Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pranie brudnych pieniędzy, czyli gra pozorów na coraz większą skalę

Robert Nogacki
radca prawny
Kancelaria Prawna Skarbiec
Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizuje się w kompleksowej obsłudze prawnej podmiotów gospodarczych.
Pranie brudnych pieniędzy – gra pozorów na coraz większą skalę
Pranie brudnych pieniędzy – gra pozorów na coraz większą skalę
Shutterstock
Pranie brudnych pieniędzy. Z danych policji wynika, że w Polsce rośnie liczba wykrywanych przypadków prania brudnych pieniędzy. Pomiędzy 2017 a 2020 rokiem odnotowano 65% wzrost liczby wszczętych postępowań dotyczących tego przestępstwa, a liczba stwierdzanych przypadków wzrosła w tym samym czasie o prawie 75%. I choć wolumenowo nie są to zatrważające wartości, to na przestrzeni lat widać wyraźną tendencję wzrostową.

Pranie brudnych pieniędzy

W 2020 roku stwierdzono w Polsce 638 przypadków prania brudnych pieniędzy, czyli wpuszczania do obiegu gospodarczego dochodów pochodzących z działalności przestępczej w celu nadania im „legalnego” charakteru. W 2017 roku było 365 takich przypadków.

Niepokojąca dynamika wzrostu dotyczy ogółu przestępstw określanych jako gospodarcze, czyli zorganizowanej przestępczości dotyczącej VAT-u, oszustw na portalach aukcyjnych czy podrabiania markowych produktów.

Jednocześnie ubiegłoroczny Bazylejski Indeks AML, niezależny raport oceniający ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu (ML/TF) na całym świecie, wskazuje na średni globalny wzrost ryzyka prania pieniędzy w 110 ocenianych jurysdykcjach, pomimo zintensyfikowanych działań legislacyjnych zmierzających do zapobiegania temu procederowi. Przestępcy zdają się być o krok przed regulatorami.

Fazy prania brudnych pieniędzy

Proces wprowadzenia brudnych pieniędzy do systemu bankowego oraz do legalnego obrotu finansowego zazwyczaj dzieli się na 3 fazy. Mowa tu o: lokowaniu, maskowaniu i integrowaniu. Co istotne nierzadko poprzedza je faza zmiany miejsca ulokowania środków. Przykładem takiego działania może być transfer kapitału między krajami, przemyt, inwestycja w złoto, biżuterię, a w dalszej kolejności przewiezienie dóbr i upłynnienie ich w innym państwie. Na etapie lokowania wykorzystuje się metody umożliwiające obejście kontroli bankowych, m.in.:

  • structuring, czyli dzielenie wpłat (fikcyjne osoby dokonują niewielkich wpłat poniżej progu rejestracji),
  • smurfing, czyli rozdrabnianie wpłat (wiele podstawionych osób dokonuje małych wpłat),
  • refining, wymiana banknotów (polega na wymianie walut o wartościach, które nie podlegają obowiązkowi rejestracji, przez osoby podstawione)
  • blending, polega na mieszaniu pieniędzy czystych i brudnych – (np. myjnie, restauracje albo kasyna).

Layering czyli maskowanie

Maskowanie jest działaniem polegającym na zatarciu wszelkich możliwych śladów, które mogą prowadzić do prawdziwego źródła kapitału. W tej fazie dokonywanych jest wile przelewów pieniężnych do różnych banków poprzez elektroniczne systemy przekazywania środków. Wtedy też występuje handel dobrami ekskluzywnymi, takimi jak kamienie szlachetne, czy złoto.

Integration czyli integracja

Celem tej fazy jest przywrócenie wypranych środków do systemu gospodarczego. Środki mają już pozory legalności, o czym świadczyć mają dowody takie jak wydane dokumenty bankowe czy dokumenty z organizacji gospodarczych. Na tym etapie wykorzystywane są m.in. fikcyjne sprzedaże, restauracje jak również smurfing.

Gdzie przestępcy najchętniej „piorą pieniądze” ?

Do prania brudnych pieniędzy przestępcy najchętniej wykorzystują przedsiębiorstwa usługowe, takie jak myjnie, pralnie, hotele, siłownie czy restauracje. Tego rodzaju punkty są o tyle użyteczne z punktu widzenia grup przestępczych, że trudno jest określić w ich przypadku istotę przepływów transakcji.

