Jak rozwiązywać umowy o pracę?

• Zawsze możliwe porozumienie stron
• Rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem
• Umowa na okres próbny

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowały się najczęściej zbieżne odpowiedzi, które dają rozwiązanie w przypadku, gdy już doszło do postępowania niezgodnego z przepisami.

Dłuższe zatrudnienie u danego pracodawcy oznacza dłuższy okres wypowiedzenia umowy o pracę. Nie ma przy tym znaczenia, czy wypowiedzenia stosunku pracy dokonuje pracodawca czy pracownik, gdyż długości okresów wypowiedzenia są takie same.

Zawsze możliwe porozumienie stron

Omawiając zagadnienia dotyczące okresów wypowiedzenia umów o pracę należy w szczególności przypomnieć o trybie rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Pracodawcy często bowiem zapominają o tym sposobie na ustanie określonego stosunku pracy lub błędnie rozumują, że w danym stanie faktycznym taki tryb nie jest dopuszczalny przez prawo. Rozwiewając te wątpliwości należy jednoznacznie stwierdzić, że rozwiązanie za porozumieniem stron:

• może dotyczyć każdego rodzaju umowy o pracę,
• jest możliwe w każdym czasie i w terminie dogodnym dla stron umowy.

Nie ma przy tym znaczenia, czy pracownik pozostaje w tym czasie na urlopie wypoczynkowym, zwolnieniu chorobowym czy jest nieobecny w pracy z powodu innej usprawiedliwionej przyczyny. Decydujące znaczenie ma zatem w tym przypadku wola stron stosunku pracy. Nie ma również przeszkód, aby do takiego rozwiązania doszło w trakcie trwającego okresu wypowiedzenia umowy pracownika. Przepisy prawa pracy nie przewidują żadnej szczególnej formy rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Warto jednak, aby w celach dowodowych takie rozwiązanie było potwierdzone na piśmie. Jeżeli pracownik składa prośbę o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron w konkretnym dniu, pracodawca ma możliwość przychylić się do takiej prośby bądź odmówić. Gdy pracodawca wyrazi zgodę na porozumienie stron, wskazując jednak inną datę rozwiązania umowy niż zaproponowana przez pracownika, to aby doszło do rozwiązania umowy za porozumieniem, pracownik będzie musiał wyrazić zgodę na zaproponowany przez pracodawcę nowy termin rozwiązania umowy.

Zobacz: Kiedy umowa cywilnoprawna może być uznana za umowę o pracę

Rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem

Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika nie jest zbyt sformalizowane. Musi ono wprawdzie nastąpić na piśmie, jednak pracownik nie ma obowiązku wskazywania żadnej przyczyny swojej decyzji o wypowiedzeniu. Ponadto może to uczynić w każdym czasie i obowiązują go jedynie okresy wypowiedzenia przewidziane w Kodeksie pracy.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku wypowiadania umowy o pracę przez pracodawcę. Poza tym, że musi ono nastąpić na piśmie, istnieje również wiele ograniczeń uniemożliwiających pracodawcy wypowiedzenie takiej umowy. Nie może on wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Ponadto wypowiadanie pracownikowi umowy jest zabronione w czasie urlopu pracownika (wypoczynkowego, bezpłatnego), a także innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, np. zwolnienia lekarskiego. Ograniczenia dotyczące wypowiadania umów o pracę dotyczą również kobiet w ciąży. Dodatkowo pracodawca jest zobowiązany do zawarcia pouczenia w wypowiedzeniu umowy o pracę pracownika o przysługującym mu prawie wniesienia w terminie 7 dni od jego otrzymania odwołania do sądu pracy.

W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej z pracownikiem na czas nieokreślony pracodawca jest zobowiązany każdorazowo zawrzeć w nim przyczynę wypowiedzenia. Powinna ona być wskazana w sposób wyczerpujący i konkretny. Ograniczenie się wyłącznie do ogólnikowo wskazanej przyczyny może być dla pracodawcy kłopotliwe w przypadku odwołania się pracownika od wypowiedzenia do sądu pracy. Dodatkowo w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony pracodawca jest zobowiązany do przeprowadzenia procedury konsultacji związkowej.

Zobacz: Jak obliczyć ekwiwalent za niewykorzystany urlop?

Umowa na okres próbny

Zawarcie takiej umowy ma na celu poznanie przez pracodawcę predyspozycji pracownika do wykonywania określonej pracy, jak również zapoznanie się przez pracownika z warunkami pracy. Umowa ta nie może być zawarta na okres dłuższy niż 3 miesiące, dlatego ustawodawca przewidział szczególne okresy wypowiedzenia takiej umowy, które wynoszą:

• 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
• 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
• 2 tygodnie w przypadku umowy 3-miesięcznej.

Więcej w miesięczniku Sposób na płace - Zamów prenumeratę >>