Kategorie

Nie można swobodnie zmieniać kontraktu w sprawie zamówienia publicznego

Ewa Grączewska-Ivanova
inforCMS
W prawie zamówień publicznych obowiązuje generalny zakaz dokonywania zmian postanowień umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy. Od zasady tej istnieją jednak pewne wyjątki.

Przepisy prawa zamówień publicznych (art. 144 ust. 1) dopuszczają możliwość dokonywania zmian w umowie w sprawie zamówienia publicznego, pod warunkiem że spełniona jest co najmniej jedna z poniższych przesłanek:

• zmiany są korzystne dla zamawiającego lub

• konieczność ich wprowadzenia wynikała z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy.

Przesłanki dopuszczające zmianę umowy nie mogą być jako wyjątki interpretowane rozszerzająco, a zmiany dokonane wbrew przepisom prawa zamówień publicznych są nieważne z mocy prawa.

Należy podkreślić, że aby wprowadzić zmiany w umowie, potrzebna jest zawsze zgodna wola obu stron. Oznacza to, że zamawiający nie może np. wbrew woli wykonawcy narzucić zmian umowy korzystnych tylko dla niego.

Zmiany umowy wymagają ponadto zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności (ad solemnitatem). Z art. 77 kodeksu cywilnego wynika bowiem, że jeśli umowa została zawarta na piśmie, jej zmiana także powinna być stwierdzona pismem.

Zmiany korzystne...

Samodzielną przesłanką uzasadniającą wprowadzenie zmian do umowy jest fakt, iż zmiany te są korzystne dla zamawiającego. Należy przyjąć zgodnie z wykładnią literalną, że zmiany są korzystne wówczas, gdy przynoszą zamawiającemu pożytek lub zysk. Zasadniczo więc obniżenie wynagrodzenia wykonawcy umowy w sprawie zamówienia publicznego jest korzystne dla zamawiającego. Przykładem zmiany niekorzystnej dla zamawiającego jest np. ograniczenie odpowiedzialności gwarancyjnej wykonawcy. Z opinii prawnej Urzędu Zamówień Publicznych wynika, że jeśli zmiana dotyczy jednocześnie ograniczenia odpowiedzialności gwaranta i obniżenia wynagrodzenia, należy uznać, że jest niedopuszczalna z powodu sprzeczności z ratio legis art. 144 ust. 1 p.z.p. Wygórowane warunki wstępne przetargu powodują bowiem, że wielu wykonawców traci zainteresowanie danym postępowaniem, więc obniżenie wymagań dopiero po zawarciu umowy oznaczałoby naruszenie zasad uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców.

...i niekorzystne

Reklama

Strony mogą dokonać zmian w umowie również wtedy, gdy konieczność ich wprowadzenia wynika z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. Przy czym brak możliwości przewidzenia okoliczności musi mieć charakter obiektywny. Jeśli więc zamawiający mógł lub powinien był je przewidzieć, zmiana umowy jest niedopuszczalna. Strony powinny bowiem brać pod uwagę zmiany mieszczące się w granicach zwykłego ryzyka gospodarczego. Przedsiębiorca jako profesjonalny uczestnik obrotu musi ze szczególną starannością przewidywać ryzyko związane z danym kontraktem.

Do okoliczności, których nie można było przewidzieć, zaliczyć należy przede wszystkim zmiany obowiązującego prawa (sygn. akt. UZP/Zo/0-2032/05). Jednak w przypadku ustawowej zmiany podatku od towarów i usług zmiana umowy jest dopuszczalna wówczas, gdy na skutek okoliczności, których nie można było wcześniej przewidzieć, jedna ze stron umowy mogłaby ponieść rażącą stratę. Jeśli jednak w dniu podpisania umowy były już opublikowane przepisy o zmianie VAT, nawet jeśli nie weszły jeszcze w życie, zmiana umowy nie jest dopuszczalna, bo przedsiębiorca mógł zmianę przewidzieć.

Możliwa jest także zmiana umowy w sytuacji gwałtownego wzrostu cen materiałów budowlanych. W takim jednak przypadku należy wykazać, że zjawiska tego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, a więc, że zdarzenie w normalnym toku rzeczy było mało prawdopodobne. Nieprzewidywalne mogą być zjawiska gospodarcze zewnętrzne w stosunku do stron umowy i w pełni od nich niezależne, jak na przykład także: gwałtowna dekoniunktura lub ograniczenie dostępności surowców. Oprócz tego strony muszą wykazać, że zmiana okoliczności wywołuje konieczność dokonania zmiany umowy.

