Recykling w UE – czyli jak zamienić odpady w złoto

W opublikowanym 16 kwietnia 2012 r. nowym sprawozdaniu Komisja Europejska wyjaśnia, że uzyskanie wysokiego wskaźnika recyklingu jest możliwe dzięki połączeniu kilku instrumentów gospodarczych.

Zestaw opłat i zakazów dotyczących składowania i spalania, systemy odpowiedzialności producenta oraz systemy opłat proporcjonalnych do ilości wyrzucanych odpadów okazały się najskuteczniejszymi narzędziami wykorzystywania odpadów w bardziej przyjazny dla środowiska sposób.

Jeżeli UE ma zrealizować cele określone w planie działania na rzecz zasobooszczędnej Europy, czyli osiągnąć zerowy poziom składowania, zmaksymalizować recykling oraz ograniczyć odzysk energii do odpadów nienadających się do recyclingu, wymienione instrumenty gospodarcze będą musiały zostać wprowadzone w szerszym zakresie we wszystkich państwach członkowskich.

Komisarz ds. środowiska, Janez Potočnik, stwierdził:

- „Odpady są zbyt cenne, by je po prostu wyrzucać i jeżeli będziemy nimi odpowiednio gospodarować możemy wprowadzić ich wartość z powrotem do gospodarki. Obecnie sześć państw członkowskich łączy niemal zerowy poziom składowania i wysokie współczynniki recyklingu. Dzięki temu nie tylko wykorzystują one wartość odpadów, ale również stworzyły prężnie działające gałęzie przemysłu i wiele nowych miejsc pracy. W sprawozdaniu pokazano, w jaki sposób państwom tym udało się to osiągnąć: poprzez podniesienie opłacalności zapobiegania, ponownego użycia i recyklingu w drodze wprowadzenia szeregu instrumentów gospodarczych. Wraz z państwami członkowskimi i władzami lokalnymi wspólnie ponosimy odpowiedzialność za zapewnianie skutecznego stosowania i wprowadzania tych instrumentów w całej UE. Jest to jeden z głównych celów planu działania na rzecz zasobooszczędnej Europy.”

Doświadczenie państw członkowskich pokazuje, że połączenie następujących instrumentów jest najlepszym sposobem poprawy zarządzania odpadami:

- Opłaty za składowanie i spalanie lub zakaz składowania i spalania – wyniki badania nie pozostawiają wątpliwości: wskaźniki składowania i spalania spadły w państwach, w których ich zakazano lub w wyniku nałożenia opłat podniesiono ich koszty.

- Systemy opłat proporcjonalnych do ilości wyrzucanych odpadów okazały się bardzo skuteczne dla zapobiegania wytwarzaniu odpadów oraz zachęcania obywateli do udziału w selektywnej zbiórce odpadów.

- Systemy odpowiedzialności producentów umożliwiły kilku państwom członkowskim gromadzenie i redystrybucję funduszy koniecznych do poprawy selektywnej zbiórki i recyklingu odpadów. Jednak wydajność i przejrzystość znacznie się różnią w poszczególnych państwach członkowskich oraz w zależności od źródeł odpadów, tak więc systemy te wymagają skrupulatnego planowania i monitorowania.

Nie wszyscy w UE dobrze odzyskują surowce z odpadów

Pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi występują znaczące różnice w zakresie gospodarowania odpadami.

Zgodnie ze sprawozdaniem opublikowanym przez Eurostat w dniu 27 marca (zob. STAT/12/48) sześć najbardziej zaawansowanych państw członkowskich (Belgia, Dania, Niemcy, Austria, Szwecja oraz Holandia) składuje mniej niż 3 proc. odpadów komunalnych.

Z drugiej strony dziewięć państw członkowskich nadal składuje ponad 75 proc. odpadów komunalnych.

Według najnowszych danych statystycznych publikowanych przez Eurostat niektóre nowe państwa członkowskie czynią stałe postępy, wykazując szybki wzrost wskaźników recyklingu. W kilku państwach członkowskich zmniejszeniu uległo również wytwarzanie odpadów komunalnych, prawdopodobnie ze względu na spowolnienie gospodarcze.

Instrumenty gospodarcze potrzebne do osiągnięcia celów UE

Jeżeli UE ma zrealizować cele określone w prawodawstwie dotyczącym odpadów i swoje cele w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów, konieczne będzie wprowadzenie tych instrumentów we wszystkich państwach członkowskich.

Dlatego też w ramach przeglądu celów UE w zakresie odpadów w 2014 r. przeprowadzona zostanie ocena możliwości nadania im w niektórych przypadkach prawnie wiążącego charakteru.

Komisja włączy również należyte gospodarowanie odpadami do warunków otrzymywania niektórych funduszy europejskich (zob. IP/11/1159 i MEMO/11/663).

Wykorzystywanie odpadów jest opłacalne

Komisja Europejska zachęca państwa członkowskie do bardziej skutecznego wdrażania istniejącego prawodawstwa dotyczącego odpadów.

W 2008 r. przemysł zajmujący się gospodarowaniem odpadami i recyklingiem w UE odnotował obroty w wysokości 145 mld EUR i zapewnia około 2 miliony miejsc pracy.

Dzięki pełnej zgodności z polityką UE w zakresie gospodarowania odpadami możliwe byłoby stworzenie 400 000 dodatkowych miejsc pracy w UE oraz uzyskanie dodatkowych rocznych obrotów w wysokości 42 mld EUR (zob. IP/12/18).

Lepsze gospodarowanie odpadami przyczyniłoby się do osiągnięcia kilku celów i dążeń strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu rozwoju.

Więcej informacji:

Sprawozdanie i szczegółowe wyniki dla poszczególnych państw członkowskich

Sprawozdania Eurostatu na temat gospodarki odpadami komunalnymi:

STAT/12/48

Badanie dotyczące modelu makroekonomicznego zrównoważonego rozwoju i powiązań między gospodarką a ochroną środowiska:

Zobacz także:

http://ec.europa.eu/environment/waste/index.htm

Źródło: Komisja Europejska