Jak inwestować bez nadmiernego ryzyka? Kilka prostych porad

• Sprecyzowanie celów inwestycyjnych 
• Różnica między oszczędzaniem a inwestowaniem
• Dobrowolne produkty emerytalne III filaru
• Obligacje
• Akcje
• Fundusze inwestycyjne
• ETF
• Co wybrać?

Sprecyzowanie celów inwestycyjnych 

Zanim przejdziemy do produktów finansowych, zacznijmy od omówienia najważniejszej kwestii - jak wybrać sposób pomnażania pieniędzy dostosowany do charakteru inwestora. Na początku trzeba ustalić, czego oczekujesz od swoich inwestycji i dopiero wtedy dostosować odpowiedni instrument. Nie warto poprzestawać tylko na sprawdzaniu, ile dana inwestycja może zarobić. Zanim podejmiesz decyzję, gdzie zainwestować, odpowiedz sobie na poniższe pytania:

1.            Jaki jest Twój horyzont inwestycyjny? (kiedy będziesz potrzebować pieniędzy)

2.            Jakiej płynności wymagasz? (jak szybko chcesz mieć dostępne pieniądze)

3.            Jaki poziom ryzyka będziesz w stanie zaakceptować? (przemyśl, czy uporasz się ze spadkami wartości od kilku do nawet kilkudziesięciu procent, czy wolisz konserwatywną ścieżkę, która zwykle wiąże się z niższym zyskiem)

Różnica między oszczędzaniem a inwestowaniem

W Polsce dostępna jest szeroka gama produktów oszczędnościowych i inwestycyjnych, ale żeby dokonać właściwego wyboru, warto zrozumieć, na czym właściwie polega różnica między oszczędzaniem a inwestowaniem.

Oszczędności - ich zaletą jest to, że wartość nominalna pieniądza nie może spaść poniżej wartości zainwestowanej kwoty. W przypadku produktów takich jak konta oszczędnościowe i lokaty stałe, zdeponowana kwota również nieznacznie zwiększy swoją wartość poprzez odsetki. Wysokość oprocentowania jest zależna od sytuacji rynkowej i jest zazwyczaj bardzo niska, mniej więcej do 0,5% rocznie. W czasach wysokiej inflacji i wysokich stóp procentowych może to być około 4-6% rocznie, ale niestety przy inflacji powyżej 10% nie można tego uznać za wygraną.

Inwestowanie - w przypadku inwestowania wartość nominalna lokaty ulega wahaniom. Inwestor pomnaża swoje pieniądze w znacznie szybszym tempie niż w przypadku produktów oszczędnościowych (oczywiście pod warunkiem, że inwestuje w renomowane i sprawdzone aktywa). Na przykład wzrost wartości inwestycji w 500 największych amerykańskich spółkach wyniósł średnio 9,57% rocznie w ciągu ostatnich 40 lat. Z drugiej strony wyższy wzrost wiąże się z wyższym ryzykiem właśnie w postaci zmienności i faktu, że inwestycja może w pewnym momencie być warta mniej niż to, co pierwotnie zostało zainwestowane. Dlatego warto inwestować regularnie i przez dłuższy czas – w ten sposób można w pełni wykorzystać magię odsetek składanych. Gdzie inwestować?

Dobrowolne produkty emerytalne III filaru

W skład trzeciego, dobrowolnego filaru emerytalnego wchodzą Indywidualne Konta Emerytalne (IKE), Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) oraz Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK). Powstały z myślą o gromadzeniu i pomnażaniu kapitału na czas emerytury. Mogą być inwestycją, ubezpieczeniem czy zwykłym kontem bankowym, w zależności od tego, jaka instytucja finansowa je oferuje.  Konta są oprocentowanie podobnie jak zwykłe konta oszczędnościowe, więc zysk nie będzie satysfakcjonujący. Wyższy zwrot umożliwiają natomiast inwestycje w dostępne instrumenty finansowe, ale jak każda inwestycja są obarczone również ryzykiem straty. 