Podwyższenie płacy

Z kolei podwyższenie wysokości wynagrodzenia minimalnego ma z zasady charakter przewidywalny i jest okolicznością, którą przedsiębiorca powinien brać pod uwagę przy kalkulowaniu ceny oferty. Tylko w przypadku kontraktów długoterminowych wysokość oraz szybkość zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia może być niekiedy trudna do ustalenia. Z opinii prawnej Urzędu Zamówień Publicznych wynika, że zmiana umowy jest dopuszczalna w razie zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia, jeśli spełnione są następujące przesłanki:

• zmiana dotyczy umów o zamówienie publiczne zawartych przed dniem ogłoszenia informacji o podwyższeniu minimalnego wynagrodzenia w roku następnym oraz

• gdy istnieje obiektywna konieczność wprowadzenia zmian, np. gdy spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą.

Dopuszczalność przedłużenia terminu umowy zależy natomiast od przedmiotu umowy. Jeśli przedmiotem umowy jest świadczenie jednorazowe, zmiana umowy jest dopuszczalna, o ile zachodzą przesłanki określone w art. 144 ust. 1 p.z.p. Natomiast przedłużanie umów zawartych na czas określony, z których wynikają zobowiązania do wykonywania świadczeń ciągłych, jest niedopuszczalne. Z opinii Urzędu Zamówień Publicznych wynika, że w takich umowach czynnik czasu wyznacza nie tylko treść świadczenia, ale także jego zakres. Im dłużej trwa umowa, tym więcej świadczeń zamawiający powinien otrzymać od wykonawcy. W konsekwencji przedłużenie takich umów powoduje zwiększenie ilości dostaw lub usług. Prowadzi to do rozszerzenia przedmiotu. Z tego powodu np. niemożliwe jest przedłużenie umowy licencji na korzystanie z oprogramowania komputerowego, w której świadczenie jest ciągłe.

Zmiana sądowa

W razie braku zgody zamawiającego lub wykonawcy na wprowadzenie zmian do umowy stronom pozostaje jedynie droga sądowa. Zgodnie art. 3571 k.c., jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy (klauzula rebus sic stantibus).

Głównym celem klauzuli rebus sic stantibus jest przywrócenie zachwianej ekwiwalentności świadczeń, która prowadzi do rażących strat po stronie wykonawcy.

PRZYKŁAD

ZMIANA WYNAGRODZENIA RYCZAŁTOWEGO

Reklama

Zamawiający po rozstrzygnięciu przetargu na założenie ewidencji budynków zawarł z wykonawcą umowę. Kontrakt przewidywał, że ewidencja będzie dotyczyć około 774 budynków, zastrzegając, że są to dane przybliżone. W trakcie realizacji zamówienia okazało się, że budynków jest 1666. To przedłużyło roboty, a zamawiający zaczął naliczać przedsiębiorcy kary umowne za opóźnienie.

Wykonawca nie chciał płacić kar umownych i zażądał podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego. Sąd okręgowy oddalił jego żądania, więc wniósł apelację. Sąd uznał, że wykonawcy należy się zwrot kary umownej, jednak brak jest jednocześnie podstaw do podwyższenia wykonawcy wynagrodzenia. Wykonawca wniósł więc kasację do Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy wskazał, że podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego może nastąpić, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: nastąpiła zmiana okoliczności, której nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, i wykonawca poniósł rażącą stratę (art. 632 par. 2 k.c.). Fakt, że budynków było znacznie więcej, niż przewidywała to umowa należy uznać za zdarzenie niemożliwe do przewidzenia. Z kolei oceniając, czy firma doznała rażącej straty, należy pamiętać, że rażąca strata nie musi oznaczać zachwiania kondycji finansowej firmy czy też groźby upadłości. Chodzi tu raczej o rażącą stratę w ramach danego stosunku prawnego, który związany jest z zawartą umową. Ponadto kwotę strat należy odnieść do ogólnej sytuacji przedsiębiorcy. Ta sama kwota może nie mieć znaczenia dla dużej firmy, a dla małej może mieć charakter rażący.

