Kategorie

Ostatnie chwile państwowych przedsiębiorstw

Tomasz Zalewski
Przedsiębiorstwa państwowe zamienią się w spółki prawa handlowego. Pracownicy wprowadzą swoich przedstawicieli do rad nadzorczych i zarządów nowych spółek. Komercjalizacja firmy nie oznacza, że pracownicy szybko dostaną jej akcje, które mogą sprzedać.


Zbliża się do końca proces likwidacji przedsiębiorstw państwowych. Do 30 czerwca powinny zostać skomercjalizowane przedsiębiorstwa, których organem założycielskim jest minister skarbu państwa. Pozostałe, dla których organami założycielskim są inni ministrowie lub wojewodowie, muszą złożyć do 30 czerwca wnioski o przekształcenie ich w spółki prawa handlowego. O losie przedsiębiorstw państwowych przesądził Sejm uchwalając ustawę z dnia 12 maja 2006 roku o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2006 r. nr 107, poz. 721).


28 lipca 2006 roku w chwili, gdy ustawa wchodziła w życie, funkcjonowało 15 przedsiębiorstw, dla których organem założycielskim był szef resortu skarbu i 264 przedsiębiorstwa, których organami założycielskimi były inne podmioty.


- Przedsiębiorstwa państwowe to relikt z minionego okresu. Nikt nie straci na tym, że proces komercjalizacji zostanie doprowadzony do końca. System zarządzania przedsiębiorstwem państwowym w dzisiejszych czasach okazał się nieefektywny. Trudno mówić o dobrych wynikach, jeżeli udział w podejmowaniu decyzji ma minister, dyrektor i związek zawodowy. Nieprzypadkowo mówi się o tym układzie Trójkąt Bermudzki - mówi profesor Jerzy Wratny z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych.


Proces przekształcania przedsiębiorstwa w państwowego w spółkę wiąże się jednak z obawami zatrudnionych w nich pracowników. Z reguły jednak na przekształceniach nikt nie traci.


- Prowadzimy różnego rodzaju szkolenia, udzielamy informacji i uspokajamy załogi przedsiębiorstw państwowych, które mają być przekształcone w spółki. Związkowcy wymieniają się doświadczeniami i szybko mogą podjąć działalność w radach nadzorczych spółek - mówi Anna Szczepańska z biura eksperckiego Komisji Krajowej NSZZ Solidarność.


Załoga w radzie nadzorczej

Reklama


Przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę oznacza zakończenie działalności rady pracowniczej, której działalność i zakres kompetencji regulowała ustawa z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz.U. nr 24, poz. 123 z późn. zm.). Do kompetencji stanowiących rady pracowniczej przedsiębiorstwa należy między innymi: uchwalenie oraz zmiana planu rocznego przedsiębiorstwa, przyjmowanie sprawozdania rocznego oraz zatwierdzanie bilansu, podejmowanie uchwał w sprawie inwestycji. Ponadto do wspomnianych kompetencji rady pracowniczej przedsiębiorstwa należy również podejmowanie uchwał w sprawach powołania i odwołania dyrektora przedsiębiorstwa.


Rada pracownicza przedsiębiorstwa ma prawo kontroli całokształtu działalności przedsiębiorstwa, ze szczególnym uwzględnieniem dbałości o racjonalną gospodarkę mieniem przedsiębiorstwa. Kontrola obejmuje między innymi zbadanie i ocenę wykonania zadań planowych oraz realizacji zawartych umów i porozumień, analizę sprawozdania rocznego i bilansu, właściwego wykorzystania zasobów pracy, prawidłowości gospodarki materiałowej i finansowej, ochrony środowiska, a w porozumieniu ze związkami zawodowymi - kontrolę przestrzegania norm pracy oraz dyscypliny pracy i płac.


Likwidacja rady pracowniczej nie oznacza jednak, że załoga straci dostęp do informacji i wpływ na działalność skomercjalizowanego przedsiębiorstwa. Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw stwarza możliwość wyboru przedstawicieli pracowników do rady nadzorczej. Pracownicy komercjalizowanego przedsiębiorstwa wybierają 2/5 składu rady. Przedstawiciele pracowników wybierani są w wyborach bezpośrednich odbywających się w przedsiębiorstwie.


- Trzeba pamiętać, że przedstawiciel pracowników zobowiązany jest do złożenia odpowiedniego egzaminu - mówi Sylwia Szczepańska z biura eksperckiego NSZZ Komisji Krajowej NSZZ Solidarność


Ponadto w spółkach powstałych w drodze komercjalizacji, a także po zbyciu przez Skarb Państwa ponad połowy akcji spółki, pracownicy wybierają jednego członka zarządu, jeżeli średnioroczne zatrudnienie wynosi powyżej 500 pracowników. Zazwyczaj ten członek zarządu jest odpowiedzialny za sprawy pracownicze.