Głównym atutem IKE i IKZE jest możliwość korzystania z ulg podatkowych. Wadą jest odgórnie narzucony limit rocznych wpłat, który uniemożliwia zainwestowanie większych kwot. Ponadto wypłata z zachowaniem korzyści podatkowych jest możliwa dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego (60 lat w przypadku IKE lub 65 w przypadku IKZE).

Obligacje

Obligacje są nieco bardziej skomplikowanym instrumentem inwestycyjnym. Mogą być skarbowe lub korporacyjne. Są ogólnie uważane za konserwatywną formę inwestycji, ale ważne jest, aby wiedzieć kim jest emitent, czyli kto wydaje obligacje, a co najważniejsze, jaki jest ich rating kredytowy. Jest to w zasadzie pożyczka dla skarbu państwa czy firmy, o określonym oprocentowaniu, które z punktu widzenia emitenta jest odsetkami. Odsetki mogą być stałe lub zmienne, na przykład w zależności od inflacji.

Akcje

Akcje to coraz popularniejszy instrument inwestycyjny. Polega na zakupie udziałów wybranej spółki, które inwestorzy kupują zazwyczaj na giełdzie poprzez pośrednika, czyli maklera. Akcje charakteryzują się większym ryzykiem związanym ze zmiennością cen instrumentu finansowego, ale też wyższymi zyskami niż te, które oferują np. obligacje czy różne formy oszczędzania. Gdy akcje są przedmiotem obrotu na giełdzie, ich zaletą jest wysoka płynność - praktycznie w każdej chwili można je sprzedać po cenie rynkowej.

Fundusze inwestycyjne

Fundusz inwestycyjny to sposób pomnażania pieniędzy, gdzie pojedyncza osoba inwestuje wspólnie z innymi inwestorami i posiada udział w całym pakiecie danego funduszu, który zawiera "wszystkiego po trochu". Udział konkretnego inwestora zależy od wielkości jego wkładu i ceny jednostki. Fundusz inwestycyjny jest zarządzany przez aktywnego managera, co daje teoretyczną możliwość przebicia średniej rynkowej pod względem rentowności. Prowadzenie funduszu jest jednak kosztowne ze względu na aktywne zarządzanie i dla Ciebie jako inwestora wiąże się z wysokimi opłatami. Co więcej praktyka pokazuje, że większość funduszy nie jest w stanie pokonać rynkowej stopy zwrotu.

ETF

ETF-y, czyli Exchange Traded Funds, to coraz popularniejszy instrument inwestycyjny. Są to "pasywne" fundusze, których zaletą jest dobra dostępność, niskie opłaty i wysoka dywersyfikacja, ponieważ każdy ETF obejmuje dziesiątki, setki lub tysiące różnych aktywów, takich jak akcje, obligacje itp. Wyniki funduszu ETF są zależne od wyników konkretnego rynku, ponieważ skład funduszu jest określony przez indeks bazowy, a aktywa są do niego włączane według jasno określonych zasad. Jest to więc inwestycja bardzo przejrzysta, odporna na emocje i błędy managera zarządzającego funduszem.

Co wybrać?

Jak wielu innych Polaków decydujesz się zainwestować swoje pieniądze w akcje i obligacje? Pamiętaj, że struktura portfela inwestycyjnego powinna być dostosowana do Twoim profilu inwestora odpowiadającego Twoim preferencjom.

Jeśli lubisz regularnie inwestować, czytać analizy rynkowe i poświęcać na to dni wolne od pracy, będziesz czuł się jak ryba w wodzie inwestując na giełdzie w konkretne akcje lub obligacje. Jeśli wolisz inwestować "automatycznie" i niczym się nie przejmować, rozwiązaniem są dedykowane platformy do inwestowania. Dla przykładu Fondee stworzy zdywersyfikowany portfel ETF-ów dostosowany do wybranego poziomu ryzyka, który regularnie rebalansuje. 

Autor: Jan Hlavsa, CEO Fondee