczenie mocy przyłączeniowej w przypadku, w którym moc przyłączeniowa jest niższa niż suma mocy zainstalowanej elektrycznej instalacji OZE.

Umowa przyłączeniowa

Umowa o przyłączenie do jednej sieci kilku instalacji OZE powinna określać wymagania dotyczące lokalizacji oraz parametrów technicznych dla układów pomiarowo-rozliczeniowych, umożliwiających pomiar ilości energii elektrycznej oddanej do sieci i pobranej z sieci przez każdą z instalacji OZE, przyłączoną w jednym miejscu przyłączenia na podstawie rzeczonej umowy. W przypadku określenia mocy przyłączeniowej na poziomie niższym, niż planowana suma mocy wszystkich instalacji OZE przyłączonych w danym miejscu przyłączenia, umowa o przyłączenie do sieci powinna zawierać także szczegółowy opis sposobu zabezpieczenia zdolności technicznych do nieprzekraczania mocy przyłączeniowej.

Koszt zakupu i zainstalowania urządzeń służących do zabezpieczenia zdolności technicznych do nieprzekraczania mocy przyłączeniowej będą ponoszone przez podmioty przyłączane do sieci. Po zamontowaniu zaś urządzeń służących do zabezpieczenia zdolności technicznych do nieprzekraczania mocy przyłączeniowej, rzeczone urządzenia będą pozostawać pod nadzorem Operatora. Operator będzie odpowiedzialny przede wszystkim za zabezpieczenie tych urządzeń w sposób uniemożliwiający zmianę ich ustawień.

W przypadku zaś przekroczenia przez wytwórców energii określonej mocy przyłączeniowej, Operatorowi odpowiedzialnemu za dane przyłączenie będzie przysługiwało prawo do naliczenia opłaty w wysokości odpowiadającej opłacie za nielegalny pobór energii elektrycznej co do nadmiarowej energii elektrycznej, która została przez wytwórcę wprowadzona do sieci w wyniku przekroczenia mocy przyłączeniowej. 

Ponadto, Operator będzie miał wówczas możliwość ograniczenia lub całkowitego wstrzymania dostarczania energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej, bez wypłaty rekompensaty oraz ponoszenia odpowiedzialności za skutki takiego ograniczenia lub odłączenia. Wznowienie dostarczania energii elektrycznej nastąpi zaś po wdrożeniu przez wytwórcę, wskazanego przez Operatora sposobu zabezpieczenia zdolności technicznych do nieprzekraczania mocy przyłączeniowej.

System wsparcia tylko dla jednej instalacji

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku rozbudowy istniejącej już instalacji OZE, która korzysta z jednego z systemów wsparcia przewidzianych dla OZE, takich jak: zielone certyfikaty, FIT, FIP czy aukcyjne systemy wsparcia, z rzeczonych systemów nie będą mogły skorzystać już instalacje OZE, których przyłączenie do sieci w jednym miejscu jest planowane w ramach cable poolingu.

Ponadto, inwestycje oparte na modelu cable pooling obejmujące instalację OZE korzystającą z systemu wsparcia dla OZE, będą podlegały obowiązkowemu zgłoszeniu Prezesowi URE.

Podsumowanie

Chociaż wdrożenie mechanizmu współdzielenia infrastruktury przyłączeniowej wymaga zarówno po stronie wytwórców OZE i Operatorów, jak i samych organów regulacyjnych, dostosowania się do nowych realiów tak prawnych jak i technicznych, to cable pooling bez wątpienia może stanowić efektywny model inwestycji w OZE. 

Prawidłowe wdrożenie tego modelu inwestycji w OZE, może bowiem stanowić skuteczne rozwiązanie problemu uzyskiwania warunków przyłączenia dla nowych instalacji OZE z powodu ograniczeń w dostępności mocy przyłączeniowych, a także sposób na bardziej efektywne wykorzystywanie mocy przyłączeniowych bez ponoszenia dodatkowych kosztów rozwoju infrastruktury sieciowej.

Katarzyna Sikora, prawniczka