Jednak wraz z rozwojem technologii i elektronicznych form płatności przestępcy przenoszą tzw. pralnie do świata cyfrowego. Z danych Krajowej Oceny Ryzyka Prania Pieniędzy Oraz Finansowania Terroryzmu opublikowanych przez Ministerstwo Finansów w 2019 roku wynika, że najbardziej podatne na wykorzystanie w celu prania brudnych pieniędzy są elektroniczne usługi płatnicze oferowane przez poza bankowe podmioty. W tym scenariuszu dochodzi do transferu środków pochodzących z nielegalnych źródeł za pośrednictwem dostawców internetowych, w tym nieformalnych systemów do transferu pieniędzy. Do obarczonych wysokim prawdopodobieństwem zaangażowania nielegalnych środków należą też bezgotówkowa wymiana walut, połączona z transferem środków, czy handel kryptowalutami. Skalę zjawiska obrazuje raport firmy Chainalysis z 2021 r. zajmującej się analizą blockchain, którego autorzy stwierdzają, że z szacowanych na 21,4 mld USD transakcji kryptowalutowych w 2019 r. działalność przestępcza stanowiła około 2,1 proc. (450 mln USD).

Trendy w walce z przestępczością prania pieniędzy

Na przeciwdziałanie praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) przeznaczane są ogromne środki. Co roku na ten cel wydawanych jest od 715 mld do 1,87 bln euro na całym świecie. Takie kwoty nie dziwią biorąc pod uwagę skalę zjawiska. Transakcje finansowe związane z handlem w latach 2006 – 2015 w blisko 150 krajach rozwijających się aż w 27% były pozornie związane z bezprawnym finansowaniem. Ponadto w około 45% z nich doszło do przekazania środków finansowych do zagranicznych instytucji związanych z obrotem gotówkowym, co jest symptomatyczne dla mechanizmu prania pieniędzy. Z tego względu kraje świata próbują systematycznie nowelizować swoje przepisy w sposób adekwatny do istniejącego zagrożenia i nadążać za rozwiązaniami, które otwierają wciąż nowe możliwości przerzucania środków z nielegalnych źródeł.

Przykładowo Stany Zjednoczone w kwestii przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy wyróżniają dwa zakresy: działanie środków prewencyjnych (preventive or regulatory measures) oraz działanie prawa karnego (criminal measures). Ciekawy jest fakt, że początkowo prawo nakazywało rejestrowanie wszelkich transakcji pieniężnych powyżej 5 tys. dolarów. Z uwagi na zbyt dużą liczbę zgłaszanych transakcji próg ten został zwiększony do 10 tys. dolarów. USA jest ewenementem wśród krajów świata, gdyż jako jeden z niewielu wymaga zgłaszania wszelkich transakcji gotówkowych powyżej wskazanej ustawowej granicy. Warto podkreślić, że Stany Zjednoczone kwestię prania pieniędzy spenalizowały dość wcześnie, gdyż już w połowie lat 80 – od obowiązywania ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy (The Money Laundering Control Act).

Nasz zachodni sąsiad wprowadził szereg ciekawych rozwiązań legislacyjnych pozwalających skuteczniej wykrywać i przeciwdziałać przestępstwom prania pieniędzy i finansowaniu terroryzmu – m.in karalność nawet prób prania pieniędzy. Jednocześnie StGB (Strafgesetzbuch – niemiecki kodeks karny) przewiduje też zwolnienie z kary jeśli przestępca dobrowolnie zgłosi proceder właściwym organom. Warunkiem jest jednak, że w momencie zgłoszenia organy nie miały o nim wiedzy.

W Indiach z kolei ustawa o zapobieganiu praniu pieniędzy przewiduje konfiskatę mienia, które zrodziło się z takiego procederu lub było zaangażowane w taki mechanizm.

Polskie przepisy

W Polskim prawie penalizacja tego zjawiska nastąpiła stosunkowo późno, bo dopiero na mocy ustawy z 12.10.1994 r. o ochronie obrotu gospodarczego i zmianie niektórych przepisów prawa karnego (Dz.U. Nr 126, poz. 615). Obecnie art. 299 KK chroni dobro w postaci legalnego pochodzenia środków pieniężnych i innych wartości majątkowych. Penalizuje on wprowadzanie do obrotu gospodarczego środków pochodzących z przestępstwa. Przedmiotem przestępstwa prania brudnych pieniędzy są środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, prawa majątkowe lub inne mienie ruchome, lub nieruchomości. Co istotne znamię „korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego" musi być udowodnione w postępowaniu karnym w taki sam sposób jak wszystkie pozostałe znamiona przestępstwa stypizowanego w art. 299 § 1 KK.” (R. A. Stefański (red.), Kodeks karny. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2018).

Przestępstwo określone w § 1 ma charakter powszechny, zatem może zostać popełnione przez każdego. Natomiast w przypadku § 2, sprawcą może być wyłącznie pracownik lub osoba działająca w imieniu lub na rzecz banku, instytucji finansowej lub kredytowej, lub innego podmiotu, na którym na podstawie przepisów prawa ciąży obowiązek rejestracji transakcji i osób dokonujących transakcji. Ważne jest również to, że przestępstwem jest już samo przygotowanie do czynów określonych w § 1 i 2 art. 299 KK.