Wyrok SN z 15 listopada 2006 r., sygn.akt VCSK 251/06

Ewa GrĄczewska-Ivanova

ewa.graczewska-ivanova@infor.pl

Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    25 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Gdzie na zagraniczne wakacje warto wybrać się z gotówką? [MAPA]

    Przed każdym wyjazdem warto zadbać o swoje finansowe bezpieczeństwo, czyli przygotować się na to, że w wielu krajach nie zapłacimy w sklepie czy restauracji kartą płatniczą. Gdzie na wakacjach musimy mieć ze sobą gotówkę w portfelu?

    5 najczęstszych błędów podczas pracy zdalnej i hybrydowej

    Od pracowników w dużej mierze zależy bezpieczeństwo danych – aż 89% przypadków naruszenia bezpieczeństwa informacji to właśnie wina człowieka – wynika z raportu Związku Firm Ochrony Danych Osobowych. Jakie są najczęstsze błędy w pracy zdalnej i hybrydowej pod względem ochrony danych?

    Na co zwrócić uwagę przy zakupie elektronarzędzi?

    Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów radzi, na co zwracać uwagę przy zakupie elektronarzędzi. O czym powinny pamiętać osoby, które obrabiają drewno czy przycinają gałęzie?

    Wakacje 2021. Czy hotele z limitami osób odrobią straty?

    Wbrew oczekiwaniom branży i klientów, hotele nie zostaną na wakacje całkowicie uwolnione od restrykcji wynikających z walki z koronawirusem. Na początek sezonu urlopowego i tuż po zakończeniu roku szkolnego, od 26 czerwca, mogą oferować 75 proc. dostępnych miejsc.

    Kadry w budownictwie - kompetencje pracowników na wagę złota

    Kadry w budownictwie. Brak wykwalifikowanych pracowników budowlanych, niska renoma zawodu, dynamiczne zmiany w zakresie technologii budowlanych i ciągła konieczność doszkalania. Branżę budowlaną w najbliższych latach czeka prawdziwa rewolucja na rynku pracy, wynika z raportu PARP „Branżowy Bilans Kapitału Ludzkiego – branża budowlana”. Projekt współfinansowany jest z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój.

    W sklepach jest coraz drożej. W maju ceny poszły w górę średnio o ponad 5%

    W maju br. w sklepach było drożej niż w kwietniu średnio o 5,4%. Eksperci komentujący wyniki nie pozostawiają złudzeń, że konsumenci powinni przygotować się na kolejne podwyżki. Co podrożało najbardziej?

    Poprawki do ustawy dot. czynszów w galeriach handlowych odrzucone

    Sejm odrzucił większość poprawek Senatu do ustawy dot. czynszów w galeriach handlowych. Jakie poprawki zostały przyjęte?

    Technologia wodorowa wchodzi do branży transportowej

    Polska kolej już wkrótce może stać się najbardziej ekologicznie świadomym środkiem transportu. Dzięki ostatnim decyzjom rodzimego przewodnika, a także inwestycjom partnerskim m.in. w Wielkopolsce, problem śladu węglowego odbił się jeszcze głośniejszym echem nie tylko w sektorze transportowym, ale również wśród samych pasażerów. Co jest przyszłością odpowiedzialnych podróży?

    122 mln zł kary dla polskich przewoźników

    W 2020 roku inspektorzy GITD stwierdzili ponad 65 tys. przypadków naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Czy kierowca może nie przyjąć mandatu?

    Spółdzielnie mieszkaniowe nie mogą odholowywać pojazdów ani zakładać blokad

    Spółdzielnie mieszkaniowe a parkowanie pojazdów. Po pozwie skierowanym przez prokuraturę sąd unieważnił zapisy umowy, które zezwalały firmie współpracującej z jedną z katowickich spółdzielni mieszkaniowych usuwać na koszt kierowców pojazdy zaparkowane na jej terenie niezgodnie z zapisami regulaminu i bez jej zezwolenia.

    Kim jest polski najemca?

    Kim jest polski najemca? Rynek najmu jest dużo większy i zdecydowanie bardziej aktywny niż wskazywałyby na to oficjalne statystki. Tak wynika z badania wykonanego przez firmę badawczą SW Research na zlecenie Cushman & Wakefield na reprezentatywnej próbie mieszkańców największych polskich miast.

    Czy można zobaczyć nagranie z egzaminu na prawo jazdy?

    Czy można zobaczyć nagranie z egzaminu na prawo jazdy? Jak najbardziej. Niestety tylko w przypadku, w którym kandydat... nie zda egzaminu.

    Deklaracje dot. źródeł ciepła i spalania paliw do CEEB od 1 lipca 2021 r.

