Branża IT pracuje na rzecz zrównoważonego rozwoju [WYWIAD]

Na początek przybliżmy naszym czytelnikom pojęcie efektywności energetycznej i energii odnawialnej. Jak to się ze sobą łączy?   

Efektywność energetyczna i energia odnawialna to kluczowe pojęcia w kontekście transformacji energetycznej, zrównoważonego rozwoju gospodarki i ochrony środowiska, również w branży IT, w której funkcjonuje Beyond.pl. Kwestie te traktuje także priorytetowo Komisja Europejska. Coraz większy wpływ biznesu na środowisko skłonił UE do wprowadzenia polityki uwzględniającej długoterminowe cele, które mają doprowadzić do neutralności klimatycznej Europy w 2050 roku. Oznacza to potrzebę odpowiedzialnego działania firm i konsekwentnego ograniczania emisji CO2 we wszystkich sektorach.  

Postępująca cyfryzacja, rozwój sztucznej inteligencji i sieci 5G generują ogromne ilości danych, które są przechowywane i przetwarzane w centrach danych. Ogólna cyfryzacja biznesu i naszego życia prywatnego zwiększa zapotrzebowanie na usługi centrów danych, których działalność związana jest z konsumpcją energii i wody. Dlatego tak ważne jest, aby przy rozwoju sektora data center zadbać o efektywność energetyczną obiektów, czyli minimalizować ich zużycie energii. Poprawę efektywności energetycznej można uzyskać m.in. przez zastosowanie bardziej wydajnych technologii chłodzenia, zasilania czy odzysku ciepła. Pamiętajmy, że energia jest zasobem skończonym, a dojrzałe gospodarki coraz częściej mierzą się z problemem jej niedostępności i blackoutów. Z drugiej strony, większa konsumpcja energii oznacza większy ślad węglowy cyfrowego świata.  

Wyzwania energetyczne i środowiskowe dostrzega Parlament Europejski, który dyrektywą dotyczącą efektywności energetycznej (EED) nakłada nowe obowiązki na branże energochłonne, w tym centrodanową. Firmy będą musiały raportować emisje gazów cieplarnianych oraz zużycie energii i wody. Celem jest realne zmniejszenie negatywnego wpływu przedsiębiorstw na środowisko, zwiększenie świadomości dotyczącej efektywności energetycznej oraz większe wykorzystanie energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych.

Takie rozwiązania są konieczne. Przykładowo centra danych w Irlandii, która jest dziś jednym z największych rynków przetwarzania danych na świecie, do 2030 r. mogą konsumować aż 30% energii elektrycznej kraju według Irish Examiner Byłby to wzrost od 2022 roku o ponad 150%. Również w Polsce zapotrzebowanie na energię w branży IT systematycznie rośnie. Według analityków z PMR moc polskich centrów danych ma wzrosnąć ze 120 MW w 2022 r. do 500 MW w 2030 r.  

W Beyond.pl na przestrzeni ostatnich lat wdrożyliśmy szereg rozwiązań, które są zgodne z zaleceniami unijnych dyrektyw. Jako pierwszy polski operator zasilamy centra danych w 100% energią odnawialną. Data Center 2 ma wysoki wskaźnik efektywności energetycznej (PUE 1.2) oraz niski wskaźnik konsumpcji wody (WUE). Przenosząc fizyczną i wirtualną infrastrukturę IT do naszych centrów danych, klienci redukują ślad węglowy generowany przez firmowe zasoby IT. 

Czym jest pakiet Fit for 55 i kogo będzie dotyczył?  

Fit for 55 to pakiet projektów ustaw proponowanych przez Komisję Europejską, które mają doprowadzić do zredukowania emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 roku (w porównaniu do 1990 roku), a do 2050 roku zrealizować cel neutralności UE dla klimatu. Ma to nas zabezpieczyć przed negatywnym wpływem działalności biznesu na środowisko naturalne i stworzyć nowy model gospodarki, w której każda działalność realizowana będzie w sposób odpowiedzialny. Przedsiębiorstwa, oprócz raportowania swojego wpływu na środowisko, będą musiały dodatkowo dbać np. o modernizację urządzeń, optymalizację procesów produkcyjnych, zużycie energii czy inwestycje w energię odnawialną. Kogo dokładnie pakiet Fit for 55 będzie dotyczył? Właściwie wszystkich – firm, wszelkich organizacji i instytucji oraz administracji publicznej. Będzie obejmował transport, rolnictwo, przemysł - wszystkie obszary, które mogą przyczynić się do poprawienia sytuacji środowiskowej. 