Jednocześnie ustawodawca uznał tu za obligatoryjne orzeczenie przepadku przedmiotów pochodzących bezpośrednio, albo pośrednio z przestępstwa, a także przepadek korzyści z tego przestępstwa, ewentualnie ich równowartości.

Podsumowanie

Pranie brudnych pieniędzy to problem globalny. Słabość prewencji, procedur i egzekucji prawa w jednym miejscu na świecie powoduje, że automatycznie staje się ono przyczółkiem przestępców i miejscem tworzenia anonimowych struktur umożliwiających pranie brudnych pieniędzy z całego świata. Te same konsekwencje i ryzyka niesie bezgotówkowy przepływ środków, którego nie ograniczają przecież państwowe granice i regulacje pojedynczych krajów. Dlatego rozwiązania i procesy przeciwdziałania tego rodzaju przestępczości muszą być projektowane także na globalną skalę.

Autor: Robert Nogacki, partner zarządzający, Kancelaria Prawna Skarbiec

Reklama
Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Jak przygotować się do zmian 2023
Jak przygotować się do zmian 2023
Tylko teraz
Źródło: Źródło zewnętrzne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Polska na 22. miejscu w rankingu posiadanych rezerw złota – kto nas wyprzedza?

    Śmiało można stwierdzić, że rok 2022 należał do banków centralnych. Ilość zakupionego przez nie złota sięgnęła poziomu niespotykanego od 55 lat – wynika z najnowszego raportu Światowej Rady Złota. Skup ten był drugim najwyższym w historii. Co ciekawe, pomimo ogólnego przekonania o tym, że złoto to bezpieczna przystań, istnieją kraje, które nie posiadają tego aktywa w swoich skarbcach. Polska z rezerwami złota w wysokości 228.67 ton zajmuje 22. miejsce wśród banków centralnych na świecie. Czy to dobry wynik? Jak wyglądał 2022 rok według Światowej Rady Złota? 

    Produkcja opon w Polsce. Te liczby robią wrażenie!

    Produkcja opon w Polsce? Choć rodzimych marek już nie ma, w naszym kraju zadomowili się światowi producenci. Dane ich fabryk brzmią imponująco.

    Innowacyjne metody uczenia 2023. Nauka jak gra komputerowa

    Można dziś odnieść wrażenie, że niemal w każdej dziedzinie życia dzieje się rewolucja. Nie inaczej jest w przypadku edukacji. Do czego więc należy dążyć w sferze edukacyjno-rozwojowej? Jakie trendy będą królować w 2023 roku? 

    Sprzedaż dużego mieszkania w 2023 roku nie jest łatwa ani szybka. Dlaczego?

    Szybka sprzedaż dużego mieszkania może być pewnym problemem w 2023 roku. Wyjaśniamy, jakie są przyczyny tego zjawiska.

    Mistrzostwa mechaników 2023. Ruszyły zapisy zespołów

    Mistrzostwa mechaników 2023 czas zacząć. Ruszyły zapisy zespołów. Te będą konkurować aż do kwietnia. Finał w czasie Poznań Motor Show.

    Range Rover Velar 2023. Lifting na kilku ważnych polach

    Range Rover Velar 2023. Lifting luksusowego SUV-a skupił się na kilku ważnych polach. Co poprawili Brytyjczycy? Mocno skupili się na technologii.

    Podwyżki opłat za autostrady 2023. Na A4 będą. Co z resztą tras?

    Podwyżki opłat za autostrady 2023. Operator odcinka A4 Katowice-Kraków zapowiedział wzrost cen. Co z resztą tras typu A w Polsce?

    Pierwsze spadki czynszu za najem

    W IV kwartale 2022 r. wzrost czynszu najmu wyhamował, a w przypadku dużych mieszkań stawki nawet nieco spadły. 

    Polska zadyszka w innowacji

    Jak wynika z najnowszego raportu komórki ONZ, jeżeli chodzi o innowacyjność, od lat stoimy w miejscu. W najnowszej edycji za 2022 r. Polska zajęła 38. miejsce na 132 sklasyfikowane kraje. To kolejny rok z rzędu, gdy zamykamy czwartą dziesiątkę prestiżowego rankingu GII.

    Czynny żal, PCC-3 samochód. Czy uratuje przed karą?

    Czynny żal, PCC-3 samochód. Czyli co stanie się w sytuacji, w której kierowca zapomni opłacić podatku od czynności cywilnoprawnych po zakupie auta?