Akcje pracownicze


Przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę oznacza, że pracownicy otrzymają do 15 proc. akcji tej spółki. Spółka powstała w wyniku komercjalizacji, w terminie miesiąca od tego zdarzenia, wzywa uprawnionych pracowników do złożenia oświadczenia o zamiarze nieodpłatnego nabycia akcji. W okresie sześciu miesięcy od dnia komercjalizacji przedsiębiorstwa mogą oni złożyć pisemne oświadczenia o zamiarze nieodpłatnego nabycia akcji. Nie oznacza to jednak, że pracownicy natychmiast dostaną akcje, które będą mogli sprzedać. Fizyczne otrzymają je dopiero po prywatyzacji, czyli np. po sprzedaży choćby jednej akcji należącej do Skarbu Państwa.

należącej do Skarbu Państwa.


Bez zwolnień


Pracownicy komercjalizowanego przedsiębiorstwa państwowego, z wyłączeniem dyrektora tego przedsiębiorstwa oraz pracowników zatrudnionych na podstawie powołania, stają się, z mocy prawa, pracownikami spółki.


W wyniku więc samej tylko komercjalizacji sytuacja pracowników nie ulega zmianie, stosunki pracownicze pozostają w mocy, z tym że pracodawcą będzie spółka utworzona w wyniku komercjalizacji.


- Sam fakt komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego nie powoduje zatem redukcji zatrudnienia. Może się jednak zdarzyć, że przy okazji przekształcania przedsiębiorstwa w spółkę zostanie podjęta decyzja o restrukturyzacji wiążącej się z redukcją zatrudnienia. W takim jednak przypadku będzie miała zastosowanie ustawa o zwolnieniach grupowych - podkreśla Agnieszka Jesiotr, radca prawny z Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy.


Nowa spółka stary układ

Reklama


Pracownicy przedsiębiorstw państwowych cieszą się z rozbudowanej sfery socjalnej i przywilejów określonych w okładach zbiorowych pracy. W związku z tym obawiają się, by proces komercjalizacji nie pozbawił ich prawa do dodatkowych świadczeń. Nie wiedzą, czy zobowiązania zaciągnięte przez przedsiębiorstwo państwowe będą przejęte przez spółkę, czy komercjalizację należy traktować jako przejście zakładu pracy.


Na ten temat wypowiadał się Sąd Najwyższy, jednak jego orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednolite. Z jednej strony reprezentowany jest pogląd, że w wyniku komercjalizacji nie dochodzi do powstania nowego podmiotu, co oznacza, że komercjalizacja nie stanowi przejścia zakładu pracy - tak m.in. wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 maja 1992 roku, III CZP 49/92.


Zdaniem tego sądu jednoosobowa spółka Skarbu Państwa powstaje w wyniku transformacji przedsiębiorstwa państwowego jako państwowej osoby prawnej. Transformacja ta unormowana jest przepisami szczególnymi i charakteryzuje się między innymi tym, że: nie dochodzi tu ani do zmiany właściciela przedsiębiorstwa, ani zmiany właściciela kapitału; obok Skarbu Państwa nie pojawia się inny podmiot.


Z kolei w uchwale z dnia 2 czerwca 1995 roku, I PZP 16/95 Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że przekształcenie przedsiębiorstwa w spółkę stanowi rodzaj przejścia zakładu pracy.


- Przychylając się do poglądu, że komercjalizacja może stanowić podstawę prawną przejścia zakładu pracy, uważam, że w przypadku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego w zakresie porozumień zbiorowych należy stosować przepisy dotyczące przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę. W szczególności spółka powstała w wyniku komercjalizacji, zgodnie z art. 2411 par. 1 k.p., przez okres jednego roku od dnia przejścia zakładu pracy ma obowiązek stosować względem przejętych pracowników postanowienia układu zbiorowego, którym ci pracownicy byli objęci przed przejściem - uważa Agnieszka Lechman-Filipiak, radca prawny w Kancelarii prawnej Linklaters.


Jej zdaniem po upływie roku wynikające z tego układu warunki umów o pracę lub innych aktów stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy należy stosować do upływu okresu wypowiedzenia tych warunków. W tym czasie spółka może też zawrzeć nowy układ.