    Deklaracje dot. źródeł ciepła i spalania paliw. Od 1 lipca 2021 r. każdy właściciel lub zarządca budynku będzie zobowiązany do złożenia w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania paliw. Jak złożyć deklarację? Jakie informacje trzeba ująć w deklaracji? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań dot. deklaracji i CEEB udzielił Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.

    Bezrobocie. Dane lepsze od oczekiwanych

    Główny Urząd Statystyczny zaprezentował dane o poziomie bezrobocia rejestrowanego w końcu maja 2021. Liczba zarejestrowanych bezrobotnych wyniosła 1026,7 tys. osób i była o 27,1 tys. osób niższa niż w końcu kwietnia oraz o 15,0 tys. osób wyższa niż przed rokiem.

    Magdalena Foremska (PAH): 7 zł to pomoc 1 osobie w obozie w Iraku przez miesiąc [PODCAST]

    Mimo, że konflikt zbrojny w Iraku zakończył się w 2017 roku, to nadal prawie 1,5 miliona osób przebywa w obozach. Dlaczego nie mogą wrócić do domu? Zapraszamy do wysłuchania podcastu

    77% firm chce wdrożyć na stałe hybrydowy model pracy [BADANIE]

    Wprowadzenie na stałe hybrydowego modelu pracy planuje 77 proc. firm, najczęściej przy utrzymaniu pracy zdalnej przez 2 lub 3 dni w tygodniu – wynika z badań ankietowych wśród prawie 200 najemców powierzchni biurowych w największych miastach w Polsce. Jakie są pozostałe wnioski z badania?

    Roczne wstrzymanie podwyżki płacy minimalnej - przedsiębiorcy apelują do Gowina

    Przedsiębiorcy piszą do Jarosława Gowina z apelem o roczne wstrzymanie podwyżki płacy minimalnej. Chcemy uniknąć zwolnień - apelują.

    Restrukturyzacja to najtańsza opcja dla zadłużonego rolnika

    Jak powinni postępować zadłużeni rolnicy? Eksperci podpowiadają możliwe scenariusze działania. Jednym z nich jest restrukturyzacja. Ile kosztuje takie postępowanie?

    Fotowoltaika - nadchodzą zmiany

    Fotowoltaika. Według prognoz Instytutu Energii Odnawialnej, moc zainstalowana w fotowoltaiki w Polsce podwoi się w ciągu najbliższych dwóch lat. W 2025 roku może osiągnąć nawet 15 GW. Rynek OZE swój dynamiczny wzrost zawdzięczał dotąd przede wszystkim prosumentom, którzy korzystali z programu „Mój Prąd”. Jednak proporcje zaczynają się zmieniać – miejsce mikroinstalacji zajmują farmy, a energia słoneczna „goni” wiatrową.

    Kurs reedukacyjny: co to jest?

    Kurs reedukacyjny: co to jest i w jakich przypadkach jest konieczny? Dziś opowiemy o szkoleniach organizowanych przez WORD-y.

    6 trendów nowej rzeczywistości - co się zmieniło w firmach? [RAPORT]

    Z badania przeprowadzonego przez GfK wynika, że firmy stały się bardziej online, ale początkowy entuzjazm związany z pracą zdalną nieco opadł. Sprawdź 6 trendów nowej rzeczywistości widocznych w Raporcie #RegionyNEXERY2021.

    Polski Ład - czy będą zmiany podatkowe dla przedsiębiorców?

    Rzecznik MŚP postuluje do Premiera o korzystne zmiany dla przedsiębiorców w rządowym planie „Polskiego Ładu”. O jakie zmiany wystąpił Adam Abramowicz?

    Jest stanowisko Rzecznika Finansowego na zapytanie SN w sprawie tzw. kredytów frankowych

    Rzecznik Finansowy uznał, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, że bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu frankowego, rozpoczyna się od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.

    Ile kosztuje licencja taxi?

    Ile kosztuje licencja taxi? Kierowca musi spełnić parę wymogów formalnych. Na jaki wydatek musi się przygotować? Kilkaset złotych.

    Czy wejście na giełdę będzie łatwiejsze? MF chce zmian

    Resort finansów chce zmian w “Polskim Ładzie” i proponuje pakiet nowych ulg. Będą ulgi wspierające wejście polskich firm na giełdę, będą też ulgi na inwestowanie przez fundusze vc i zwolnienie podatkowe dla alternatywnych spółek inwestycyjnych. Czy to ułatwi wejście na giełdę?