    Wnioski o pomoc dla hodowców do 7 lutego 2023

    Hodowcy świń szczególnie dotknięci wpływem wojny w Ukrainie zyskali dodatkowy tydzień na złożenie wniosków o wsparcie – termin został wydłużony do 7 lutego 2023 r.

    Polska liderem rynku fuzji i przejęć w Europie Środkowo-Wschodniej

    Międzynarodowa kancelaria CMS, we współpracy z EMIS, dostawcą danych o rynkach wschodzących, opublikowała raport „CMS Emerging Europe M&A 2022” - analizujący rynek fuzji i przejęć w Europie Środkowo-Wschodniej. 

    Sejm wprowadza podatek od zbiórek. Jak może to wpłynąć na rynek crowdfundingowy?

    Ostatnia nowela prawa w zakresie spadków i darowizn zakłada, że już od 1 lipca 2023 r., zostanie wprowadzony nowy podatek od zrzutek. Jeżeli wartość donacji przekazana przez wielu darczyńców jednemu organizatorowi, przekroczy łącznie kwotę 54 180 zł, wówczas beneficjent będzie musiał odprowadzić podatek w wysokości nawet 20%. 

    Dofinansowanie dla wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych na fotowoltaikę od 1 lutego 2023

    Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe mogą już składać wnioski do Banku Gospodarstwa Krajowego o granty na OZE, czyli dofinansowanie fotowoltaiki w wysokości do 50 proc. wartości instalacji - poinformował w środę minister rozwoju i technologii Waldemar Buda.

    Cupra Leon eTSI 150 KM DSG. Budżetowy booser sukcesu?

    Cupra Leon eTSI 150 KM DSG to nowość w gamie kompaktowego modelu. Nowość, która ma dopełnić budżetową część oferty marki.

    Autonomiczny Mercedes? Certyfikacja III poziomu SAE w USA

    Autonomiczny Mercedes? Dokładnie. To pierwsza firma motoryzacyjna na świecie z certyfikacją systemu na trzecim poziomie SAE na rynku USA.

    Toyota najczęściej kupowana na świecie w 2022 roku

    Toyota najczęściej kupowana na świecie w 2022 roku. Marka zawdzięcza ten tytuł sprzedaży na poziomie prawie 10,5 miliona egzemplarzy aut.

    Cyberbezpieczeństwo priorytetem 2023 r. Liczba ataków wzrosła lawinowo

    Zdaniem ekspertów bezpieczeństwo cybernetyczne jest  jednym z największych wyzwań dla branży telekomunikacyjnej w 2023 roku. Nie tylko z powodu wojny.

    O tym nie zapomnij w lutym 2023! GALERIA
    Ile mieszkań sprzedali deweloperzy w 2022 roku?

    Jakie wyniki osiągnęły firmy deweloperskie w 2022 roku? Jak kształtowała się sprzedaż w porównaniu z 2021 rokiem? Ile mieszkań deweloperzy mają aktualnie w ofercie? Czy wybór jest mniejszy niż rok temu? 

    Gaz ziemny drożeje

    We wtorek 31 stycznia przed godz. 10 gaz ziemny w holenderskim hubie TTF w kontraktach na marzec podrożał o 8,59 proc., do 59.85 euro za MWh, a w kontraktach na kwiecień o 7,88 proc., do 60,60 euro za MWh. W kontraktach majowych gaz był droższy o 8,03 proc., z ceną 60,875 euro za MWh.

    Perspektywa gospodarcza na 2023 r. Czy możemy się obawiać recesji?

    Rok 2023 rozpoczął się w niekorzystnym otoczeniu gospodarczym. Polska weszła w niego z najwyższą od 26 lat inflacją, wysokimi stopami procentowymi i znacznym spowolnieniem tempa wzrostu gospodarczego. 

    Eksperci: kryzys energetyczny się nie skończył, Polska powinna stawiać na oszczędność i OZE
    Kryzys energetyczny się nie skończył, mogą się pojawić problemy z dostępnością gazu, Polska powinna kłaść większy nacisk na oszczędność energii i jak najszybciej budować OZE - oceniali eksperci w czasie konferencji "Energetyka 2023 - przesilenie".
    Peugeot 308 SW BlueHDi 130

    Peugeot 308 SW BlueHDi 130 jest napędzany 4-cylindrowym, 1.5-litrowym dieslem. A oszczędny silnik to początek jego zalet. Tylko na nie popatrzcie!

    Czym jest e-handel w wersji live

    Live e-commerce to innowacyjne podejście do sprzedaży, które wykorzystuje funkcje transmisji online dostępne na platformach internetowych i mediach społecznościowych do prowadzenia sprzedaży i promowania produktów w czasie rzeczywistym.