 


Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

SKALA KOMERCJALIZACJI

Zgodnie z ustawą z dnia z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. 2002. r. nr 171, poz. 1397 z późn. zm.), komercjalizacja polega na przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego dokonuje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Do 28 lutego 2007 r. skomercjalizowane zostały 1592 przedsiębiorstwa państwowe, w okresie styczeń - luty 2007 r. w spółki przekształcono pięć podmiotów państwowych. Kończący się proces komercjalizacji obejmie, między innymi kilkadziesiąt PKS, Państwowe Zakłady Lotnicze w Łodzi, Bydgoszczy i Warszawie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Kopalnię Soli w Wieliczce.


Tomasz Zalewski

tomasz.zalewski@nfor.pl

Więcej na ten temat przeczytasz w naszej publikacji
Kasy fiskalne 2021
Kasy fiskalne 2021
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Moja firma
    1 sty 2000
    3 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ostatnie 4 dni na wycofanie się z oferty przedłużenia umowy najmu lokalu w centrum handlowym

    Najemcom lokali w centrach handlowych pozostały ostatnie 4 dni na wycofanie się z oferty przedłużenia umów najmu – termin mija 6 sierpnia 2021 roku.

    Bezpieczeństwo danych w chmurze - certyfikaty bezpieczeństwa

    Pro dostawca usług w chmurze powinien posiadać niezbędne certyfikaty, które są potwierdzeniem, że nasze dane będą całkowicie bezpieczne. Na praktyki bezpieczeństwa składają się również inne czynności, prowadzone przez dostawcę, na przykład kontrole ryzyka czy audyty wewnętrzne oraz zewnętrzne. W jaki sposób zapewnić bezpieczeństwo danych w chmurze? Którzy z usługodawców działających na polskim rynku są godni zaufania? I czy w ogóle chmura może być bezpieczna?

    Przyczyny wypadków na autostradzie. Co mówią statystyki?

    Przyczyny wypadków na autostradzie? Dziś przyjrzymy się statystykom z polskich dróg. Na jakie nieprawidłowe zachowania kierowców wskazują?

    Zaległości branży fitness rosną [BADANIE]

    Wraz ze zniesieniem części ograniczeń, przyrost długów branży sportowej przyhamował. Nie dotyczy to klubów fitness i siłowni, które mają niemal 23 mln zł zaległości.

    Tańsza energia elektryczna. Umowy z cenami dynamicznymi

    Energia elektryczna - ceny. Możliwość uzyskania niższych cen za energię, jako efekt dostosowywania swojego zużycia energii w odpowiedzi na sygnały rynkowe, to najważniejszy dla odbiorców skutek zmian proponowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w projekcie nowelizacji ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii, wprowadzającym umowy z tzw. cenami dynamicznymi.

    Nowy Peugeot 308 SW w Polsce. Znamy cennik francuskiego kombi!

    Nowy Peugeot 308 SW oficjalnie pojawił się w Polsce. Znamy cennik auta. Za francuskie kombi trzeba zapłacić co najmniej 91 800 zł.

    Volkswagen Passat GTE: test niemieckiej hybrydy plug-in

    Volkswagen Passat GTE ma przestronną kabinę i duży bagażnik. Czy rodzinne nadwozie uzupełnione hybrydą plug-in sprawdza się w praktyce?

    Content marketing w biznesie – jak to robić dobrze

    Content marketing w biznesie. Gdy na marketingowym horyzoncie pojawia się hasło “content”, naturalnym skojarzeniem jest produkcja, dystrybucja i zarządzanie treścią, która z jednej strony dawałaby wymierną wartość dla odbiorcy, a z drugiej – kreowała pożądany wizerunek danej marki. Tyle i aż tyle? W praktyce działania contentowe to o wiele bardziej złożone przedsięwzięcia, a potencjalni twórcy pożądanych materiałów powinni dwa razy się zastanowić przed postawieniem pierwszego przecinka lub kropki.

    Kredyt na samochód. Jaki wybrać i czym się różnią?

    Kredyt na samochód, czyli kredyt gotówkowy, kredyt samochodowy i leasing konsumencki. Która forma jest najlepsza?

    Wydatki na mieszkanie w budżecie domowym

    Wydatki na mieszkanie. Wydatki na utrzymanie i wyposażenie mieszkania lub domu w Polsce stanowią prawie 25% wydawanych przez nas pieniędzy – wynika z danych Eurostatu. To jeden z najgorszych wyników w Europie. Co ciekawe, jeszcze gorzej jest w Niemczech.