Co mogą zrobić firmy, aby osiągnąć neutralność klimatyczną?  

Jest wiele aktywności, które należy wykonać, aby przybliżyć się, a finalnie osiągnąć neutralność klimatyczną. Przede wszystkim organizacje powinny starannie kontrolować swoją działalność, procesy produkcyjne, efektywność energetyczną czy zarządzanie odpadami. Powinny także analizować zużycie energii i wody oraz korzystać z energii odnawialnej.

Firmy powinny mieć świadomość, że należy weryfikować współpracę z partnerami i dostawcami. Powinny współpracować tylko z takimi partnerami, którzy mogą udowodnić, że też działają w modelu zrównoważonym. Potwierdzeniem prośrodowiskowego podejścia firmy jest po pierwsze zgodność z normą ISO 14001. To najbardziej uznana międzynarodowa norma systemów zarządzania środowiskiem, której celem jest zwalczanie praktyk związanych z prowadzeniem działalności niekorzystnych dla środowiska.   

Kolejnym “sprawdzam” dla biznesu będzie raportowanie pozafinansowe, którego obowiązek już dziś mają największe spółki notowane na giełdzie. Dotyczy ono właśnie między innymi wpływu na środowisko, również poprzez podwykonawców. Przykładowo centrum danych, które deklaruje, że wykorzystuje energię z odnawialnych źródeł, musi posiadać odpowiednie deklaracje pochodzenia energii od dostawcy.

Obecnie coraz szybciej wzrasta zapotrzebowanie na energię, między innymi przez rozwój sztucznej inteligencji. Jak pogodzić cyfrową transformację ze zrównoważoną postawą?  

Rozwój sztucznej inteligencji rzeczywiście wiąże się z gigantycznym wzrostem zapotrzebowania na moc obliczeniową i docelowo energię. Modele AI wymagają do swojego działania infrastruktury IT o kilkukrotnie większej energochłonności niż standardowe aplikacje i systemy. 

Transformacja AI, aby nie miała negatywnego wpływu na otoczenie i środowisko, powinna przebiegać w ograniczonych ramach. Według danych Międzynarodowej Agencji Energetycznej , w ciągu najbliższych 2 lat zużycie energii potrzebnej do utrzymania centrów danych zasilających AI podwoi się. Wzrośnie również zużycie wody przez te obiekty. 

Stąd potrzeba globalnych regulacji, które zabezpieczą interes ogółu i odpowiedzialne podejście do zasobów naturalnych.  Na razie próby uregulowania sytuacji obserwujemy na unijnym rynku. Taka rewolucja może spowodować, że transformacja cyfrowa nie będzie dla naszej przyszłości niebezpieczna. Pragnę jednak podkreślić, że mądre wykorzystanie nowoczesnych technologii może przyczynić się do zrównoważonego rozwoju. Zaawansowane technologie wykorzystujące sztuczną inteligencję mogą pomóc w wielu aspektach związanych z ochroną środowiska naturalnego czy optymalizacją procesów produkcyjnych i łańcuchów dostaw, tak by były wydajniejsze pod kątem zużycia surowców i emisji gazów cieplarnianych.  

Jednak regulacje tego typu powinny być globalne. Istnieje ryzyko, że część firm uzna unijne regulacje za zbyt restrykcyjne i przeniosą one swoją działalność na inne, zewnętrzne rynki które nie mają takiego samego podejścia do ochrony środowiska. Wtedy rozmowa o odpowiedzialności, ekologii i wspólnych wartościach nie będzie miała sensu. A ponadto, jako Europa, stracimy naszą potencjalną przewagę konkurencyjną i możliwość wytwarzania technologii AI, które mają szansę zrewolucjonizować naszą rzeczywistość. Jeśli nie będzie tutaj równowagi, nie dość, że niczego nie uda nam się osiągnąć, to jeszcze konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw będzie ograniczana.

Rozmawiała Kinga Olszacka