    Rolniczy handel detaliczny - co się zmieni

    Rolniczy handel detaliczny. 30 lipca Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia prowadzenia przez rolników rolniczego handlu detalicznego, przedłożony przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi. Wejście w życie nowych rozwiązań uzależnione jest od przebiegu procesu notyfikacji projektu ustawy w Komisji Europejskiej i w państwach członkowskich UE.

    Bezpieczne wakacje 2021: o czym pamiętać?

    Bezpieczne wakacje 2021 to pojęcie, o którym w tym roku Policja powtarza do znudzenia. Te zasady naprawdę warto jednak przyswoić. Jak brzmią?

    e-Bilety Morskie Oko. Rezerwacja lub nie zaparkujesz!

    e-Bilety Morskie Oko - to jedyny sposób, aby w najbliższych dniach zostawić auto w Palenicy Białczańskiej. Muszą o tym wiedzieć odwiedzający TPN.

    Rynek nieruchomości biurowych w Polsce

    Rynek nieruchomości biurowych. Sytuacja związana z pandemią istotnie wpłynęła na rynek biurowy. Inwestorzy w sektorze biurowym jeszcze mocniej stawiają obecnie, zarówno na rozwiązania energooszczędne, jak również ekologię i udogodnienia z zakresu wellbeingu.

    Trudniej o kredyt hipoteczny - nowa Rekomendacja S

    Kredyty hipoteczne - Rekomendacja S. Od lipca bieżącego roku obowiązują nowe zasady udzielania kredytów mieszkaniowych. Co o „nowej” Rekomendacji S przyszły kredytobiorca wiedzieć powinien?

    Volkswagen Taigo: Niemcy stawiają na SUV-a coupe

    Volkswagen Taigo to nowa propozycja w ofercie marki w Europie. Czym jest Taigo? To tak naprawdę model T-Cross, jednak w wersji coupe.

    Firma w mediach. Na czym polegają skuteczne media relations?

    Firma w mediach. Ogromna konkurencja rynkowa oraz wysokie wymagania ze strony samych konsumentów niejako wymuszają na biznesach cykliczną obecność w mediach. Aby regularnie pojawiać się na łamach prasy, tytułów online czy platformach influencerów należy wyjątkowo poważnie potraktować kwestię kontaktu z poszczególnymi redakcjami. W jaki sposób? Odpowiedzią są skuteczne działania media relations.

    Prawo, a zakłady bukmacherskie!

    2017 rok to przełomowa data w historii polskiej branży zakładów bukmacherskich. Właśnie wtedy weszła w życie nowelizacja ustawy o grach hazardowych, którą wprowadziło Prawo i Sprawiedliwość. Co zmieniło się po tej dacie pod kątem prawnym i jak było wcześniej?

    Test: Peugeot 508 SW PSE, czyli francuskie AMG w akcji

    Test: Peugeot 508 PSE, czyli napęd na cztery koła, 360 koni mechanicznych i hybryda plug-in. W skrócie francuskie AMG spisało się na medal.

    Ile lat wstecz sprawdza UFG?

    Ile lat wstecz sprawdza UFG? Czyli za ile lat kierowca może otrzymać karę za brak ubezpieczenia OC? Postanowiliśmy to sprawdzić.

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego?

    Jak uniknąć regresu ubezpieczeniowego? Jest kilka zasad, o których kierowca powinien pamiętać podczas zdarzenia drogowego. Dziś je przypomnimy.

    30% Club Poland: „Różnorodność we władzach to wymierne korzyści spółki” [PODCAST]

    Dane dowodzą, że zróżnicowane zespoły są bardziej efektywne. Ale czy faktycznie tak jest? Czy firma, która w swojej strategii stawia na różnorodność może liczyć na wymierne korzyści?

    Bezpieczny zakup samochodu używanego: co oznacza?

    Bezpieczny zakup samochodu używanego nie zawsze jest łatwy. Szczególnie że sprzedający ukrywają informacje, a kupujący mają ograniczone zaufanie.

    Wyższe grzywny za wykroczenia drogowe

    Podwyższenie maksymalnej wysokości grzywny za wykroczenia drogowe do 30 tys. zł zakłada projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, przyjęty przez rząd.

    Ceny mieszkań w Europie rosną szybciej niż w Polsce

    Ceny mieszkań w Europie. Ceny mieszkań oderwały się od fundamentów? Szybciej w Europie niż w Polsce – sugerują dane Eurostatu. W Polsce przez ostatnie lata ceny rosły tylko trochę szybciej niż dochody ludności. W państwach Europy Zachodniej dynamika była nawet kilkukrotnie wyższa.